Annelikte Tükenmişlik

Yonca Fener

Annelikte Tükenmişlik

Phoebe Wahl

Tükenmişlik, algılanan stres yüküyle başa çıkabilmek adına yapılan eylemlerin kişisel kaynakları da tüketerek kişide duygusal dengesizlik oluşturmasıyla açıklanabiliyor. Ebeveynlik deneyimi, annelerde kimi zaman tükenmişlik hissine yol açabiliyor.


Ebeveynlik tükenmişliği sendromunu yaşayan annelerin deneyimleri doğum sonrası depresyon belirtileriyle ortaklık gösterse de bu iki durum bazı noktalarda birbirinden ayrılıyor. Anne tükenmişliği, çocukları 18 aylıktan büyük annelerde ve ebeveynlik deneyimiyle birlikte sosyal faktörlerle de bağlantılı olarak ortaya çıkıyor. Depresif ruh hali annenin genel ruh halini değil, ebeveynlik rolüyle ilgili beklenti ve görevlerini etkiliyor.

Tükenmişlik duygusu annelerde fiziksel ve duygusal tükenme, ebeveyn olarak kendini yetersiz hissetme ve bunları takiben çocuklardan duygusal anlamda uzaklaşma biçiminde gözlemleniyor. Peki tükenmişlik yaşayan anneler tam olarak nasıl süreçlerden geçiyorlar? Yapılan araştırmalarda, tükenmişlik hissinden önce annelerin uzun bir süre boyunca annelik rollerine gereğinden fazla yatırım yaptıkları gözlemleniyor. Farkında olmadan yaptıkları bu aşırı davranışların altında annelik yeteneklerinden şüphe etmeleri sonucunda mükemmel olma arzusuyla kendilerine yaptıkları baskının yattığı görülüyor. Aynı zamanda çocuklarının geleceklerine yönelik yoğun bir endişeye kapılarak anın tadını çıkaramadıkları ve böylece kendi üzerlerindeki baskıyı artırdıkları da bulunuyor.

Bu baskının sonucu olarak anneler, hissettikleri stres ve kaygıyla yakından bağlantılı olarak yoğun bir yorgunluk yaşadıklarını bildiriyorlar. Bunun kaçınılmaz bir sonucu olarak da çocuklarla olan etkileşimler de dahil olmak üzere günlük yaşamla ilgili sorunlar ortaya çıkıyor. Bu aşamada bitkin anneler, bir zamanlar kendileri için çok önemli olan evle ilgili sorumluluklara ve ev işlerine karşı bir isteksizlik geliştirme eğiliminde oluyorlar.

Günlük işlerde ve çocuk bakımında otomatikleşen, katılımcı annelerin deyimiyle "robotlaşan" tavırları onları çocuklarıyla mekanik bir ilişkiye doğru sürüklüyor. Bazı anneler bu noktada çocuklarının varlığının dahi dayanılmaz bir hale dönüştüğünü ve kontrol edemedikleri dürtüsel tepkiler verdiklerini raporluyorlar. Çocuklarına yönelik geliştirdikleri olumsuz duygular, anneliklerine dair öz güvenlerini zedeleyerek onları yetersiz hissettiriyor. Tükenmişlik hisseden anneler tüm bu sürece en çok eşlik eden duyguların utanç ve yalnızlık olduğunu raporluyorlar.

Annelik güzellikleri ve zorluklarıyla oldukça değerli bir deneyim. Annelerin ebeveynlik sürecinde yalnızlaşmaları, ihtiyaç duydukları duygusal destekten mahrum kalmaları gibi durumlarla tükenmişliğe sürüklenmeleri ise bir o kadar yaygın. Sosyal desteğin ve ebeveynlik görevlerindeki paylaşımın mevcut olması ve gereken psikolojik desteğin ilgili kanallardan temin ediliyor olması bu süreçte fazlasıyla önem taşıyor.

Hubert, S., & Aujoulat, I. (2018). Parental burnout: When exhausted mothers open up. Frontiers in Psychology, 9, 1021.

Benzer yazılar

Anne-Kız İlişkileri

Anne kız arasında kurulan bağ, hayatın her dönemini büyük ölçüde etkiliyor. Peki bu yakınlığı kurmanın ve sürdürmenin yolu nelerden geçiyor?

Ben Kötü Bir Anne Miyim?

Bir bebek sahibi olmayı her anne aynı şekilde deneyimlemeyebiliyor. Özellikle yeni anneler doğum sonrası depresyonu yaşayabiliyor.

Çocuklarda Mental Sağlığı Destekleme Yolları

Çocuğunuzun mental sağlığını güçlendirmek ve desteklemek için bir ebeveyn olarak yapabilecekleriniz bulunuyor. Detaylar yazımızda!

Yeni Nesil (Helikopter) Ebeveynlik

Çocuğunuzun hayatını fazla kontrol etmeye çalışıyor olabilir misiniz? İyiliği için yapıyor olsanız da bu durum farklı sonuçlar doğurabilir.

Neleri kontrol edebilirim ve edemem?

