Annelikte Tükenmişlik

Yonca Fener

Annelikte Tükenmişlik

Phoebe Wahl

Tükenmişlik, algılanan stres yüküyle başa çıkabilmek adına yapılan eylemlerin kişisel kaynakları da tüketerek kişide duygusal dengesizlik oluşturmasıyla açıklanabiliyor. Ebeveynlik deneyimi, annelerde kimi zaman tükenmişlik hissine yol açabiliyor.


Ebeveynlik tükenmişliği sendromunu yaşayan annelerin deneyimleri doğum sonrası depresyon belirtileriyle ortaklık gösterse de bu iki durum bazı noktalarda birbirinden ayrılıyor. Anne tükenmişliği, çocukları 18 aylıktan büyük annelerde ve ebeveynlik deneyimiyle birlikte sosyal faktörlerle de bağlantılı olarak ortaya çıkıyor. Depresif ruh hali annenin genel ruh halini değil, ebeveynlik rolüyle ilgili beklenti ve görevlerini etkiliyor.

Tükenmişlik duygusu annelerde fiziksel ve duygusal tükenme, ebeveyn olarak kendini yetersiz hissetme ve bunları takiben çocuklardan duygusal anlamda uzaklaşma biçiminde gözlemleniyor. Peki tükenmişlik yaşayan anneler tam olarak nasıl süreçlerden geçiyorlar? Yapılan araştırmalarda, tükenmişlik hissinden önce annelerin uzun bir süre boyunca annelik rollerine gereğinden fazla yatırım yaptıkları gözlemleniyor. Farkında olmadan yaptıkları bu aşırı davranışların altında annelik yeteneklerinden şüphe etmeleri sonucunda mükemmel olma arzusuyla kendilerine yaptıkları baskının yattığı görülüyor. Aynı zamanda çocuklarının geleceklerine yönelik yoğun bir endişeye kapılarak anın tadını çıkaramadıkları ve böylece kendi üzerlerindeki baskıyı artırdıkları da bulunuyor.

Bu baskının sonucu olarak anneler, hissettikleri stres ve kaygıyla yakından bağlantılı olarak yoğun bir yorgunluk yaşadıklarını bildiriyorlar. Bunun kaçınılmaz bir sonucu olarak da çocuklarla olan etkileşimler de dahil olmak üzere günlük yaşamla ilgili sorunlar ortaya çıkıyor. Bu aşamada bitkin anneler, bir zamanlar kendileri için çok önemli olan evle ilgili sorumluluklara ve ev işlerine karşı bir isteksizlik geliştirme eğiliminde oluyorlar.

Günlük işlerde ve çocuk bakımında otomatikleşen, katılımcı annelerin deyimiyle "robotlaşan" tavırları onları çocuklarıyla mekanik bir ilişkiye doğru sürüklüyor. Bazı anneler bu noktada çocuklarının varlığının dahi dayanılmaz bir hale dönüştüğünü ve kontrol edemedikleri dürtüsel tepkiler verdiklerini raporluyorlar. Çocuklarına yönelik geliştirdikleri olumsuz duygular, anneliklerine dair öz güvenlerini zedeleyerek onları yetersiz hissettiriyor. Tükenmişlik hisseden anneler tüm bu sürece en çok eşlik eden duyguların utanç ve yalnızlık olduğunu raporluyorlar.

Annelik güzellikleri ve zorluklarıyla oldukça değerli bir deneyim. Annelerin ebeveynlik sürecinde yalnızlaşmaları, ihtiyaç duydukları duygusal destekten mahrum kalmaları gibi durumlarla tükenmişliğe sürüklenmeleri ise bir o kadar yaygın. Sosyal desteğin ve ebeveynlik görevlerindeki paylaşımın mevcut olması ve gereken psikolojik desteğin ilgili kanallardan temin ediliyor olması bu süreçte fazlasıyla önem taşıyor.

Hubert, S., & Aujoulat, I. (2018). Parental burnout: When exhausted mothers open up. Frontiers in Psychology, 9, 1021.

Benzer yazılar

Aşk İksiri: Feromon

Tanıştığınız andan itibaren birine ilgi duydunuz fakat nedenini anlamakta güçlük mü çekiyorsunuz? Bazı kişilere ise ilk andan beri arkadaş gözüyle mi bakıyorsunuz?

Mental Sağlık Sorunları Hakkında Yanlış Bilinenler

Mental sağlık her geçen gün daha fazla konuşuluyor, daha çok insan bu konuda bilgi sahibi oluyor ancak hala birçok yanlış bilgi dolaşıyor.

Psikolojik Sağlık Yoklaması!

Psikolojik iyilik halimizin ne durumda olduğunu bazı sorularla kontrol etmek mümkün. Gelin bu sorulara birlikte bakalım.

Bir Anne-Oğul Çatışması: We Need to Talk About Kevin

Hazırlıksız annenin, oğlu Kevin ile bağ kuramamasını anlatan bu film, istenmediğini hisseden çocuğun neler yapabileceğini gösteriyor.

