Duygusal Zeka Nedir? - 2

Deniz Mısra Gürol

Duygusal Zeka Nedir? - 2

Going Out - Fabienne Jenny Jacquet

Duygusal Zeka Nedir? adlı yazımızda da bahsettiğimiz gibi duygusal zeka veya duygular ve duygusal bilgiler hakkında akıl yürütme ve düşünceyi geliştirebilme kapasitesi, kişilerarası ilişkileri geliştirebilmek ve duyguları anlamak için oldukça önemli görülüyor. Bu yazımızda duygusal zeka ve sosyal zeka arasındaki ilişkiyi, bağlanma stilinin duygusal zekaya ve sağlığa olan etkisini ve duygusal zekanın nasıl geliştirilebileceğini ele alıyoruz.


Duygusal Zeka ve Sosyal Zeka

Zeka Kuramı eskiden zekayı sadece tek bir skor olarak IQ üzerinden değerlendiriyor olsa da zamanla zekanın farklı türlerinin var olduğu ve hiçbir zeka türünün diğerinden üstün olmadığı görüşü yaygınlaştı. Bu görüş, ortalama bir IQ seviyesine sahip insanların zaman zaman neden çok yüksek IQ'ya sahip insanlardan bile daha iyi performans sergilediklerini açıklıyor. Böylece, hali hazırda iyi bilinen IQ dışında, duygusal zeka ve sosyal zeka gibi yeni terimler ortaya çıkıyor ve bu terimler, insanların farklı alanlardaki kapasitelerini değerlendirmek için kullanılan ölçümler haline geliyor.

Sosyal zeka ve duygusal zeka arasındaki farkının altını çizerek devam edelim. Duygusal zeka; birinin başkasını dinlediğinde onunla bağlantı kurabilmesini, duygularını doğru bir şekilde ifade edebilmesini, duyguları doğru algılayıp değerlendirebilmesini, kısacası duygusal dili anlayabilmeyi ifade ediyor. Duygusal olarak zeki insanlar, olaylara ve insanlara duygusal olarak nasıl tepki verdikleri konusunda daha güçlü bir tutuma sahip olma eğiliminde oluyor ve ihtiyaç duyduklarında kendi duygularını düzenleyebiliyorlar.

Sosyal zeka, sosyal farkındalık ile ilişkilendiriliyor. Dışa dönüklük, sözel anlamda akıcılık, farklı insanlarla olan konuşmaları kolay "anlama" kapasitesi ve sosyal olarak esnek olma gibi özellikler sosyal zekası yüksek olan insanlarda görülüyor. Bu insanlar, partilerde veya büyük toplantılarda genellikle rahat olma eğiliminde oluyor ve ilgi odağı olmaktan hoşlanıyorlar. Aynı zamanda iyi bir dinleyici olan bu kişilerin başka birinin söylediklerinin içeriğine dikkat etme ve anlatılanların detayına özen gösterme kapasitesi de daha yüksek oluyor. Birçoğumuzun kendi düşüncesine sıkı sıkıya bağlı olduğu göz önünde bulundurulduğunda, bu özelliğin ne kadar kıymetli olduğu daha iyi anlaşılıyor. Tam da bu sebeple, yüksek sosyal zekaya sahip kişiler dinleme yetenekleri sayesinde özellikle takdir ediliyorlar çünkü karşı tarafa anlaşıldıklarını hissettirebiliyorlar.

