"Hayır" Diyebilme Rehberi: İlişkilerde Sınırlar

Yonca Fener

"Hayır" Diyebilme Rehberi: İlişkilerde Sınırlar

Lovers - Egon Schiele

Hayatımızın belli alanlarında, belli insanlara "hayır" demekte zorlanabiliyoruz. Çalışma saatleri dışında gelen maillere cevap vermek ya da müsait olmadığımız halde bir randevuyu erteleyememek gibi küçük gözüken davranışlar kendimize ayırdığımız zamanı öncelememizi engelliyor. İyi ilişkiler kurmak hepimiz için oldukça önemli olsa da ilişkilerimizde kendi isteklerimizi ne kadar öncelik haline getiriyoruz? Bazen fedakarlık yapmaya ya da uyumlu olmaya çalışırken benlik algımıza zarar verebiliyoruz. Koyduğumuz doğru sınırlarla hem sağlıklı bir benlik algısı geliştirip kendimize yetebilmek hem de sağlıklı ilişkiler kurabilmek mümkün.


Diğerleriyle aramıza kendi faydamızı gözetmek için koyduğumuz düşünsel ya da davranışsal limitler sınır olarak adlandırılıyor. Fiziki dünyada sınırlardan bahsetmek çok daha kolay gözüküyor; ülkeler arasında çizilmiş sınırlar ya da yasaların belirlediği davranış limitleri gibi bazı keskin sınırlarla karşılaşıyoruz. Biz de kişiliğimizde, ilişkilerimizde, duygu ya da düşünce sistemlerimizde, aldığımız rollerde, fiziksel ve cinsel temaslarımızda aslında belirlediğimiz sınırlara göre kararlar alıyoruz. Hangi alanda olduğu fark etmeksizin sınırlar bizi dışarıdan gelecek tehditlere karşı koruyor.

İlişkilerde ise sınırlar, iletişimi ve ilişkiyi sağlıklı bir şekilde sürdürme görevini üstleniyorlar. Bu nedenle sağlıklı ilişkilerde partnerlerin sınırları birbiriyle paralellik göstermeye yatkın oluyor. Temelde kişiler arasındaki fiziki ve duygusal sınırlar doğru belirlendiğinde herkes ne istediği ve ne elde edebileceği hakkında fikir sahibi oluyor. Aynı zamanda kimlik oluşturma, otokontrol kurma ve hedeflere ulaşmaya yardımcı olan bu sınırlar, öz saygımızı güçlendirme konusunda etkili oluyor. İlişkilerde 3 farklı sınır türüyle karşılaşılıyor:

1. Geçirgen Sınırlar

Sınırlar geçirgen olduğunda, kuma çizilen bir çizgi gibi, bir sınır olduğu anlaşılsa bile bu sınırları aşmak için büyük engeller olmuyor. Geçirgen sınırlara sahip insanlar, karşılarındaki kişilere hızlı güveniyor ve karar alırken yönlendirilmeye oldukça açık oluyorlar. Bu durum duygusal ve zihinsel açıdan ihtiyaç duydukları korumadan yoksun kalmalarına sebep olabiliyor ve mahremiyet ve benlik algılarını zedeleyebiliyor.

2. Katı Sınırlar

Katı sınırları sağlam bir tuğla duvar gibi düşünebiliriz. Bu duvarın güçlü bir darbe almadıkça yıkılması ya da geçit vermesi zor oluyor. Katı sınırlar koymayı tercih eden insanlar genellikle duygusal ya da fiziki yakınlık kurmaktan kaçınıyorlar. Fikirlerini kendilerine saklamayı tercih ederek kararlarında tamamıyla kontrol sahibi olmak istiyorlar.

3. Yarı-Geçirgen/Esnek Sınırlar

Sık işlenmiş kaskatı bir duvar olmasa dahi bu sınırlar sağlam ve belirgin çizgileri ifade ediyor. Yarı geçirgen/esnek sınırlar çizen insanlar yeni fikir ve verilere daha açık oluyorlar. Bunu yaparken kendilerini tehlikelerden koruyacak olan mesafeyi rahat ve aynı zamanda korumacı bir biçimde belirliyorlar.

