Doğayla İç İçe Nesiller Yetiştirmek

Büşra Kösem

Doğayla İç İçe Nesiller Yetiştirmek

Summer Kiss - Irına Redine

Biz küçükken tüm gün sokakta oynardık ama şimdiki çocuklar hiç öyle mi? Hepsinin elinde tablet ya da telefon!


Nesilden nesile çocukların oyun araçlarında büyük değişiklikler gözlemlenebiliyor. Örneğin; bir zamanlar seksek, mendil kapmaca ya da dalya çocuklar tarafından en sık oynanan oyunlarken başka bir dönemde bu oyunlar birdirbir, kulaktan kulağa ya da misket olabiliyor. Peki, şimdiki çocuklar bu oyunları beğenmedikleri için mi oynamıyorlar?

Tüm bu bahsi geçen oyunların ortak bir yönü bulunuyor: hepsi sokak oyunu. Ne yazık ki günümüzde birçok yerde çocukların oyun oynayabilecekleri alanlar bulunmuyor. Şehirlerin oluşması ve gelişmesi, kırsal bölgelerin şehirleşmesi… Yaşamı pratikleştirmeye yönelik adımlar, bölgelerdeki yeşil alanları azaltıyor. Üstüne geniş çaplı ulaşım hatları eklenince birçok bölge trafik açısından yoğunlaşıyor. Hem yeşil alanın bulunmaması hem de trafiğin yoğun olması bölgeyi çocuklar için tehlikeli kılıyor. Bu nedenle, çocukların dışarıda oyun oynaması yetişkinler tarafından potansiyel tehlikelerden dolayı engellenebiliyor. Çocukların yetişkin gözetiminde olabileceği, trafiksiz, oyuna müsait yeşil alanlar elbette bulunuyor: bahçeli evler. Fakat hem bahçeli evler her çocuk ve ailesi tarafından erişilebilir değil hem de artık o bahçeler de çocukların doğayla ilişki kurabilmesi için küçük olarak değerlendiriliyor.

Çocukların oyun oynayabilecekleri alanların yaşadığı değişikliğin yanı sıra çocukların oyun oynamaya ayırdığı zaman da değişiklik gösteriyor. 1981-1997 yılları arasında, çocukların oyuna ayırdığı zamanda haftalık 4 saate yakın bir düşüş olduğu gözlemleniyor. Amerika’da annelerle yapılan bir araştırmada annelerin %70’inin kendi çocukluğunda her gün dışarıda oyun oynadığı görülüyor. Gel gelelim bu annelerin çocuklarından yalnızca %31’i her gün dışarıda oyun oynayabilecek imkana sahip. Bu da bize yalnızca bir nesilde bile dışarıda oyun oynama oranının büyük bir düşüş yaşadığını gösteriyor.

Biyolog Edward Wilson, insanların doğayla kurdukları ilişkinin yaşamlarında olumlu etkileri olduğunu söylüyor. Bunun yanı sıra insanların doğadan uzaklaşmasının sonucunda çevresel değişikliklere uyum sağlayamadığını, nesilden nesile doğa ve insan ilişkisindeki kopukluğun arttığını dile getiriyor. Wilson’ın söylediklerine dayanarak şimdiki çocukların doğadan kopmasının, yakın gelecekte çocukların, hatta insanlığın doğadan kopması anlamına gelebileceğini söyleyebiliriz. Peki, çocukların doğayla ilişki kurabilmesi, dışarıda oyun oynayabilmesi neden bu kadar önemli?

Nature-play olarak adlandırılan doğa oyunları bir bakıma çocuğun oyun arkadaşının doğa olduğu oyunlardır. Bu oyunlar açık bir alanda, çocuk tarafından başlatılır ve çocuk tarafından yönetilir. Bahsi geçen açık alanlara örnek olarak ağaçlık bölgeler, çimenlikler, çocukların taşla toprakla direkt temas edebildiği her yer verilebilir. Doğa oyunlarının çocuklara birçok açıdan faydası bulunur:

  1. Doğada vakit geçiren çocuklar, daha sağlıklıdır.

Çocukların çimenlik bir alanda kendilerine bir oyun kurduklarını düşünelim. Yerdeki yeşil yapraklar oyunlarında kullanabilecekleri para olabilir. Çamurdan pasta ve çörekler yapıp topladıkları taş, yaprak veya küçük dallarla yaptıkları yiyecekleri süsleyebilirler. Tüm bunlar, çocukların yaratıcılığını geliştirirken bir yandan da fiziksel ve motor gelişimlerini destekler. Örneğin, çocukların çevrelerinde ağaçların veya küçük tepeciklerin bulunması onlarda bir tırmanma dürtüsü oluşturabilir. Fiziksel olarak aktif olmaları, ergenliğin erken dönemlerinde karşılaşabilecekleri obezite problemine karşı koruyucu bir faktör olabilir.

