Çekici Olmanın Kokumuzla Bir İlgisi Var!

Yonca Fener

Çekici Olmanın Kokumuzla Bir İlgisi Var!

Memories Smell Like Flowers - Ivan Alifan

Bir insanı neden çekici bulduğumuza ilişkin pek çok varsayımda bulunmak mümkün. Araştırmalar, fiziki görünüşten sahip olduğumuz işe ve zekaya kadar birçok yanıta ulaşıyor, ancak öne çıkan önemli bir faktör daha mevcut. Bu yazımızda, hemen akla gelmese de çekicilikle yakından ilişkisi olan bir seçenekten bahsetmek istiyoruz: koku!


Peki neden kokular bu kadar önemli? Koku; birisi yanımızdan geçerken istemsizce algılasak da partnerimizle yakınlaştığımız anlarda kasti bir biçimde deneyimlesek de hızlı biçimde fark ettiğimiz ve insanlar hakkında pek çok ipucu taşıyan bir olgu. Dolgun dudaklar ya da parlak gözlere sahip olmak gibi partnerimizde çekici bulduğumuz belirli kısımların aksine, koku bir bütün olarak algılanıyor. Böylelikle o insana ilişkin bütün bir fikir oluşmasına neden oluyor. Vücut kokuları; bir kişinin beslenme alışkanlıkları, genel fiziksel sağlığı ya da potansiyel bir eşle genetik uyumluluğu gibi çeşitli bilgiler sağlıyor. Ayrıca kişinin kokusunun o anki duygusal durumundan ya da dışa dönüklük, nevrotiklik gibi kişilik özelliklerinden dahi etkilendiğine dair çalışmalar mevcut. Sosyal anlamda arkadaş canlısı olmak ya da olmamak gibi özellikler de yüksek oranda kokularla ilişkileniyor. Bütünsel bir yaklaşımla, kokumuzun sosyal ilişkilerimize rehberlik edecek pek çok kimyasal sinyal gönderebileceği düşünülüyor.

İnsanları neden çekici bulduğumuzu anlamak üzere heteroseksüel kadınlarla bir çalışma yapılıyor ve bir erkeğin kokusunun; görünüşü, sesi ya da sahip olduğu sosyal statü gibi öne çıkan özelliklerden çok daha önemli olduğu görülüyor. Benzer biçimde başka bir çalışmada, romantik ilişkide bulunulan partnerin kokusunun diğer kişilere göre çok daha çekici bulunduğu ifade ediliyor ve bu ilişkilerdeki çatışma düzeyinin daha düşük olduğu görülüyor. Partnerinin kokusunu çekici bulmayan katılımcıların ise ilişkilerinde çatışmanın daha yüksek olduğu görülüyor. Vücudun doğal kokularının yanı sıra, çekici olduğu düşünülen parfümler kullanılarak da benzer çalışmalar yapılıyor. Bu parfümleri kullanan katılımcılar hem çekicilik hem de sosyal anlamda arzu edilen niteliklere sahip olma açısından parfüm kullanmayanlara göre yüksek oylar alıyorlar.

Evet, kokularımız önemli ve çeşitli ipuçları taşıyor. Peki onları algılayışımız ne gibi süreçlere bağlı? Koku alma sistemi, birçok memeli türünde ilişkilenmede ve ilişkilerin korunmasında merkezi bir görev alıyor. Bir memeli türü olan insan için de durum aslında çok farklı değil. Yeni doğan bebekler, yalnızca koku ipuçlarına dayanarak kendi annelerini diğer kişilerden, hatta emziren başka annelerden dahi ayırt edebiliyor. Bağlanma figürlerimizi henüz bebekken kokularıyla ayırt eden bizler, yetişkinlikteki temel bağlanma figürlerimiz haline gelen partnerlerimiz için de aynı mekanizmaları kullanıyoruz. Tehlike ipuçlarını fark ettiğimizde yetişkin bağlanma figürlerimiz olan partnerlerimize erişimimiz, duygularımızı düzenlememize ve stresi yönetmemize yardım ediyor. Fiziken yan yana olunmasa dahi partnerimizi hatırlatacak ipuçlarına maruz kalmak bu olumsuz süreci kolaylaştırıyor. Örneğin bazı araştırmalarda, romantik bir ilişki içerisindeki çiftlerin, fiziksel ayrılıkları sonrasında oluşan stresle baş etmek ve yakınlık duygularını arttırmak için partnerlerinin kıyafetlerini kokladıkları görülüyor. Benzer şekilde başka bir çalışmada, romantik ilişkide bulunulan partnere dair koku ipuçlarının sosyal stres tepkilerini azalttığı görülüyor. Tüm bu araştırma sonuçları, partnerimizden gelen koku ipuçlarının meydana getirdiği olumlu değişikliklerin bağlanma türümüzün güvenli ya da güvensiz oluşundan bağımsız olduğunu söylüyor. Yani sahip olduğumuz bağlanma geçmişi fark etmeksizin partnerimizin kokusu bize iyi geliyor!

Kokuları çekici bulmamızın nedenini biyolojik bir yaklaşımla inceleyen araştırmalar; kokuların, potansiyel bir partnerin majör histokompatibilite proteinlerinde (MHC) optimal genetik farklılığını öngörebileceğini gösteriyor. MHC, farklı bağışıklık hücreleri ile etkileşime aracılık eden HLA genleri tarafından kodlanan hücre yüzeyi proteinlerdir. Farklı HLA genine sahip ebeveynlerin, daha heterozigot HLA genine sahip ve dolayısıyla daha iyi bağışıklığa sahip bebekleri olması muhtemel anlamına geliyor. Yani evrimsel anlamda, bağışıklığı daha güçlü bir bebeğe sahip olmamızı sağlayacak partnerlere çekiliyor olmamız da muhtemel.