Sınır çeşitlerine bakıldığında kendini bir sınır türüne konumlandırmak zor olabiliyor ancak sınır biçimini bir spektrum gibi değerlendirmek gerekiyor. Her birimizin bir ucu aşırı katı, bir ucu aşırı geçirgen olan o doğruda bir yeri bulunuyor. Sağlıklı sınırlara ulaşmak istiyorsak yarı geçirgen/esnek diye tanımlanan orta noktaya kaydığımız bir değişim yaşamak gerekiyor. Peki nasıl yarı geçirgen sınırlar koyabiliriz? Sağlıklı sınırlara nasıl ulaşabiliriz?

  1. Limitlerinizi tanımlayın. Hepimizin fiziksel, duygusal, mental ya da zamansal sınır değerlendirmeleri farklı olabiliyor. Kendinizi iyi hissettiğiniz fiziksel yakınlığın limiti nedir? Kararlarınıza dışarıdan gelen müdahaleler ne düzeyde kabul edilir boyuttadır? Kendinize doğru soruları sorarak bu alanlardaki fikirlerinizi tanımaya çalışabilirsiniz.
  2. Duygularınızı takip edin. Belirlediğimiz bir sınırın farkında olmadan aşılması stresli hissetmemize yol açıyor. Karşı karşıya kaldığınız hangi davranışların sizde ne gibi duygular uyandırdığını takip edin ve rahatsız edici bulduğunuz davranışları belirleyin.
  3. Sınırları tanıyın. Sizden faydalanıldığını düşündüğünüz ya da kendinizi istemeden içinde bulduğunuz anlarda bu ana sizi neyin getirdiğini düşünün. Belirli kişiler, belirli zamanlar ya da kullandığınız yöntemler sizi bu noktaya getiriyorsa bunları engellemeniz mümkün olabilir.
  4. Direkt olun. Biz ifade etmedikçe insanlar sınırlarımızı geçip geçmediklerinin farkında olamayabiliyorlar. Sınırlarınızı ifade etme konusunda direkt olun, böylelikle istenmeyen durumların önüne geçmeniz daha kolay olacaktır.
  5. Kararlı olun. Sınırlar belirlemek işin önemli bir kısmı ancak bu durumun sürdürülebilir olması da önem taşıyor. Sınırlarınızı belirtmeniz tartışmalara ve savunmalara yol açsa dahi direkt ve kararlı olmayı sürdürmek, sınırlarınızı sağlamlaştırmanız konusunda önemli olacaktır.
  6. Küçük adımlarla başlayın. Sınırları korumak ve iletişimi sağlıklı kılmak cesaret ve pratik isteyen yorucu bir durum gibi gözüküyor olabilir. Öyleyse iş saatleri dışında gelen maillere cevap vermemek gibi daha kolay başlangıçlar yapabilirsiniz! Aile ve arkadaş ilişkilerinizde sağlıklı sınırlar koymaya bunun gibi kolay pratiklerden sonra başlamak size daha rahat gelebilir.
  7. Kendinize "hayır" deme hakkı tanıyın. Sınırlar öz saygımızı korumakta etkin rol oynuyor. Bu nedenle içinde olmak istemediğiniz her türlü duruma karşı "hayır" demeniz büyük önem taşıyor. Kendinize bu hakkı tanıyın.
  8. Kendinize ait zamanınız önceliğiniz olsun. Kendimize ayırdığımız zamana başka kişi ya da durumlarla ilgili meseleleri taşımak, sınırlar üzerine çalışmalarımızı olumsuz etkiliyor. Kendi zamanınızı önceleyin.
  9. Başkalarının sınırlarına saygılı olun. Kendi sınırlarımızın yanı sıra, ilişki kurduğumuz bireylerin sınırlarına gösterdiğimiz saygı da ilişkilerimizin iyileşmesinde etkili oluyor. Başkalarının sınırlarını anlamaya ve onlara saygı duymaya özen gösterin.
  10. Destek alın. Eğer koyacağınız sınırları belirlemek ya da sürdürmekte zorluk yaşıyorsanız bir terapistten destek almayı düşünebilirsiniz.

