İş Kaybı Sonrası Yaşanan Yas Dönemi

Zeliha Stefanie  Roesler

Zeliha Stefanie Roesler

İş Kaybı Sonrası Yaşanan Yas Dönemi

Sorrow - Paul Cézanne (1867)

Sorrow - Paul Cézanne (1867)

Günümüzde, iş sahibi olmak günlük hayata bir rutin ve anlam katıyor, bir statü ve kimlik kazandırıyor. Bir pozisyona sahip olmak aslında en temel psikolojik, sosyal ve ekonomik ihtiyaçlarımızı karşılamamıza yardımcı oluyor. Aynı zamanda, iş sahibi olmak para kazanmaktan çıkıp kişinin karakterinin ve hayatının bir parçası gibi gördüğü bir özellik anlamı kazanıyor. Özellikle Batı dünyasının hayat tarzını benimsemiş ülkelerde, biriyle tanıştığınızda aldığınız ilk sorulardan biri "Nerede büyüdün?" yerine "Ne iş yapıyorsun?" oluyor. Bu sebeple sahip olunan mevki 9-5 yapılan bir görev ya da finansal garanti olmaktan daha fazlasını ifade etmeye başlıyor. İş, kişiye öz güven kazandırdığı gibi sabah uyandığında günü devam ettirecek bir amaç ve rutin sağlıyor. Varoluşsal bir perspektiften bakarsak kafamızın içinde farkında olmadan dönen "Nereye aitim?", "Ne yapıyorum?" ve "Aslında ben kimim?" gibi sorulara, sahip olduğumuz işi düşünerek cevap verdiğimizi de görebiliyoruz.
relate-banner

Tüm bu sebeplerle, kişinin kontrolü dışında işini kaybetmesi finansal bir kayıptan daha da fazlası olarak öz değerini ve kimliğini sorgulamaya sebep olabiliyor. Bir iş birçok farklı sebep yüzünden kişinin kendi kararı dışında sonlanabiliyor. Şirketler batabiliyor, anlaşmazlıklar yaşanabiliyor, haksızlığa uğrayabiliyoruz ve yaşanan farklı çeşitlerdeki stresli olayların sonucunda sahip olunan pozisyon, işten çıkarılarak son bulabiliyor. İşten çıkarılmak, kovulmak ya da uzaklaştırılmak kişinin kendinden, günlük hayatından ve sosyal çevresinden de uzaklaştırılması anlamına gelebiliyor. Bu sebeple, aynı sevdiğimiz birini kaybettiğimizde olduğu gibi yas semptomları deneyimlemeye başlayabiliyoruz.

İş kaybı sonrası yaşanan yas dönemi, bu kaybı kabul edememek, kaybın sonrasında hayatın anlamını yitirmesi ve kalınan yerden devam etmenin zorlaşması olarak deneyimlenebiliyor. Günlük olarak yapılan şeylerden zevk almamaya, yaptığımız her şeyin anlamsızlaşmasına kadar uzanabiliyor. Çünkü zaman, emek gibi birçok yatırım yapılan bir şeyin bir anda kontrol dışı şekilde yok olması, yoğun bir duygusal karışıklığa ve strese sebep olabiliyor.

Depresyon, anksiyete gibi bozukluklar, yas dönemiyle benzer semptomlar içerse de birbirleriyle karıştırılmaması önemli. Çünkü "yas" dediğimiz dönem ancak bir "kaybın" sonrasında yaşanabiliyor ve zaman zaman bireyler bir işten çıkarılmanın ardından kendilerini "kaybolmuş" hissettiklerinde kendilerinde bir sorun olduğunu düşünebiliyorlar. Depresyon gibi bozukluklar farklı tedavilerle ele alınırken kaybolmuşluğun yas döneminin bir parçası olup depresyondan farklı bir süreç olduğunun farkında olunması önem taşıyor. Yoğun bir yas dönemi, travmatik bir olay etkisi hissettirebiliyor ve aynı travma sonrasında görülebildiği gibi kişinin dünyaya bakış açısını ve değerlerini değiştirebiliyor. Lakin yas döneminin depresyon ve anksiyete bozukluklarını tetikleme ihtimali olduğu gibi tersi sırayla da birbirlerini doğurduklarını gözlemleyebiliyoruz.

Önemli olan, sevdiğiniz, kendinizi rahat hissettiğiniz ya da emeğinizi ve zamanınızı ayırdığınız bir işi, kendi tercihiniz dışında kaybetmenin zor bir dönem olduğunun farkında olunması. Bu sürecin farklı duyguların ve iniş çıkışların yaşanabileceği yoğun bir dönem olduğunu unutmamak gerekiyor. Bu duyguları ve yaşanan üzücü olayın uyandırdıklarını yok saymadan onları yaşarken aynı zamanda onlarla iyileşmek önemli.