  1. Doğa, çocukları daha akıllı yapar.

Dışarıda dinamik ve çeşitli oyunlar oynamak, çocukların problem çözme ve yaratıcı düşünme becerilerini evde oynanan oyunlara kıyasla daha çok geliştiriyor. Başka bir yürütücü işlev olan odaklanma da bu durumdan oldukça etkileniyor. Doğayla iç içe büyüyen çocukların odak kapasiteleri diğer çocuklara kıyasla daha geniş oluyor.

  1. Doğa, çocukların daha iyi hissetmesini sağlar.

Birçok insan yürüyüşe çıktıktan sonra veya doğal bir alanda zaman geçirdikten sonra kendini rahatlamış hissediyor; aynı durum çocuklar için de geçerli. Çocukların özgürce oynadıkları oyunlar, kaygılarını ve öfkelerini minimize eden bir faktör olabiliyor. Buna bağlı olarak evine yakın bir yeşil alana sahip olan çocukların, depresyon ve kaygı seviyelerinin yaşıtlarına kıyasla daha düşük olduğu gözlemleniyor. Ek olarak bu çocuklar yaşıtlarına kıyasla kendilerine daha çok değer veriyorlar.

  1. Doğa, çocukların sosyalleşmesini destekler.

Dışarıda birlikte geçirilen zaman çocuklar arası kaynaşmayı pekiştirebiliyor. Oyun kendi başına çocukların paylaşma, uzlaşma ve birlikte çalışma becerilerini geliştirebiliyor fakat oyunun doğa ile iç içe gerçekleşmesi bu becerilerin gelişimini destekliyor.

  1. Doğa oyunları, doğa için de iyidir.

Doğa ile olumlu bir şekilde ilişki kurabilen çocuklar, yaşamlarının ilerleyen dönemlerinde de doğa ile ilgilenmeye devam ediyorlar. Bu süreçte çocukla birlikte doğayı keşfedecek bir yetişkinin olması önemli bir rol oynuyor.

Özetle, çocukların doğayla kurdukları ilişkinin hem kendilerine hem de doğaya olumlu geri dönüşleri oluyor. Çocukların doğayla haşır neşir büyümesinin öneminden söz etmişken çocukları doğayla buluşturmak için neler yapabileceğimize de değinebiliriz. Çocukların oynayabileceği alanların oluşması veya korunması için topluca hareket etmek gerekebiliyor. Bu noktada en işlevsel çözüm yerel yönetimden destek almak olabilir. Çocuklara oyun oynayabilecekleri alanları sağlamak için yerel yönetimler:

  • Çocukların doğayla etkileşim kurabileceği alanları destekleme yönünde çalışabilir. Bu çalışmalar oyun alanlarının kurulması, geliştirilmesi veya tanıtılması olabilir.

  • Daha güvenli bir mahalle sunabilir. Güvenli mahalleler; trafiğin az, çocukların rahatça gezinebildiği yeşil ve açık alanların çok olduğu bölgelerdir.

  • Çocukları çevresel zararlardan koruyabilir. Çevresel zararlar trafik sebepli gazlar olabileceği gibi yüksek sıcaklıklar da olabiliyor. Kreş, okul, kütüphane, yüzme havuzları gibi çocukların sık sık gittiği yerlerde sıcaklık kontrolü uygulanabilir.

  • Mahalle planlamalarına ebeveynler de dahil edilebilir. Bu şekilde “Ben sana değil, çevreye güvenmiyorum.” cümlesindeki çevrenin değişiminde ebeveynlerin de söz hakkı olabilir.


[1] Dowdell, K., Gray, T., & Malone, K. (2011). Nature and its influence on children’s outdoor play. Journal of Outdoor and Environmental Education, 15(2), 24-35.
[2] Erikson, D. M., & Ernst, J. A. (2011). The real benefits of nature play every day. Newsletter of the Nature Action Collaborative for Children, 97-100.
[3] Joshi, A. (2021, March 31). Creating environments to support young children's development. Australian Institute of Family Studies. Retrieved from https://aifs.gov.au/cfca/2021/06/18/creating-environments-support-young-childrens-development
[4] Nace, T. (2017, August 21). Children who play outdoors are more likely to protect nature as adults. Forbes. Retrieved from https://www.forbes.com/sites/trevornace/2017/08/21/children-play-outdoors-more-likely-protect-nature-adults/?sh=3cc081706641
[5] White, R. (2004). Young children's relationship with nature: Its importance to children's development & the earth's future. White Hutchinson Leisure & Learning Group, 1-9.