[1] Rosenberger, E.W. (2011). Where I End and you Begin: The Role of Boundaries in College Student Relationships. About Campus, 16(4), 11-19.
[2] Holowaychuk, M. K. (2018). Setting boundaries to protect personal time. Veterinary Team Brief, July, 15-17.
[3] Building Better Boundaries. The Self Help Alliance. (2010). 2-62. Retrieved from https://cmhawwselfhelp.ca/wp-content/uploads/2016/10/WorkbookBuilding-Better-BoundariesFeb2011.pdf
[4] Stiles, A. S. (2004). Personal Versus Relational Boundaries: Concept Clarification and Therapeutic Interventions. Journal of Theory Construction & Testing, 8(2), 72-78.

Benzer yazılar

Kendini Sevmek ve Narsisizm Arasındaki İnce Çizgi

Seni seviyorum ama kendimi daha çok! Kendini sevmek narsisizm ile eş değer değil. Aksine narsisizmin en büyük düşmanı, dengeli öz sevgi.

Kendi Kendini Sabote Etmenin 5 Yolu

Bazen hedeflerimize ulaşma yolunda kendi kendimize engeller koyuyoruz. Zarar veren davranışları öğrenmek, onlardan kurtulmanın ilk adımı.

Neleri kontrol edebilirim ve edemem?

Bir ilişki içerisindeyken her şey kontrolümüz altında olmayabiliyor. Neleri kontrol edip edemeyeceğimizi bilmek bizi rahatlatabiliyor.

Gaslighting Mağduru Olabilir Misiniz?

"Hayır yanlış hatırlıyorsun.", "Öyle bir şey yaşanmadı." Bu cümleler tanıdık geliyor mu? Eğer öyleyse gaslighting'e uğruyor olabilirsiniz.

İş Hayatında Kişisel Sınırlar

Teknolojinin ilerlemesiyle beraber kişisel sınırlarımızın netliği de giderek azalıyor, bu durum profesyonel sınırlarımızı da değiştiriyor.

İlişkide Partnerinizden Beklemeye Hakkınız Olan 8 şey

"Partnerimin beni sevdiğini biliyorum ama hiç söylemiyor." Partnerimizden beklemeye ve istemeye hakkımız olan "temel" şeyleri anlatıyoruz.

Sağlıklı Bir İlişki İçin 5 İpucu

Bir sonuca varmayan tartışmalar, iki tarafa da zarar veren sözler… Bunların yerine sağlıklı bir ilişki yaşamanın yolları yazımızda!

Bir İlişkiyi Sağlıklı Kılan 6 Unsur

Deli divane aşık olmak, bütün günü birlikte geçirmek, her şeyi açık açık konuşabilmek, hiç kavga etmemek… Bir ilişkiyi sağlıklı kılan nedir?

Partnerimizle bir arada değilken nasıl vakit geçiriyoruz?

Partnerinizle birlikte değilken yaptıklarınızın da ilişkinizin kalitesini etkileyebildiğini biliyor muydunuz? Detaylar yazımızda!

Sağlıklı bağlar travmaları atlatmamıza yardımcı oluyor!

Sığınabileceğimiz birilerinin varlığı, yaşadığımız travmalarla ilgili kendimizi daha iyi hissetmemize olanak sağlıyor. Peki nasıl?

Narsisizmin İki Farklı Yüzü: Görkemli ve Kırılgan

Narsistik Kişilik Bozukluğu nedir? Aşırı güvenli görüntünün altında, kırılgan bir öz güveni olan narsistik kişiler nasıl karakterlere sahip?

Narsist Bireylerin Değerleri

Benmerkezcilikleri ve sadakatsizlikleri, narsist kişilerin sahip olduğu temel değerlerden. Peki bu temel değerlerinin altında neler yatıyor?

Hatalarımızı Kabul Etmek Bizi Nasıl Etkiliyor?

Tartışma içerisinde hatalarımızı kabul etmek hep kolay olmuyor, bu yazımızdaki yöntemler bunu sağlıklı bir şekilde yapmanızı sağlayabilir.

İlişkinizde Fedakarlık Yapmadan Önce Kendinize Sormanız Gereken 6 Soru

İlişkinizde hangi fedakarlıkları yapabilirsiniz, neler sizin için kırmızı çizgi? Alma-verme dengesini anlamak için buyrun yazımıza!

İlişkilerimiz Bizi Nasıl Değiştiriyor?