(1)Van Eersel J.H., Toon W. & Boelen P.A. (2019). Development and initial validation of the job loss grief scale, Anxiety, Stress, & Coping. 32:4, 428-442, DOI: 10.1080/10615806.2019.1619703
(2) van Eersel, J. H., Taris, T. W., & Boelen, P. A. (2020). Complicated grief following jobloss: Risk factors for its development and maintenance. Scandinavian Journal of Psychology, 61(5), 698"“706. https://doi.org/10.1111/sjop.12650
(3)van Eersel, J. H., Taris, T. W., & Boelen, P. A. (2021). Grief reactions, depression, and anxiety following job loss: Patterns and correlates. European Journal of Psychotraumatology, 12(1), 1905348. https://doi.org/10.1080/20008198.2021.1905348
(4)Isenor J.K.P. (2011). Exploring The Impact of Job Loss As a Function of Grief Depression, Optimism, Hope and Self-Efficacy. Digitized Thesis. 3371.
(5) Climent-Rodríguez, J. A., Navarro-Abal, Y., López-López, M. J., Gómez-Salgado, J., & García, M. E. (2019). Grieving for job loss and its relation to the employability of older jobseekers. Frontiers in Psychology, 10. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.00366

Benzer yazılar

Kendi Potansiyelini Keşfeden İnsanlar Neye Benzer?

Maslow’un ihtiyaç hiyerarşisini duymuş muydunuz? Bu piramitte en tepede yer alan “kendi potansiyelini keşfetmek” neye benziyor diye merak ediyorsan cevabı yazımızda.
The Letter - David Hettinger

Bitmek Bilmeyen Erteleme Döngüsü

İşlerini son ana bırakanlardan mısınız? Yumurta kapıya dayanmadan odaklanıp çalışamadığınızı mı düşünüyorsunuz? Erteleme davranışının pençesine takılmış olabilirsiniz!
Brita Grangström - A Jug for the Flowers (Tarihi bilinmiyor)

İş Yerinde Obsesif Kompulsif Bozukluk

Takıntılı düşünceleriniz, tekrar tekrar kontrol ettiğiniz işler veya ritüelleriniz iş hayatınızda büyük problemler yaşamanıza sebep oluyor mu?
Waheed in lord’s robes - Liu Xiaodong (2011)

Örgütsel Bağlılık Neden Önemli?

Örgütsel bağlılık ile çalışanların iş performansı, motivasyonları, işten ayrılmaları ya da devam etmeleri arasında bir ilişki bulunuyor.
Sorrow - Paul Cézanne (1867)

İş Kaybı Sonrası Yaşanan Yas Dönemi

Bir işe sahip olmak bize statü, öz güven ve sağlamlık getiriyor. Peki bu işi kontrolümüz dışında kaybedersek ne oluyor?
Going Out - Fabienne Jenny Jacquet

Duygusal Zeka Nedir? - 2

Duygusal zeka ilişkilerimizi yakından etkiliyor. Duygusal zekanın nelerden etkilendiğini ve nasıl geliştirilebileceğini açıklıyoruz!
Hermine in a Blue Hat - Jules Pascin (1918)

Mutsuz Olmanıza Rağmen İşinizi Neden Bırakmıyorsunuz?

Her sabah işe giderken ayaklarınız geri geri gidiyor, pazartesi günlerinden nefret mi ediyorsunuz? İşten ayrılmanın neden zor olduğu üzerine bir yazı hazırladık.
All the President's Man

Profesyonel İş Yaşamına Dair 3 Film

Profesyonel hayat hayatımızı yakından etkiliyor. İş yaşamındaki ilişkileri ve bu ilişkilerin psikolojik etkilerini konu alan 3 farklı film!
Peter Clarke - High Anxiety

İş Yerindeki Engeller: Damgalamanın Kaldırılması

İşe alım süreçlerini farklı gruplar için daha adil kılmak ve daha kapsayıcı bir çalışma alanı oluşturmak için yöneticiler neler yapabilir?
İsimsiz (Green Blouse)- Aino Kannisto (2013)

Birbiriyle Çatışan Duygular Hissetmek

Hepimiz birbiriyle çatışan duygular, düşünceler ve davranışlar içine girebiliyoruz. Peki en çok hangi konularda çatışmalı anlar yaşıyoruz?

footer