Bağlanma Stilinin Duygusal Zekaya ve Sağlığa Etkisi

Erken çocukluk döneminde çocuğa bakan kişinin sürekli olarak orada olup olmamasının çocuğun gelişimi ve ilerideki yaşamı için çok önemli bir ölçüt olduğu biliniyor. Araştırmacılar, 12 aylıktan 20 yaşına kadar 50 çocuğun bağlanma tarzını inceliyor ve çocukların %72'sinin 20 yıl sonra da aynı bağlanma tarzını sürdürdüklerini buluyorlar. Yetişkinlerde güvenli bağlanma; pozitif bilişsel ve duygusal gelişim, fiziksel ve psikolojik sağlık ile ilişkilendiriliyor. Güvenli bir şekilde bağlanan bireylerin doğrudan ve tutarlı iletişim kurma olasılığı daha yüksek oluyor. Kaygılı bağlanan yetişkinler; romantik partnerlere takıntılı olma, ilişkilerinin bozulması ve reddedilme konusunda sürekli endişelenme eğiliminde oluyorlar. Kaçıngan bağlanan bireyler ise yakınlık kurmaktan çok hoşlanmıyorlar ve yalnız olmayı tercih ediyorlar. Bağlanma stillerindeki bu farklılıkların duygusal zekaya da etkisi olduğu düşünülüyor.

Duygusal zeka puanları yüksek olan bireylerin iletişimlerinde daha açık oldukları, daha olumlu sosyal etkileşimlere sahip oldukları, daha iyi sözlü ve sosyal becerilere sahip oldukları ve şiddet ve madde bağımlılığı gibi olumsuz davranışlarda bulunma olasılıklarının daha düşük olduğu biliniyor. Ayrıca güvenli bağlanma ve duygusal zeka arasında önemli bir pozitif ilişki bulunuyor. Özellikle duygusal zeka ile sağlık sonuçları arasındaki ilişkiye dair yapılan incelemelerde, daha yüksek duygusal zekanın daha iyi zihinsel, fiziksel ve psikosomatik sağlık ile ilişkili olduğu bulunuyor. Araştırmacılar aynı zamanda duygusal zekanın bir yetenekten ziyade bir özellik olarak ölçüldüğünde sağlık sonuçlarıyla daha güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu belirtiyorlar. Bulgular, duygusal zekanın güvenli bağlanma ile birlikte geliştiğini ve kaygılı ya da kaçıngan kişilerin duygusal zeka konusunda bazı zorluklar yaşadıklarını destekliyor.

Duygusal Zeka Nasıl Geliştirilir?

Duygusal zekayı geliştirmek kolay olmasa da başkalarıyla ilişki kurma şeklinizi iyileştirmenin harika bir yoludur. Duygusal zekayı geliştirmenin en iyi yollarından biri düşüncelerinizi gözlemlemektir. Gün boyunca düşüncelerinizin duygularınızla nasıl bağlantı kurduğunu izleyin. Bu süreçte olumsuz duygular yaratan düşüncelere güç vermek yerine, olumlu duygularla ilgili sahip olduğumuz düşünceleri artırmaya odaklanarak yaşadığımız olumsuz duyguları azaltmaya çalışabiliriz. Sizi sakinleştirecek en iyi şeyin ne olduğunu bilmeniz önemli; koşuya çıkmak, arkadaşınızla görüşmek, resim çizmek, yoga yapmak"¦ Neyin en iyi sonucu verdiğini bulun ve sonra onu gerçekten uygulamaya koyun. Bunun dışında, günlük olarak etrafınızda sizi olumsuz yönde etkileyen biri varsa o kişilerle etkileşiminizde sorumluluğu ele almalısınız. Konuşmadan önce, sohbetten kendinize alabileceğiniz olumlu yönlere odaklanın ve etkileşim esnasında bu kişilerin yorumlarının sizi olumsuz bir yere çekmesine izin vermeyin.

Duygusal zekanın sosyal, profesyonel ve romantik ilişkilerimizi birçok açıdan etkilediği göz önüne alındığında bu beceriyi güçlendirmenin hayatımıza birçok olumlu etkisi olabileceğini görüyoruz. Fakat teorik anlamda bildiklerimizi gündelik hayatımıza uygulamak elbette her zaman çok kolay olmuyor. Relate uygulamasında duygusal zekanın işlevlerini, günlük hayatımıza etkisini ve duygusal zekayı geliştirmenin yollarını öğrenebileceğiniz bir yolculuk bulunuyor. Üstelik bu yolculuğun her bir adımında öğrendiklerinizi günlük hayatınıza uygulayabilmeniz için hazırlanmış belli görevler ve egzersizler yer alıyor. Siz de "Duygusal Zekayı Geliştirme" yolculuğuna bakabilir, bu konudaki ilk adımı güvenilir kaynaklar eşliğinde atabilirsiniz.

