Toksik Ebeveynlik – Çözüm Önerileri

Gözde Akoğlu

Toksik Ebeveynlik – Çözüm Önerileri

İsimsiz - Ewa Rzeznik

Doğduğumuz andan itibaren bakım veren olarak hayatımızda bulunan ebeveynlerimizin; gelişim süreci boyunca destek verici, ihtiyaçlarımızı gözeten ve benliğimize saygı duyan bir rolde olması ideal olan olsa da ebeveynlerimizin tutum ve davranışları bu kavramlardan çok uzak olabiliyor. Hatta, ebeveynlerimiz ruh halimizi olumsuz yönde etkileyebiliyor ve kabul görmek, desteklenmek gibi bazı temel ihtiyaçlarımızı karşılamayabiliyorlar.


Ebeveynin çocuğun gelişimine ve benlik duygusuna zarar verici bir tutum içinde olmasına toksik (zarar verici) ebeveynlik deniyor. Toksik ebeveynliğin yaygın göstergeleri düşünüldüğünde empatiden yoksunluk, çocuğun hayatını sürekli kontrol etme eğilimi, yıkıcı eleştiriler, çocuğu bir birey olarak görmekte zorlanma, baskı kurma ve çocuğun seçimlerine saygı göstermeme kavramları ön plana çıkıyor. Aile ortamında bu ve benzeri durumlara maruz kalmak, hem çocukluk hem de yetişkinlik döneminde iyilik halini olumsuz etkiliyor.

Peki toksik ebeveynliğin olumsuz etkilerinden korunmak için neler yapılabilir?

Ebeveynlerimizle bize zarar veren bir ilişkiye sahip olmak ve bu dinamikler içinde büyümek ne kadar zor olsa da bazı yöntemler kullanarak kendimizi korumamız mümkün.

  1. İlk olarak toksik ebeveynliğin işaretleri olabilecek durumları fark etmek, sorunlarınızı kapsamlı bir şekilde değerlendirmek ve ebeveynlerinizle olan ilişkinizi doğru tanımlamak oldukça önemli.
  2. Toksik ilişki içinde olduğunuz ebeveyniniz ile aranıza sınır koymak, iyi olma halinizi korumak adına atabileceğiniz önemli bir adım. İletişim sıklığını azaltmak, mümkün olduğunca aynı ortamda bulunmamak, ortak yaşam alanlarından uzaklaşmak gibi sınırlar gündelik hayatınızı kolaylaştırabilir ve uzun vadeli çözümler üretmeniz için alan açabilir.
  3. İyi olma halinizi öncelikli tutmak, hangi ortamlarda ve durumlarda zorlandığınızı fark ederek sınırlar belirlemek sağlıklı sınırlar koymanıza yardımcı olur. Belirlediğiniz bu sınırların net olması, ebeveyninizin duygusal manipülasyon uygulaması durumunda kendinizi daha rahat korumanıza destek olur. Örneğin; bireysel olarak kendi evinde yaşamak isteyen biri toksik ebeveynlere sahip olduğu takdirde bunu yapmaması için maddi ve manevi baskıya maruz kalabilir. Sağlıklı sınırları olan biri kendi kararının arkasında durabilirken ebeveynleriyle sınırlarını korumakta zorlanan biri ebeveynlerinin duygusal manipülasyonu sonucunda kendi kararından vazgeçebilir. Kendi istek ve ihtiyacından vazgeçmek ise uzun vadede mutsuzluğu getirebilir.
  4. Belirlediğiniz sınırları ebeveyniniz ile paylaşmanız aranızdaki iletişimi güçlendirebilir ve ebeveyninizin ihtiyacınızı görmesini sağlayabilir. Ebeveynlerinizin davranışlarının sizin hayatınıza olan etkilerini açıklıkla dile getirmek ilişkinize katkı sağlayabilir. Örneğin; ebeveyninizin aşırı kontrolcü olması sebebi ile kendisinden gerçekleri sakladığınızı belirtebilirsiniz. Bu sebeple de ebeveyniniz ile sık iletişime geçmek istemediğinizi dile getirmek, belirlediğiniz bir sınırın nedenlerini görmesini sağlayabilir.
  5. Birlikte geçireceğiniz zamanın ya da iletişimin sınırlı olması, ebeveyninizin de konuya dair farkındalığının artmasına ve birlikte vakit geçirirken olumlu bir ortam oluşturmasına katkı sağlayabilir.
  6. Kendi ihtiyaçlarını fark etmek ve kendini öncelikli tutmak toksiklik ile baş etmeye yardımcı olabilir. Örneğin, tüm tatillerinizi ailenizle geçirmenin ya da maddi ve manevi kaynaklarınızı aileniz için kullanmanın bir zorunluluk olmadığını kabul etmeniz önemli. Çünkü bu gibi davranışlar sizin ihtiyaçlarınıza hitap etmediği takdirde iyilik halinizi olumsuz etkileyebilir. Kendi ihtiyaçlarınızı gözeterek hayatınızı planlamanız toksik ebeveynler ile aranızdaki sınırları korumanıza katkı sağlayabilir.
Yetişkinlik hayatınızda ebeveynlerinizle kurduğunuz ilişkiyi gözden geçirmek çocukluğunuzdan itibaren deneyimlediğiniz zorlukları anlamanıza, hatta farkında bile olmadığınız yükleri fark etmenize yardımcı olabiliyor. Kendinizi anlamaya çalışmak ve bunu yaparken kendinize şefkatle yaklaşmak iyi olma halinizi olumlu etkileyebiliyor. Her birimiz farklı ve kendine özel olduğumuz için çocukluktan beri yaşadığımız her deneyim de bize özel oluyor. Bu durum hem zorlayıcı deneyimlerin etkilerinin hem de bu etkilerle nasıl başa çıkacağımızın da bize özel olmasına yol açıyor. Bu yüzden kendi içimize dönmek ve kendi yöntemlerimizi bulmak bu süreçte çok önemli bir hale geliyor.