Terapi Sürecinin İyi Gittiğini Gösteren İşaretler

“Bazen iyi hissediyorum bazen kötü. Seansta ağlıyorum ama çıkınca rahatlamış hissediyorum.” Terapi sürecinin nasıl gittiğine dair kafanız karışıksa yazımıza göz atın!

Bir Taraf Her Zaman Daha mı Çok Sever?

İki taraf da eşit sevebilir, kıskanabilir ve sevgi gösterebilir mi? Daha çok sevilmek mi daha çok sevmek mi iyi? Bağlanma stillerimiz bu konuda ne söylüyor?

Psikiyatrik Problemlerin Etiketlenmesini Nasıl Aşabiliriz?

Psikiyatrik rahatsızlıklar hakkında ne kadar bilgilisiniz? Psikiyatrik bir hastalığı olan birine nasıl yaklaşırsınız? Etiketlemenin önüne nasıl geçilebilir, cevabı yazımızda.

Ergenlikte Spor Yapmanın Mental Sağlığa Etkileri

Ergenlik döneminde spor yapmak kişileri mental açıdan nasıl etkiliyor? Kız çocukları depresyona daha mı meyilli?

Mutlu çiftler aynı zamanda mutluluk saçan ebeveynler midir?

Partneriniz tarafından sevilmek ve partnerinizi sevmek sizi daha mutlu, daha neşeli biri yapıyor ve bu mutluluk bulaşıcı.

Romantik İlişkilerde Empati Kurabilmek

Romantik ilişkilerde empatinin önemini bilmek kadar, nasıl empati kuracağımızı bilmek de ilişki memnuniyeti konusunda önemli rol oynuyor.

Beklenmeyen Hamilelik Psikolojimizi Nasıl Etkiliyor?

Beklenmeyen bir hamilelik yaşandığında bu duruma psikolojik açıdan hazır olmak adına gerçekleştirebileceğimiz birkaç yöntem bulunuyor.

Ebeveyn Olarak Psikolojik Yardım Almak

Psikolojik yardım alan bir ebeveynseniz bunu çocuğunuzla paylaşmak konusunda çekinceleriniz olabilir. Bu konuda içinize su serpmeye geldik!

Çocuk Sahibi Olduktan Sonra İlişkiyi Canlandırmak

Birçok ebeveynin kurduğu cümle: "Çocuktan sonra birbirimizin yüzünü unuttuk!". İlişkinizi yeniden canlandırmak için ne yapabilirsiniz?

Oyun Rehberi

Çocuğunuzla oynadığınız oyunları daha keyifli hale getirecek ve oyun davranışlarınıza katkı sağlayacak bir oyun rehberi hazırladık.

Annelikte Tükenmişlik

Ebeveynlik deneyimi, annelerde kimi zaman tükenmişlik hisleri yaratabiliyor. Peki bu his nasıl deneyimleniyor?

Tek Çocuklar İle İlgili Doğru Bilinen Yanlışlar

Tek çocukların daha bencil ve şımarık olduğuna dair yaygın bir inanış bulunuyor. Peki bilimsel çalışmalar bu konuda ne diyor?

Doğum Sonrası Depresyonda Babanın Rolü

Annenin yaşadığı doğum sonrası depresyonda babaya çok iş düşüyor. İşte bu zorlu dönemde babanın yapması ve yapmaktan kaçınması gereken şeyler!

Arkadaş canlısı insanların yanında daha mı dışa dönük oluruz?

Çevremizde dışa dönük insanların bulunması bizim de daha dışa dönük olmamıza sebep olabiliyor.

'İdeal' anne duyarlı anne midir?

Duyarlı annelik çocukların fiziksel ve duygusal ihtiyaçlarına karşı duyarlı olmak olarak tanımlanıyor. Duyarlı anneliği neler etkiliyor?

Tuvalet Eğitimi Öncesinde Bilmeniz Gerekenler

Tuvalet eğitimi önemli olduğu kadar zor ve hassas bir süreç. Bu süreci sağlıklı yönetebilmek için öncesinde biraz bilgi edinmekte fayda var.

Cinsel Kimliğini Açıklamak

"Kuir" ne demek? Cinsel kimlik ve cinsel yönelimin farkı nedir? Cinsel kimliği açıklama süreci nasıl oluyor? Hepsinin yanıtı yazımızda!

Babanın Yaşadığı Doğum Sonrası Depresyonu

Bir bebeğin doğumu herkes için farklı duygular uyandırabiliyor. İşte babaların yaşadığı doğum sonrası depresyon hakkında her şey!

Psikolojik Problemlerin Etiketlenmesi

Psikiyatrik bozukluklar hakkındaki ön yargıların giderilmesi, etiketlenmenin ve dışlanmanın önüne geçilmesinde ve tedavi sürecinde önem taşıyor.

Çocuğumun Korkuları Normal Mi?

Birçok çocuk ebeveynlerinin desteğiyle zamanla korkularının üstesinden geliyor. Peki çocuğunuza korktuğu anlarda nasıl destek olabilirsiniz?

Kızım sen benim gibi olma!