Nasıl bir kokuya sahip olduğumuzu manipüle etmek için oluşturulmuş parfümlerin, milyarlarca dolarlık bir küresel pazar haline gelmesi şaşırtıcı olmasa gerek!

[1] Mahmut, M., & Croy, I. (2019). The role of body odors and olfactory ability in the initiation, maintenance and breakdown of romantic relationships - A review. Physiology & Behavior, 207, 179-184.
[2] Herz, R. S., & Inzlicht, M. (2002). Sex differences in response to physical and social factors involved in human mate selection: The importance of smell for women. Evolution and Human Behavior, 23(5), 359-364.
[3] Mahmut, M., Stevenson, R., & Stephen, I.D. (2019). Do women love their partner's smell? Exploring women's preferences for and identification of male partner and non-partner body odor. Physiology & Behavior, 210, 112517.
[4] Marinova, R. & Moss, M. (2014) The smell of success? The impact of perfume- gender congruency on ratings of attraction and the halo effect. Advances in Chemical Engineering and Science, 4, 491-502.
[5] Granqvist, P., Vestbrant, K., Döllinger, L., Liuzza, M. T., Olsson, M. J., Blomkvist, A., & Lundström, J. N. (2019). The scent of security: Odor of romantic partner alters subjective discomfort and autonomic stress responses in an adult attachment-dependent manner. Physiology & Behavior, 198, 144-150.

Benzer yazılar

Romantik İlişkilerde Hayal Kırıklığı

“Gerçek yüzünü nasıl daha önce görmedim? Ben bu insana mı aşık olmuşum?” cümleleri tanıdık geliyor mu? İlişkilerde yaşadığımız hayal kırıklığını ele aldık.

Mizahın İlişkideki Yeri

Gerçekten bizi güldüren insanlardan mı hoşlanırız? Mizahın farklı türleri neler? Birlikte gülebilmek ilişkileri nasıl etkiler? Cevapları yazımızda!

Bir İnsanı Çekici Kılan Nedir?

Bir insandan etkilenmemizde birçok farklı sebep rol oynayabiliyor. Bir insana bakıp “Ne kadar çekici!” dememizi sağlayan özellikler neler?

Çekici Olmanın Kokumuzla Bir İlgisi Var!

Daha önce birilerini yalnızca kokusu sebebiyle çekici bulduğunuzu hissettiniz mi? Nedenini bu yazıdan öğrenebilirsiniz!

Ayrı Dünyaların İnsanları Bir İlişkide Mutlu Olabilirler mi?

Partnerlerin benzerlik ve farklılıklarının, ilişkileri üzerinde olumlu ya da olumsuz etkileri olabiliyor. Bu etkiler neye göre değişiyor?

Yeni Kardeş İle İlk Bağlanma

Bağlanma denince aklımıza ilk olarak anne ile çocuk arasındaki etkileşim geliyor. Fakat, bağlanma ailenin diğer üyeleriyle de gerçekleşiyor!

İlişkileri Boşanmaya Sürükleyen Davranışlar

İyi günde, kötü günde bir arada olmaya evet desek de gün geliyor ki ilişkiyi daha fazla sürdüremez oluyoruz. Boşanmaya ne sebep oluyor?

Ebeveynlerimize Benzeyen Partnerler Mi Arıyoruz?

Hiç ebeveynlerinize benzeyen birinden hoşlandınız mı? Freud'un bu konudaki düşünceleri belli olsa da bakalım güncel araştırmalar ne diyor?

Porno İzlemek İlişkilerimizi Nasıl Etkiliyor?

Hali hazırda bir ilişkisi olan insanların porno izleme sıklığı hem kendilerinin hem de partnerlerinin ilişkiye bakışını etkileyebiliyor.

Aşırı uyumlu olmak çekici bir özellik olmayabilir.

Ne söylese tamam diyor, onun isteklerini hep kendinizinkilerin önüne mi koyuyorsunuz? Bu kadar uyumlu olmak ilişkilerde ters tepebiliyor.

İçini Açmak ve Yakınlık

Karşımızdaki kişiye kendimizi açmak her zaman çok kolay olmuyor. Bunu başarmanın ilişkilerimize olan katkısını ise göz ardı etmemek lazım!

Sakal tarzının çekicilikle bir ilgisi var mı?

Erkeklerin sakal miktarı, onları çekici olarak algılayıp algılamadığımızı değiştirir mi? Sakal birini gerçekten daha mı "hoş" yapar?

Tokat Atmanın Çocuğa Etkileri

"Alt tarafı bir tokat!" deyip geçmeli mi? Yoksa çocukları disipline etmek için başka yöntemler mi aranmalı? Bir tokat nelere yol açabilir?

Artıları ve Eksileriyle Online Dating

Artıları - eksileri ile online dating'i farklı kılan özelliklerini nasıl yararımıza kullanabiliriz? İmkanlarını avantaja çevirmek mümkün mü?

Mükemmel Bir Seks Hayatı Ulaşılmaz Değil

Cinselliğin varlığı, sıklığı ve kalitesi ilişkinin kalitesini de derinden etkiliyor. Peki, iyi bir seks yaşantısı için neler yapılabilir?

Neden Ayrılıklar Bazılarımız İçin Daha Zor?

Reddedilmenin ve ayrılığın ardından hepimiz acı çekiyoruz fakat bazılarımızın iyileşmesi daha zor oluyor. Bu farklılığa ne sebep oluyor?

Aşkın Gözü Sahiden De Kör Müdür?

Hani gözümüz ondan başkasını görmez, en mükemmel insanın o olduğunu düşünürüz ya… İşte bu, fena halde tutulduğumuzun kanıtıdır!