Her ne kadar ebeveynleriniz ile sağlıklı iletişim kurmak ya da olumlu bir etkileşim ortamı oluşturmak isteseniz ve bunun için elinizden geleni yapsanız da sorunlar çözülemeyebilir. Sadece kendiniz olmaya çalışırken manipülasyon, aşağılama ya da ihtiyaç ve beklentilerinizin anlaşılamaması gibi durumlara maruz kalabilme ihtimaliniz olabilir. Aranızdaki ilişkiyi korumak adına attığınız adımlar yeterli olmuyorsa toksik ebeveyniniz ile iletişimi tamamen ya da kısmen kesmek değerlendirebileceğiniz bir seçenek haline gelebilir. Elbette ki doğuştan gelen bu bağı sonlandırmak çok zor bir karar olsa da iyi olma halinizi sürekli olarak olumsuz etkileyen bir ilişki içinde olmanın uzun vadeli etkileri bu kararı almanıza yol açabilir. Bu noktada önemli olan seçeneklerinizi sağlıklı bir şekilde değerlendirip ihtiyacınızı doğru bir şekilde anlayabilmek olacaktır.

[1] Marcin, A. (2020, July 16). There are many learning disorders a child may have — 3 are most common.Healthline. Retrieved fromhttps://www.healthline.com/health/parenting/toxic-parents
[2] Gaba, S. (2020, May 20). Tips for managing toxic parents.Psychology Today.Retrieved fromhttps://www.psychologytoday.com/intl/blog/addiction-and-recovery/202005/tips-managing-toxic-parents
[3] Psych2Go (2020, February 27). 7 toxic things parents do to their children. Retrieved fromhttps://psych2go.net/7-toxic-things-parents-do-to-their-children/

Benzer yazılar

Kendini Sevmek ve Narsisizm Arasındaki İnce Çizgi

Seni seviyorum ama kendimi daha çok! Kendini sevmek narsisizm ile eş değer değil. Aksine narsisizmin en büyük düşmanı, dengeli öz sevgi.

Kendi Kendini Sabote Etmenin 5 Yolu

Bazen hedeflerimize ulaşma yolunda kendi kendimize engeller koyuyoruz. Zarar veren davranışları öğrenmek, onlardan kurtulmanın ilk adımı.

Eleştirel İç Sesi Susturmak Mümkün Mü?

Sevilmiyorsun, beceriksizsin veya değersizsin. Eleştirel iç sesi şefkatli bir sese dönüştürmenin veya susturmanın bir yolunu bulmak mümkün.

Neleri kontrol edebilirim ve edemem?

Bir ilişki içerisindeyken her şey kontrolümüz altında olmayabiliyor. Neleri kontrol edip edemeyeceğimizi bilmek bizi rahatlatabiliyor.

İş Hayatında Kişisel Sınırlar

Teknolojinin ilerlemesiyle beraber kişisel sınırlarımızın netliği de giderek azalıyor, bu durum profesyonel sınırlarımızı da değiştiriyor.