[1] Hall, E. D. (2018, June 28). Building emotional intelligence for better relationships. Psychology Today. Retrieved from https://www.psychologytoday.com/us/blog/conscious-communication/201806/building-emotional-intelligence-better-relationships.
[2] Zeidner, M. (2008). Romantic love: What's emotional intelligence (EI) got to do with it? Personality and Individual Differences, 44, 1684"“1695.
[3] Fitness, J. (2001). Emotional intelligence and intimate relatoinships. In J. Ciarrochi, J. P. Forgas, & J. D. Mayer (Eds.) Emotional Intelligence and Everyday Life (pp.xi-xviii). New York: Psychology Press.
[4] Tocino, J. (2020, September 1). Emotional intelligence in relationships. Positive Psychology. Retrieved from https://positivepsychology.com/emotional-intelligence-relationships/
[5] Zarch, Z. N., Marashi, S. M., & Raji, H. (2014). The relationship between emotional intelligence and marital satisfaction: 10- year outcome of partners from three different economic levels. Iranian Journal of Psychiatry, 9(4), 188-196.
[6] Marks, A. D.G., Horrocks, K. A., & Schutte, N. S. (2016). Emotional intelligence mediates the relationship between insecure attachment and subjective health outcomes. Personality and Individual Differences, 98, 188-192.

Benzer yazılar

Bağlanma Stilleri

Bağlanma stilleri nasıl oluşur ve yetişkinlik döneminde ilişkileri nasıl etkiler? Bağlanma stillerine dair sorularınızın cevapları burada.

Bağlanma Stillerimiz Değişebilir Mi?

Kimimiz kaygılı bağlanır, kimimiz kaçıngan; kimimiz de korkulu kaçıngan… Peki ya bağlanma stillerimiz kaderimiz midir yoksa değişebilir mi?

Bağlanma Stilleri ve Seks

Bağlanma stillerimiz hayatımızın birçok alanını derinden etkiliyor. Buna cinsellik deneyimi ve cinsellikten alınan tatmin de dahil.

Güven Duygusunun Temelleri

Birine güven duymak tam olarak ne demektir? Bir kişi nasıl ona tüm kalbimizi açabilecek kadar güvenimizi kazanır? Detaylar yazımızda!

Aşırı uyumlu olmak çekici bir özellik olmayabilir.

Ne söylese tamam diyor, onun isteklerini hep kendinizinkilerin önüne mi koyuyorsunuz? Bu kadar uyumlu olmak ilişkilerde ters tepebiliyor.

Bağlanma stilimiz tartışma tarzımızı etkiliyor.

Tartışmak ilişkilerin çok doğal bir parçası. Peki bağlanma stillerinin tartışma şekillerimizi bile etkileyebileceğini hiç düşünmüş müydünüz?

Duygusal Zekamızı Nasıl Geliştirebiliriz?

Duygusal zeka son dönemlerde özellikle profesyonel çevrelerde sıkça karşımıza çıkıyor. Peki, bu duygusal zeka nedir ve nasıl geliştirilir?

Ayrılık Sonrası Kişisel Gelişim

Ayrılığın getirdiği hislerle nasıl başa çıkacağım? Kendimize şefkat göstermek bu acıyla baş edebilmemize yardımcı oluyor. İşte daha fazlası!

Duygusal zeka ile akademik yeterlilik ilişkili mi?

Duygusal zekanın yüksekliği akademik hayata da olumlu yansıyor. Peki duygusal zeka ne demek ve bu olumlu etkiyi ne şekilde gözlemliyoruz?

Ebeveynlik yolunda hissedilen destek kaçınmayı azaltıyor.

Ebeveynlik yolunda partnerlerin birbirlerine gösterdikleri destek sayesinde kaçıngan bağlananlar güvenli bağlanmayı öğrenebiliyor.

Korkulu kaçınmacı bağlanma cinselliğimizi de etkiliyor.