Benzer yazılar

Çocuklarla Nasıl Oynamalıyız?

Sevgili ebeveynler, isterseniz çocuklarınızın 1 numaralı oyun arkadaşı siz olabilirsiniz. Bu işin püf noktaları ise yazımızda!

Oyun Nedir?

Çocukların duygusal, fiziksel ve zihinsel gelişimi için oyunun çok önemli olduğunu biliyoruz. Bu yazımızda oyunun tanımını ele alıyoruz.

Oyuncak ve Oyun Alanı Seçimi

Çok çeşitli oyuncaklar arasından çocuğunuz için hangilerini alacağınız konusunda kafa karışıklığı mı yaşıyorsunuz? Bu yazımız sizin için!

Oyuncu Ebeveynliğin Etkileri

Oyun, çocuk ve ebeveynin yakın ve sıcak bir ilişki kurabilmesini sağlıyor. Oyuncu ebeveynlik size ve çocuğunuza çok iyi gelecek!

İlk Arkadaşlıklar ve Ebeveynlerin Erken Akran İlişkilerine Etkileri

Arkadaşlık, çocuklar için farklı anlamlar içeriyor. Ebeveynleriyle geliştirdikleri oyun oynama becerileri ise arkadaşlıklarını etkiliyor!

3-4 Yaş Grubu için Oyun Önerileri

Çocuğunuzla oynamak için yeni oyunlar bulmakta zorlanıyor musunuz? 3-4 yaş grubundaki çocuğunuz için bazı oyun önerilerimiz var!

Yap-İnan Oyunları

Çocuklar oyunla öğrenebiliyor, gelişebiliyor ve kendilerine olan güvenleri artabiliyor! Bu oyunları çocuğunuzla oynamaya ne dersiniz?

İtiş-Kakış Oyunları

Çocukların en sevdiği oyunların başında itiş kakış oyunları geliyor. Kulağa pek de olumlu gelmeyen bu oyunlara göz atmaya ne dersiniz?

Partnerinizle Oynayabileceğiniz Kutu Oyunları

Bugünlerde sevdiklerinizle kaliteli vakit geçirmek ve eğlenceli bir şeyler yapmak istiyorsanız kutu oyunlarını denemeye ne dersiniz?

Tanımadığın İnsanlarla Nezaketi Paylaşmak: Kind Words

Kind Words sevgi dolu, insana sevilmeyi tecrübe edebildiği için şanslı hissettiren ve yalnızca on dakika ayırmanızın yeteceği bir oyun.

Bebek Gelişimi - Yanlış Bilinenler

Bebek gelişimine dair birçok mit okuyor, yanlış düşünceleri okuyor ve hatta uyguluyoruz. Gelin yanlış bilinenleri birlikte inceleyelim.

Çocuğumun Duyusal İhtiyaçlarını Oyunla Karşılayabilir Miyim?

Oyun çocuklara ne gibi faydalar sağlar? Çocuğunuzun duyusal ihtiyaçlarını oyunla karşılamasına nasıl yardımcı olabilirsiniz?

Güzel Hikayeleri Olan Bağımsız Video Oyunları

Bu yazımızda ilişkilere dair güzel hikayeler anlatan birbirinden farklı renk ve türlerde bağımsız video oyunları derledik.

Montessori Ekolünde Oyunun Yeri

Montessori ekolünde oyun nasıl bir yer tutuyor? Sizce çocuğunuza uygun bir ekol mü? Yazımızı inceleyerek bilgi sahibi olun!

Video Oyunlarının şaşırtıcı Faydaları

Çocuğunuzun video oyunları oynaması sizi rahatsız mı ediyor? Bunların ona zararlı olduğunu mu düşünüyorsunuz? O halde yazımızı okuyun!

Doğal Afet Sonrası Kaygı

Bir doğal afet meydana geldikten sonra ne tür kaygılar duyarız?

Sosyal Medyada Travmatik Olaylara Dair Video ve Görüntüleri Paylaşmak

Yaşanan travmatik olayların ardından sosyal medyada olaya dair fotoğrafların paylaşıldığını görüyoruz. Peki bu neden oldukça zararlı?

Depremden Etkilenen Hayvanlar için Ne Yapabiliriz?

Depremden tıpkı bizim gibi, hayvanlar da ciddi ölçüde etkileniyor. Bu tarz durumlarda onları rahatlatmak adına neler yapabiliriz?