Bir ilişki içerisindeyken her şey kontrolümüz altında olmayabiliyor. Neleri kontrol edip edemeyeceğimizi bilmek bizi rahatlatabiliyor.

Ebeveynlik Stilleri

Çocuğunuzun davranışlarını ne ölçüde kontrol ettiğiniz ve ihtiyaçlarına ne kadar duyarlı olduğunuz ebeveynlik stilinizi belirliyor. Nasıl?

Mükemmel olma çabası annelere zarar veriyor.

"Çocuğuma yetebilmek için her şeyin en iyisini yapmalıyım." Peki bir anne olarak kendinizi mükemmel olmaya zorladığınızda neler oluyor?

Yeni annelerin beyinlerinde neler oluyor?

Yeni anne olmak, diğer konularda olduğu gibi, beynimizde de değişikliğe sebep olarak duygularımızı etkileyebiliyor. Peki nasıl ve neden?

Annenin depresif durumları çocukları nasıl etkiliyor?

Hiç annenizin canı sıkkın olduğundan dolayı kendinizi suçladığınız oldu mu? Ya da "Her şey benim yüzümden" diye düşündüğünüz?

Büyükanne ve büyükbabalar çocuklara çok iyi geliyor!

Anneanne, babaanne, dede... Tüm bu kişiler birçok kişi için özellikle de çocukluğun ayrılmaz birer parçası. Peki bizi nasıl etkiliyorlar?

Bebekleri kucakta tutarak şımartmak mümkün değil.

"Sakın kucağına alma, şımarır." Bu sözü kim bilir kaç kez işitmişizdir. Peki bebekleri kucağa alarak şımartmak mümkün mü?

Rahatsızlık veren duygulara neden ihtiyacımız var?

Kimi zaman kendimizi hiç istemediğimiz duyguların içerisinde buluyoruz. Ancak bu duyguları ne kadar istemesek de onlara ihtiyacımız var.

Bekar erkekler mental sağlık problemlerine daha mı meyilli?

Bekar erkekler, kimi zaman toplumdan dışlanabiliyor ya da soyutlanabiliyorlar. Peki bu dışlanma hali onları nasıl etkiliyor?

Anne ile Bebek Arasındaki Bağlanma (Maternal-Fetal Bağlanma)

Anne ile bebek arasındaki bağlanma doğumdan da önceki dönemde başlıyor. Peki neler bu bağlanmanın daha güçlü olmasına yardımcı oluyor?

Duygusal İhmal: Ebeveyn Tipleri

Duygusal açıdan ihmalkar ebeveynler çocuklarına karşı duyarsız olup onları yalnız bırakıyor. Peki bu hangi ebeveynlik çeşitlerini içeriyor?

Hamileliğe Olan Yaklaşımım Çocuğumu Nasıl Etkiliyor?

Hamilelik birçok kadın için sancılı bir süreç olsa da, annenin hamileliği çocuğu da derinden etkileyebiliyor. Peki nasıl?

Anne-Çocuk İlişkisini İçeren 4 Kitap

Anne ve çocuk arasındaki ilişki herkes için çok özel. Bu ilişkiye dair çocuk kitabı önerilerimiz yazımızda!

Güçlü ve Sağlıklı Torun ve Büyükanne-Büyükbaba İlişkisi

Torun ve büyük ebeveynler arasındaki ilişkinin önemi yadsınamaz. Peki bu ilişkiyi nasıl daha sağlıklı bir hale getirebiliriz?

Farklı Ebeveyn Türlerini Gördüğümüz 3 Film

Ebeveynlerimizle ilişkimiz hayat boyu yakamıza yapışıyor. Bu ilişkilerin bizi nasıl etkilediğine dayanan filmlere dair yolculuğa çıkıyoruz.

Annelere şarkılar

Anne çocuk ilişkisine dayanan modern şarkıları derledik. Peki neymiş bu şarkıların hikayesi? Playlistimiz ve şarkıların hikayesi yazımızda!

Kızım sen benim gibi olma!

Anneleri okuma yazma bilmeyen kadınlar, kız çocuklarının eğitimini nasıl teşvik ediyorlar?

Duygu Düzenleme Becerisi Çocukların Mental Sağlığını Nasıl Etkiliyor?

Kendi kendisini sakinleştirebilen, duygularını daha kolayca düzenleyen çocuklar daha mı az mental sağlık problemi yaşarlar? Buyrun yazımıza!

Büyük ebeveynlerimiz hayat memnuniyetimizi olumlu etkiliyor.

Büyükanne ve dedelerinizle kurduğunuz ilişkinin size çok iyi geldiğini fark etmiş miydiniz? Hayatımızda büyük bir yer tutan bu kişilerin etkisi araştırmalarla da destekleniyor!

Psikolojik Problemlerin Etiketlenmesi

Psikiyatrik bozukluklar hakkındaki ön yargıların giderilmesi, etiketlenmenin ve dışlanmanın önüne geçilmesinde ve tedavi sürecinde önem taşıyor.

