Tutulmanın Psikolojisi 1 - Nereden Geliyor?

Gizem Sürenkök

Can Anarat

Tutulmanın Psikolojisi 1 - Nereden Geliyor?

Over The Town - Marc Chagall

Sırılsıklam aşık olduğunuz birini düşünün! Yeni tanışmışsınız, o gün bir şekilde aynı ortamda bir araya geleceğinizi biliyorsunuz, zaman çok yavaş akıyor ve yerinizde zor duruyorsunuz. Ne giyeceğinizi bilemiyorsunuz, elinizi kolunuzu nereye koyacağınızı bilemiyorsunuz, kalbinizin sesi neredeyse dışarıdan duyulacak. Size bir gülümsemesi dahi gününüzün güzel geçmesine sebebiyet verirken ondan aldığınız en ufacık bir olumsuz sinyalde kendinizi yerle bir hissediyorsunuz. Bu kadar güzel özellik bir insanda nasıl toplanabilir diye hayret ediyorsunuz, o ne yapsa size hoş geliyor. Bütün gündeminiz o, ondan başka bir şey hakkında düşünemiyor, konuşamıyorsunuz. Bütün şarkılar onu anlatıyor, bütün işaretler birlikte olmanız gerektiğini söylüyor.


Romantik tutulma ya da sırılsıklam aşık olma olarak da tanımlayabileceğimiz bu dönem, eğer karşılıklı bir şekilde ilerlerse ilişkilerin en güzel dönemlerinden biri olan "cicim aylarına" temel oluşturuyor. Peki birine tutulmak/vurulmak tam olarak ne demektir? Temel özellikleri nedir? Ne kadar sürer? Bu yazı serisinde birine tutulmanın biliminden bahsedeceğiz.

Tutulma diye çevirdiğimiz terimin İngilizcesi infatuation. Bu terim, romantik ilişkilerin özellikle ilk dönemlerinde iki kişinin birbirine hissettiği yoğun tutkuyu ve aşkı ifade ediyor. Ancak şunu da belirtmekte fayda var: Karşılık almadan da birine tutulmak mümkün. Bu durum Türkçeye genelde "kara sevda" olarak çevriliyor. Ancak kara sevda dilimizde genellikle umutsuz ve çoğunlukla karşılıksız bir şekilde, hatta yataklara düşecek kadar aşık olma durumunu ifade etmek için kullanılıyor. Biz bu olumsuz çağrışımın bu dönemi yeterince iyi aktaramadığını düşünerek infatuation kelimesine karşılık olarak "tutulma" terimini kullanmaya karar verdik.

Aslında tutulmanın bilimi, tam olarak birine tutulmuş bir öğrencinin profesörüne gidip dert yanmasıyla başlıyor. Dr. Dorothy Tennov, acı çeken öğrencisine yardımcı olmak istiyor ve çareyi dönemin psikoloji kitaplarında arıyor. Ancak bu konuda yazılmış hiçbir şey olmadığını fark ettiğinde durumu düzeltmek için binden fazla kişiyle aşkı ve tutulmayı, aşk öznesine yönelik hissedilen o doyumsuzluğu anlamak üzerine mülakatlar yapmaya başlıyor. Bütün görüşmelerinin sonunda fark ediyor ki bu süreç çoğu insan için benzer bir deneyim içeriyor. Dr. Tennov, bütün bu deneyimleri incelediğinde romantik tutulmanın tıpkı bir hastalık gibi birtakım semptomları olduğunu görüyor. Üstelik mülakata girmiş olan hemen hemen herkes tüm bu hisleri hayatında bir kere de olsa tattığını dile getiriyor.

Aslında her ne kadar Dr. Tennov bu işin bilimsel temellerini atmış olsa da tutulma durumu milattan önce 600'lü yıllarda bile hakkında konuşulan bir olguydu. Eski Yunan doktorları, aşkı semptomları olan bir rahatsızlık olarak görmüş ve kabul etmişlerdi. Bu daha çok bizim "kara sevda" anlayışımıza denk geliyor. Günümüz dünyasında ise aşk bulunması zor, zaman zaman acılı ama mükemmel bir deneyim olarak görülüyor. Bu güzelliği ise tutulma kelimesiyle ifade ediyoruz.

Tutulma hakkındaki ikinci yazımızda tutulmanın semptomlarını inceliyoruz. Bakalım kaç tanesi size de fazlasıyla tanıdık gelecek?

Sevgiyle kalın!

[1] Tennov, D. (1979). Love and limerence: The experience of being in love. New York: Stein and Day.

Benzer yazılar

Hamlet’in Ophelia’sı ve Ophelia Sendromu

Shakespeare’in Hamlet oyunundaki Ophelia karakterini ve adını verdiği Ophelia Sendromu’nu beraber inceleyelim!