Sevdiklerini Kaybetme Korkusu ve Ölümle Başa Çıkabilme

Sevdiklerimize bir şey olacağı, onları kaybedeceğimizin endişesi kimi zaman tüm benliğimizi sarıyor. Peki bu duyguyla nasıl baş edebiliriz?

Doğal Afet Sonrası Çocuklarla İletişim

Doğal afetler çocuklar için anlamlandıramadıkları bir deneyim olabiliyor. Peki bu konuyu ele alırken nelere dikkat etmeliyiz?

Doğal Afet Sonrası İyileşmek İçin Ne Yapabiliriz?

Yaşanan doğal afetler sonrası normalimize dönmek zaman ve emek isteyebiliyor. Peki kendimizi iyileştirmenin yolları neler olabilir?

Güvenli Bağlanma ve Oyun

Çocukların oyun oynamayı ne kadar çok sevdiğini biliyoruz. Peki ya bağlanma stillerinin çocukların çok sevdiği oyunlarla ne ilgisi var?

Yapışkan Bantlar ile Oynayabileceğiniz Oyunlar

Yapışkan bant kullanarak hem çok eğlenip hem de çocuğunuzun büyük kas gelişimine katkıda bulunabilirsiniz. Oyun önerilerimiz yazımızda!

Çocukluk Dönemi - Yanlış Bilinenler

Çocuğunuz hayali arkadaşlarıyla mı konuşuyor? Peki bu endişe etmenizi gerektirecek bir durum mu? İşte doğru bilinen yanlışlardan biri!

Doğal Afetlerde Psikolojik İlk Yardım

Yaşanan doğal afet ya da travma gibi durumlar sonrası kendimize nasıl iyi gelebiliriz? Nasıl dayanıklı kalabiliriz?

Ekolojik Yas

Bir yandan çaresiziz, öte yandan da bitkilerin, hayvanların, ormanların yani kaybettiklerimizin ardından bir yas tutuyoruz. Peki nedir bu ekolojik yas?

Çocuklar İçin Ahlak Felsefesi Egzersizi

Çocukların felsefi tartışmalarla kavramları sorgulaması onların düşünce sürecini geliştiriyor. Bu yazımızda da bir ahlak felsefesi egzersizi sunuyoruz!

Çocuğum Nasıl Bir Oyuncu?

Çocukların yaşlarına ve sosyal ortamlarına bağlı olarak oynadıkları oyun türleri değişebiliyor. Çocuğunuzun oyunculuk alışkanlıklarını keşfedin!

Çocuklarla Hayvan Hakları Konuşmak: Oyun Önerileri

Hem hayvanları tanımak hem de hayvan haklarını öğrenmek için çocuğunuzla birlikte oynayabileceğiniz eğlenceli 3 oyun listeledik!

“Ben Küçük Müyüm?” Egzersizi

Çocuklara felsefi sorular sorarak onların düşünme ve sorgulama becerilerini geliştirebiliriz. Bu yazımızda sizin için bir soru önerimiz var!

Entrika, Yalan ve Komplo: Gizli Kimlik Kutu Oyunları

Gizli kimlik kutu oyunları arkadaşlarınızı kandırmak ve onların yalan söyleme becerilerini ölçmek için harika bir fırsat!

Oyun Rehberi

Çocuğunuzla oynadığınız oyunları daha keyifli hale getirecek ve oyun davranışlarınıza katkı sağlayacak bir oyun rehberi hazırladık.

Çocuğum bir oyunu kaybettikten sonra ona nasıl yardım edebilirim?

Oyunları kaybeden çocuklar hayal kırıklığına uğrayabiliyorlar. İşte, bir oyunu kaybettikten sonra çocuğunuza yardımcı olacak öneriler!

Dijital Oyunların Çocuklara Etkileri

Çocuklar arasında video oyunu oynama oranı gün geçtikçe artıyor. Video oyunları ve dijital oyunların olumlu ve olumsuz etkileri neler?

Video Oyunları ve Çocukların Dil Öğrenimi

Video oyunlarının çoğu zaman zararlı tarafları üzerine konuşulsa da oyunların çocukların dil öğrenme ve sosyalleşme süreçlerine destek olması mümkün.

İklim Krizinin Ortasında Çocukluk

İklim krizi bilinci, kaygılandırmadan ve onların diline uygun bir şekilde çocuklara nasıl aşılanır? Çocukla birlikte hangi aktiviteler yapılabilir? Cevaplar yazıda!

Pandemi Döneminde Bir İlişkiye Başlamak: Five Dates

Geçen yıl yayınlanan Five Dates ise bir FMV (full motion video veya tam hareketli video) interaktif romantik komedi oyunu.