Cinsellik yaşarken her seferinde partnerinizin isteklerini ön plana mı koyuyorsunuz? Bu durum bağlanma stilinizle ilgili olabilir.

Ebeveynlerimize Benzeyen Partnerler Mi Arıyoruz?

Hiç ebeveynlerinize benzeyen birinden hoşlandınız mı? Freud'un bu konudaki düşünceleri belli olsa da bakalım güncel araştırmalar ne diyor?

Ön Yargıların Partner Seçimine Etkisi

Bir ilişkiye başlarken "temiz bir sayfa açmak" sözünü sık sık kullanıyoruz. Peki ön yargılarımız bu sayfanın temiz olmasına izin veriyor mu?

Zeki İnsanları Daha Çekici Bulma: Sapyoseksüellik

La Casa de Papel'in Profesör'ü, ünlü dedektif Sherlock Holmes… Bu yazımızda çekicilik ve zeka arasındaki ilişkiyi ele aldık.

Romantik İlişkilerde Yalan

Sağlıklı bir ilişki karşılıklı güven üzerine kurulmalıdır, değil mi? Peki siz partnerinize en son ne zaman yalan söylediniz?

İlişki kaygısı depresyonla ilişkili olabilir mi?

Romantik ilişkinizde kendinizi çok fazla kaygı duyarken mi buluyorsunuz? Belki de bu durumun depresyonla bir ilişkisi vardır.

Kaygılı bağlanma ilişkiyi görünür kılma meylini artırıyor.

Partnerinizle fotoğrafınızı sosyal medyada paylaştığınızda motivasyonunuz ne oluyor? Peki bunun bağlanma stilimizle ilgisi ne?

Dokunmak, kaygılı bağlananlara iyi geliyor.

Bir dokunuşun içinizi sıcacık yaptığı oldu mu hiç? Dokunmak ve dokunulmak, en çok da kaygılı bağlanan kişilere iyi geliyor.

Partnerle Takım Olabilmek

Çocuğunuzun dünyaya gelişi yapılacak çok şeyi de beraberinde getirir. Bu süreçte partnerinizle bir takım olmak hayatınızı kolaylaştıracak!

Güvenli Bağlanma ve Oyun

Çocukların oyun oynamayı ne kadar çok sevdiğini biliyoruz. Peki ya bağlanma stillerinin çocukların çok sevdiği oyunlarla ne ilgisi var?

Duygusal Zeka Nedir? - 1

Duygusal zekası yüksek insanlar; duyguları okuma, anlama ve düzenleme konusunda öne çıkıyorlar. Duygusal zekayı ve ilişkilere etkisini inceledik.

Ergenlerde Duygusal Zeka

Ergenlik döneminin bir parçası olan duygusal gelişim ile ilgili bu yazımızda duygusal zekaya değiniyoruz!

İçini Açamamak: şarkılarla Kaçıngan Bağlanma

İnsanların %21'inin kaçıngan bağlanma türüne sahip olduğu düşünülüyor. Peki, bunun müzikte ne gibi yansımaları var?

Travmatik Bir Çocukluğun Gölgesinde Yaşamak: Güz Sonatı

Güz Sonatı anne ile kızı arasındaki şefkat eksikliğini konu alıyor. Çocukluğunda göremediği sevgi Eva'nın bütün ilişkilerini etkiliyor.

İlişkinde Kaygı Mı Duyuyorsun?

Arkadaşları beni sevecek mi? Onu çok mu bunalttım? Kaygılı biriyseniz bu düşüncelere yabancı değilsiniz. Gelin bunları yakından inceleyelim!

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar ve Romantik İlişkiler

Cinsel yolla bulaşan hastalıklar hem fiziksel hem de psikolojik sağlığı olumsuz etkiliyor. Peki, ilişkiler bu etkileri azaltabiliyor mu?

Bağlanma Stilleri İş Hayatında Kendini Nasıl Gösteriyor?

Genellikle ebeveyn ilişkileri ve romantik ilişkiler bağlamında incelediğimiz bağlanma stillerinin iş hayatına yansımaları nasıl oluyor?