Romantik bir ilişkinin içerisinde partnerlerin birbirlerini değiştirip dönüştürmeleri normaldir. Fakat bu değişim hem olumlu hem olumsuz olabilir.

Düşük öz güvenle fedakarlığın nasıl bir ilişkisi var?

"Keşke şunu yapmasaydım." diyerek yaptığınız fedakarlıktan pişmanlık duyduğunuz oldu mu? Peki ya bu öz güveninizle ilgiliyse?

Nasıl Yakın İlişki Kuruyoruz?

Sitemize girdiyseniz yakın ilişkilerin ne olduğunu biliyorsunuzdur. Peki, ilişkilerin kurulmasında 5 temel etken olduğunu biliyor muydunuz?

İlişkilerdeki Çatışmalar Aslında Sağlıklıdır

Partnerinizle hiç tartışmadığınız bir ilişki mi hayal ediyorsunuz? Aslında çatışmalarınız ilişkinizin sağlıklı olduğunu gösteriyor!

Neden Çocuklarımızın Hayatına Burnumuzu Sokarız?

Çocuğunuz hakkında bilgi edinmek için eşyalarını karıştırıp günlüğünü okumayı mı planlıyorsunuz? Peki bu gerçekten iyi bir fikir mi?

Onun için kendiniz olmaktan vazgeçiyor olabilir misiniz?

Partnerimizle aramız bozulmasın diye olmadığımız biri gibi davrandığımız zamanlar vardır. Peki bu durum kendini hangi şekillerde gösterir?

Hayvanlar partnerimizle ilişkimize iyi gelebilir mi?

İlişkiniz konusunda hayvanlardan yardım alabileceğinizi hiç düşünmüş müydünüz? Nasıl olduğunu merak ediyorsanız buyrun yazımıza!

İlişkiniz uzun süreli olacak mı?

İlişkinizin uzun süreceğine dair işaretler olabilir mi? Sağlıklı bir ilişki hangi unsurları içerir? Neleri göz önünde bulundurmalısınız?

Çocuğunuza Sağlıklı Sınırları Nasıl Öğretebilirsiniz?

Çocukların bireyselleşmesi için ebeveynlerin onlara sınırlarını korumayı öğretmesi çok önemli. Peki nasıl sorusunun cevabı ise yazımızda!

Çocuğuma 'Mahremiyeti' Nasıl Anlatabilirim?

Çocuklar özel bölgelerini ve bu bölgelerin mahrem olduklarını nasıl öğrenebilirler? Çocuklara mahremiyet konusunda nasıl yaklaşılmalı?

Müziğe Konu Olan Sağlıklı İlişkiler

Birçok kez bahsettiğimiz sağlıklı ilişkileri bu defa şarkılarla anlatıyoruz. Olumlu ilişkileri konu edinen şarkılar bu yazımızda.

Karşımızdaki Kişiyi İdealleştirmeyi Ele Alan 2 Roman

Karşımızdaki insandan etkilenince iyi yanlarını yüceltiyor, kusurlarını yok sayıyoruz. İşte idealleştirmeye örnek oluşturan iki roman!

Romantik İlişkinizi Gözden Geçirmeniz İçin Yardımcı Olabilecek Sorular

Her ilişki zorlayıcı zamanlardan geçiyor. Böyle zamanlarda ilişkinizi daha objektif değerlendirmek için kendinize neler sorabilirsiniz?

İlişki bittikten sonra kimler barışmayı daha çok istiyor?

Bir ayrılık sonrası kimler eski partnerine dönmeye daha fazla meyilli ve istekli oluyor? Peki bunun benlik algımızla ilgisi ne? Cevaplar yazımızda!

Başkalarını Memnun Etme Eğilimine Sahip Olabilir Misiniz?

Sürekli olarak kendinizi arka plana atıp, başkalarının mutluluğu için kendi rahatınızdan vazgeçiyor musunuz? O halde yazımıza göz atın!

Gençlik Aşkları: Olivia Rodrigo - SOUR

Z kuşağının aşk ile ilgili tecrübelerini anlatan bu albümü sınır koymak, toksik ilişkiler ve kapanış yapabilmek üzerinden inceliyoruz!

Prososyal Davranış Romantik İlişkileri Nasıl Etkiler?