"Hayır" Diyebilme Rehberi: İlişkilerde Sınırlar

İlişkilerimizde "hayır" diyebilmek ve sınır koymak hem bize hem ilişkimize iyi geliyor. Sınır koymayı nasıl başarabiliriz?

Romantik İlişkilerde Makyavelizm

Yazımızda "karanlık üçlü" olarak bahsi geçen narsizm, psikopati ve makyevalizmin sonuncusunun ilişkilerimizi nasıl etkilediğini anlattık.

Neden Çocuklarımızın Hayatına Burnumuzu Sokarız?

Çocuğunuz hakkında bilgi edinmek için eşyalarını karıştırıp günlüğünü okumayı mı planlıyorsunuz? Peki bu gerçekten iyi bir fikir mi?

Partnerimizin sosyal medyasını neden takip ediyoruz?

Partnerlerimizin sosyal medya hesaplarında ne paylaştığını neden durmadan kontrol ederiz? Çalışmalar bu konuda ne diyor?

Ya kendime karşı adil davranmıyorsam?

Başkalarına karşı sonsuz bir hoşgörü gösterip, kendinizden bu hoşgörüyü esirgiyor musunuz? En büyük eleştirmeniniz kendiniz misiniz?

Çocuğunuza Sağlıklı Sınırları Nasıl Öğretebilirsiniz?

Çocukların bireyselleşmesi için ebeveynlerin onlara sınırlarını korumayı öğretmesi çok önemli. Peki nasıl sorusunun cevabı ise yazımızda!

Çocuğuma 'Mahremiyeti' Nasıl Anlatabilirim?

Çocuklar özel bölgelerini ve bu bölgelerin mahrem olduklarını nasıl öğrenebilirler? Çocuklara mahremiyet konusunda nasıl yaklaşılmalı?

Başkalarını Memnun Etme Eğilimine Sahip Olabilir Misiniz?

Sürekli olarak kendinizi arka plana atıp, başkalarının mutluluğu için kendi rahatınızdan vazgeçiyor musunuz? O halde yazımıza göz atın!

Gençlik Aşkları: Olivia Rodrigo - SOUR

Z kuşağının aşk ile ilgili tecrübelerini anlatan bu albümü sınır koymak, toksik ilişkiler ve kapanış yapabilmek üzerinden inceliyoruz!

Doğum Kontrol Yöntemleri - Yanlış Bilinenler

Birden fazla prezervatif daha mı koruyucu? Geri çekilme yöntemi her zaman işe yarar mı? Bu işin doğrusu ne?

Doğum Kontrol Yöntemine Partnerle Karar Vermek

"Partnerim prezervatif takmak istemiyor.", "Hangi doğum kontrol yöntemi bana göre?". Partnerle iletişim kurmak doğum kontrol yöntemi kullanmada nasıl bir rol oynuyor?

Doğum Kontrol Yöntemleri: Prezervatif

En çok kullanılan doğum kontrol yöntemlerinden biri prezervatif. Peki prezervatif sadece erkekler tarafından mı kullanılır? Ne denli koruyucudur?

Doğum Kontrol Hapları

Prezervatiflerden sonra adını en çok duyduğumuz korunma yöntemlerinden biri doğum kontrol hapları. Peki bu haplar gebelikten nasıl korur? Olası yan etkileri nelerdir?

Toksik İlişkilerden Nasıl Kopabiliriz?

Tüm motivasyonumuzu tüketen toksik ilişkilerden çıkabilmek; farkındalık kazanmak, destek almak ve doğru adımları atabilmek ile mümkün.

Toksik Ebeveynlik

Ebeveynlerimizle kurduğumuz ilişkiler kimi zaman olumlu kimi zaman zorlayıcı olabiliyor. Peki kurduğumuz bu ilişki aslında toksikse?

Aşırı Paylaşım Yapmak

Neden iyi tanımadığımız birine bir anda bir sürü şey anlatmak isteriz? Kuaförümüz neden aile ilişkilerimizi bilir? Aşırı paylaşım yapmanın nedenlerini ele aldık!

Pizza Değilsiniz, Herkesi Mutlu Edemezsiniz!

Sürekli çevrenizdekileri mutlu etmeye mi çalışıyorsunuz? Bu yazımızda bu eğiliminizi fark etmenizi sağlayacak 10 işareti listeledik.

Bize İyi Gelmeyen 12 Düşünce

Mantıklı ve tutarlı olmak, hata yapmamak, herkes için her zaman uygun olmak… Kendimizden beklentilerimiz neler ve ne kadar gerçekçiler?