Çocuğumu Seviyorum ama Ebeveyn Olmayı Sevmiyorum

Çocuğumuzu seviyor ama ebeveyn olmayı sevmiyorsak ne yapmalıyız? Hem çocuğumuzu sevip hem de ebeveyn olmak istemeyebilir miyiz?

Cinsel Kimliğini Açıklamak

"Kuir" ne demek? Cinsel kimlik ve cinsel yönelimin farkı nedir? Cinsel kimliği açıklama süreci nasıl oluyor? Hepsinin yanıtı yazımızda!

Ebeveynin Kaybından Sonra Ebeveyn Olmak

Ebeveynin kaybından sonra ebeveyn olmak, çocuk yetiştirme sürecine yeni zorluklar ekleyebiliyor. Bu durumdaki bireyler ne hissediyor, neler yaşıyor?

'İdeal' anne duyarlı anne midir?

Duyarlı annelik çocukların fiziksel ve duygusal ihtiyaçlarına karşı duyarlı olmak olarak tanımlanıyor. Duyarlı anneliği neler etkiliyor?

Çocuğumu Bir Kardeşi Olacağına Nasıl Hazırlayabilirim?

Bir kardeşi olacağını bir çocuğa söylemenin en doğru yolu nedir? Farklı yaş grubundaki çocuklara kardeş haberinin nasıl verilebileceğini anlattık.

Doğum Sonrası Depresyonda Babanın Rolü

Annenin yaşadığı doğum sonrası depresyonda babaya çok iş düşüyor. İşte bu zorlu dönemde babanın yapması ve yapmaktan kaçınması gereken şeyler!

Evlat Edinme Konuşması Neden, Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalı?

Evlat edinilen çocuğa durumu anlatmak ebeveynler için son derece stresli olabiliyor. Bu süreçte nelere dikkat etmelisiniz?

Tek Çocuklar İle İlgili Doğru Bilinen Yanlışlar

Tek çocukların daha bencil ve şımarık olduğuna dair yaygın bir inanış bulunuyor. Peki bilimsel çalışmalar bu konuda ne diyor?

Çocukluk Çağı Travması

Çocuk tarafından deneyimlenen, hayatını tehdit eden olaylar çocukluk çağı travması olarak tanımlanıyor. Yazımızda bu travma türünü inceliyoruz!

Çocuk Sahibi Olduktan Sonra İlişkiyi Canlandırmak

Birçok ebeveynin kurduğu cümle: "Çocuktan sonra birbirimizin yüzünü unuttuk!". İlişkinizi yeniden canlandırmak için ne yapabilirsiniz?

Ebeveyn Olarak Psikolojik Yardım Almak

Psikolojik yardım alan bir ebeveynseniz bunu çocuğunuzla paylaşmak konusunda çekinceleriniz olabilir. Bu konuda içinize su serpmeye geldik!

Beklenmeyen Hamilelik Psikolojimizi Nasıl Etkiliyor?

Beklenmeyen bir hamilelik yaşandığında bu duruma psikolojik açıdan hazır olmak adına gerçekleştirebileceğimiz birkaç yöntem bulunuyor.

Çocuğum bir oyunu kaybettikten sonra ona nasıl yardım edebilirim?

Oyunları kaybeden çocuklar hayal kırıklığına uğrayabiliyorlar. İşte, bir oyunu kaybettikten sonra çocuğunuza yardımcı olacak öneriler!

Ebeveynlerin Pes Etme Hakkı Yok Mu?

Ebeveynler çocuklarına karşı tutarlı davranmalı dediğimizde bu onların üzerinde baskı oluşturuyor. Zaman zaman ebeveynlerin de pes edebileceğini kabul etmemiz gerekiyor.

Ergenlikte Spor Yapmanın Mental Sağlığa Etkileri

Ergenlik döneminde spor yapmak kişileri mental açıdan nasıl etkiliyor? Kız çocukları depresyona daha mı meyilli?

3-6 Yaş Arası Çocuklara Öğretilecek Yaşam Becerileri

Çocuklarımıza hayata dair öğretmemiz gereken çok fazla şey var. Peki örneğin, 3-6 yaş aralığında bir çocuk temizlik yapabilmeli mi?

Psikiyatrik Problemlerin Etiketlenmesini Nasıl Aşabiliriz?

Psikiyatrik rahatsızlıklar hakkında ne kadar bilgilisiniz? Psikiyatrik bir hastalığı olan birine nasıl yaklaşırsınız? Etiketlemenin önüne nasıl geçilebilir, cevabı yazımızda.

Kürtaj Öncesi ve Sonrası Mental Sağlık

Kadınların mental sağlığını ciddi bir şekilde etkileyebilen kürtaj yaptırmanın karar verme aşamasında ve sonrasında kadınlar neler deneyimliyorlar?

Terapi Sürecinin İyi Gittiğini Gösteren İşaretler

“Bazen iyi hissediyorum bazen kötü. Seansta ağlıyorum ama çıkınca rahatlamış hissediyorum.” Terapi sürecinin nasıl gittiğine dair kafanız karışıksa yazımıza göz atın!