Size hiçbir faydası olmasa da birine yardım ettiğiniz oluyor mu? Olumlu sosyal davranışlarda bulunmak romantik ilişkilerimizi etkiliyor.

Neden Fedakarlık Yapıyoruz?

Partneriniz veya ilişkiniz için başka bir şehre taşınır mıydınız? İlişkilerde fedakarlık yapma motivasyonumuz üzerine okumak için tıklayın.

Sağlıklı İlişkilere Dair Zihnimizde Yarattığımız Yanlış Beklentiler

İlişkilere dair gerçek dışı beklentileriniz olabilir mi? Peki ya nedir bu gerçek dışı beklentiler?

Travmatik Bir Bağlanma İçerisinde Olabilir Misiniz?

Zaman zaman sağlıklı bir ilişkiyi travmatik bağlanmadan ayırt edemeyebiliyoruz. Peki bu ilişkilerin başlıca özellikleri neler?

Fedakarlık Yapmanın İlişkiye Etkileri

Fedakarlık yapmak, ilişkide önemsediğimiz ve aradığımız davranışlardan biri olsa da fedakarlığın ilişkiye iyi gelmesi belli faktörlere bağlı.

Romantik İlişkiler Hakkında Kitaplar

Romantik ilişkiler hayatımızın birçok alanını yakından etkiliyor. Bu konularda farkındalık kazanabileceğiniz kitapları derledik!

Toksik İlişkilerden Nasıl Kopabiliriz?

Tüm motivasyonumuzu tüketen toksik ilişkilerden çıkabilmek; farkındalık kazanmak, destek almak ve doğru adımları atabilmek ile mümkün.

Toksik Ebeveynlik

Ebeveynlerimizle kurduğumuz ilişkiler kimi zaman olumlu kimi zaman zorlayıcı olabiliyor. Peki kurduğumuz bu ilişki aslında toksikse?

2021’in Aşk Şarkıları

Koca bir yılı devirdik. Acaba ardımızda hangi aşk şarkılarını bıraktık? 2021’in dikkatimizi çeken aşk şarkılarını bu yazıda inceledik.

Aşırı Paylaşım Yapmak

Neden iyi tanımadığımız birine bir anda bir sürü şey anlatmak isteriz? Kuaförümüz neden aile ilişkilerimizi bilir? Aşırı paylaşım yapmanın nedenlerini ele aldık!

İlişkinizde Bu 5 Davranışı Göstermeyi Bırakın!

İstemeden yaptığınız bazı davranışlar ilişkinize zarar veriyor olabilir mi? Bu yazımızda ilişkilerinizde uyguluyorsanız gözden geçirmenizin iyi olacağı 5 davranıştan bahsettik.

Pizza Değilsiniz, Herkesi Mutlu Edemezsiniz!

Sürekli çevrenizdekileri mutlu etmeye mi çalışıyorsunuz? Bu yazımızda bu eğiliminizi fark etmenizi sağlayacak 10 işareti listeledik.

Bize İyi Gelmeyen 12 Düşünce

Mantıklı ve tutarlı olmak, hata yapmamak, herkes için her zaman uygun olmak… Kendimizden beklentilerimiz neler ve ne kadar gerçekçiler?

Özgürleştiren Aşk Mı Kısıtlayan Aşk Mı?

Aşkı nasıl tanımlıyoruz? Bizi büyüten, keşfetmemize olanak sağlayan bir durum olarak mı yoksa aşk için her seferinde kendimizi feda etmemiz mi gerekiyor?

Toksik Ebeveynlik – Çözüm Önerileri

Ebeveynlerinizle kurduğunuz ilişki size zarar veriyor mu? Ebeveyninizle ilişkinizin olumsuz etkilerinden korunmak mümkün.

İlişkinin Ana Kuralları

İlişkinizde partnerinizle birlikte belirlediğiniz bazı kurallar o ilişkinin daha sağlıklı yürümesini sağlayabilir. Gelin birlikte bakalım.

Romantik İlişkilerde Cinsel Hayat ve İletişim

Romantik ilişkide cinsel hayatın iyi olması için partnerlerin sürekli açık iletişim kurması gerekiyor. Nasıl diye merak ediyorsanız cevapları yazıda!