Anneleri okuma yazma bilmeyen kadınlar, kız çocuklarının eğitimini nasıl teşvik ediyorlar?

Erkekliği Yeniden Tanımlamak: 4:44

Geleneksel erkekliğin özellikleri arasında feminen ve güçsüz görünmemek yer alıyor. Jay-Z’nin albümü ise bunu değiştiriyor!

Bebek Gelişimi - Yanlış Bilinenler

Bebek gelişimine dair birçok mit okuyor, yanlış düşünceleri okuyor ve hatta uyguluyoruz. Gelin yanlış bilinenleri birlikte inceleyelim.

Bekar erkekler mental sağlık problemlerine daha mı meyilli?

Bekar erkekler, kimi zaman toplumdan dışlanabiliyor ya da soyutlanabiliyorlar. Peki bu dışlanma hali onları nasıl etkiliyor?

Duygu Düzenleme Becerisi Çocukların Mental Sağlığını Nasıl Etkiliyor?

Kendi kendisini sakinleştirebilen, duygularını daha kolayca düzenleyen çocuklar daha mı az mental sağlık problemi yaşarlar? Buyrun yazımıza!

Kimler eski partneriyle barışmaya daha meyilli?

İstenmeden yaşanan ayrılıklar, eski partnerimizi özlememize sebep olabiliyor. Peki barışmak gerçekten de iyi bir fikir mi?

Oyuncu Ebeveynliğin Etkileri

Oyun, çocuk ve ebeveynin yakın ve sıcak bir ilişki kurabilmesini sağlıyor. Oyuncu ebeveynlik size ve çocuğunuza çok iyi gelecek!

Çocukların Ev Ödevlerinde Ebeveynlerin Rolleri

Çocuklar ev ödevlerini bitirmeye karşı isteksiz olabiliyor. Ebeveyn olarak ödev zamanlarında çocuğunuza nasıl destek olabilirsiniz?

Çocuklarda Mental Sağlığı Destekleme Yolları

Çocuğunuzun mental sağlığını güçlendirmek ve desteklemek için bir ebeveyn olarak yapabilecekleriniz bulunuyor. Detaylar yazımızda!

Ebeveynlik Stilleri

Çocuğunuzun davranışlarını ne ölçüde kontrol ettiğiniz ve ihtiyaçlarına ne kadar duyarlı olduğunuz ebeveynlik stilinizi belirliyor. Nasıl?

Çocuğunuzu hem sevip hem de...

Annelik her zaman mutlu anlardan ibaret olmayabiliyor. Sınır koymakta ya da benliğinizi korumakta zorlanıyorsanız yalnız değilsiniz.

9 Maddede Olumlu Ebeveynlik

Olumlu ebeveynliğin çocuklara da ebeveynlere de çok iyi geldiğini biliyoruz. Sizin için bu ebeveynlik tarzının 9 temel maddesini derledik.

Zor İlişkilerle Nasıl Baş Ederiz?

Özellikle iş hayatında kurduğumuz bazı ilişkiler, bizi yükseltmek bir yana enerjimizi emebiliyor. Böyle ilişkilerle nasıl baş edebiliriz?

Anne-Kız İlişkileri

Anne kız arasında kurulan bağ, hayatın her dönemini büyük ölçüde etkiliyor. Peki bu yakınlığı kurmanın ve sürdürmenin yolu nelerden geçiyor?

Erken Çocuklukta Kardeşler Arası Kıskançlık

Kardeşi olanların ilk anıları kardeşlerini ne kadar kıskandığına dair olabilir. Peki bu durum ebeveynlerle olan bağlanmadan nasıl etkilenir?

Ben Kötü Bir Anne Miyim?

Bir bebek sahibi olmayı her anne aynı şekilde deneyimlemeyebiliyor. Özellikle yeni anneler doğum sonrası depresyonu yaşayabiliyor.

Yeni annelerin beyinlerinde neler oluyor?

Yeni anne olmak, diğer konularda olduğu gibi, beynimizde de değişikliğe sebep olarak duygularımızı etkileyebiliyor. Peki nasıl ve neden?

Kadınların Cinselliği - G Noktası ve Boşalma

G noktası nedir? Kadınların cinsellik tecrübesini nasıl etkiliyor? Kadınların boşalması nasıl gerçekleşiyor? Cevaplar yazımızda!

Mükemmel olma çabası annelere zarar veriyor.

"Çocuğuma yetebilmek için her şeyin en iyisini yapmalıyım." Peki bir anne olarak kendinizi mükemmel olmaya zorladığınızda neler oluyor?

Habersizce Terk Edilmek: Ghosting

Bir sabah uyandınız, bir bakmışsınız terk edilmişsiniz! Ghosting nedir ve kişiye nasıl hissettirir tüm detaylarıyla yazımızda.

Büyükanne ve büyükbabalar çocuklara çok iyi geliyor!

Anneanne, babaanne, dede... Tüm bu kişiler birçok kişi için özellikle de çocukluğun ayrılmaz birer parçası. Peki bizi nasıl etkiliyorlar?