Gerçekten iyi değilsen 'iyiyim' demek yerine söyleyebileceğin 7 şey:

Hiç gelişi güzel sorulmuş bir nasılsın sorusuna iyi olmadığınız halde ‘iyiyim’ dediniz mi?

Aşk İksiri: Feromon

Tanıştığınız andan itibaren birine ilgi duydunuz fakat nedenini anlamakta güçlük mü çekiyorsunuz? Bazı kişilere ise ilk andan beri arkadaş gözüyle mi bakıyorsunuz?

Yaşanamamış Bir Hayatın Rüyası: Aşk, Büyü, Vs.

Birbirine aşık iki kadının toplumsal tabular sebebiyle nasıl birbirlerinden ayrı düştüklerini anlatan duygu dolu bir film.

Toulouse-Lautrec’in “Yatakta” Serisi

Post-empresyonizm akımının önemli ressamlarından biri olan Toulouse-Lautrec’in “Yatakta” isimli eserler serisine birlikte bakalım!

Romantik İlişkilerde Hayal Kırıklığı

“Gerçek yüzünü nasıl daha önce görmedim? Ben bu insana mı aşık olmuşum?” cümleleri tanıdık geliyor mu? İlişkilerde yaşadığımız hayal kırıklığını ele aldık.

İlişkileri Merkezine Alan Tiyatro Oyunları

İnsanı insana insanla anlatma sanatı: tiyatro! Yakın ilişkileri sahneye taşıyan tiyatro oyunlarını sizler için derledik.

Aşkın Ömrü Ne Kadar?

Uzun süreli bir ilişkide tutkuyu korumak mümkün mü yoksa aşk zamanla azalarak biter mi? Yoğun duygular, geçen zamana karşı koyabilir mi?

Aşkın Tanımını Yapmak Mümkün mü?

Kavuşmak, kavuşamamak, birlikte olup bütün dünyaya meydan okumak… Sizce aşk nedir? Böylesine karmaşık bir deneyimin tanımı yapılabilir mi?

Özgürleştiren Aşk Mı Kısıtlayan Aşk Mı?

Aşkı nasıl tanımlıyoruz? Bizi büyüten, keşfetmemize olanak sağlayan bir durum olarak mı yoksa aşk için her seferinde kendimizi feda etmemiz mi gerekiyor?

Yanıldığımız 7 Durum

Başkalarının duygu ve düşüncelerini okumakta çoğu zaman düşündüğümüz kadar iyi değiliz. İşte sosyal etkileşimleri karmaşık bir labirent haline getirebilecek en yaygın düşünce hatalarından bazıları.

Aşkın 6 Mil Derinliğinde Su Üstünde Kalmanın Çabası: Submarine

Bozuk bir aile yapısı içinde, ergenliğin getirdiği karakter bunalımıyla uğraşan Oliver, ebeveynlerinin evliliklerini kurtarmaya çalışıyor.

Sürdürülebilirliğin Çekiciliği

Bireylerin dünyayı önemsemesi onları daha iyi birer partner yapabilir mi? Kimler etik yaşam standartlarını benimsemeye daha yatkın? Sorularınızın cevabı yazımızda!

Modern Zamanlarda Aşk

Günümüzde partnerlerimizi daha çok sosyal medya aracılığıyla buluyoruz. Peki bu aşka bakışımızı ve aşkı nasıl yaşadığımızı değiştiriyor mu?

Teknoloji ve Çocuklar - Yanlış Bilinenler

Günümüz çocukları teknolojiyle fazlasıyla haşır neşir durumda. Peki bu durum gerçekten de sosyal etkileşimlerini azaltıyor mu?

Hamilelik Sonrası Depresyon Yaşamam Benim Suçum Mu?

Hamilelik sonrası kadınlar depresyon semptomları gösterebiliyorlar. Peki bu durum anne ve bebek arasında oluşacak bağı ne şekilde etkiler?

Otizm Spektrum Bozukluğu ve Romantik İlişkileri

Otizm spektrum bozukluğu yakınlık ve bağ kurmaya engel değil... Peki bu durum romantik ilişkilerimizi nasıl etkiliyor olabilir?

İlk görüşte aşk mı, arkadaşlıktan doğan aşk mı?

İlk görüşte aşık olduğunuz biriyle mi olmak isterdiniz, yoksa uzun süreli arkadaşlığın sonunda kurulan beraberlik mi sizi daha mutlu ederdi?

Doğum Sonrası Depresyonu Yaşayan Partnere Destek Olma

Depresyonda olan birisiyle yaşamak zor olabiliyor, hele de evde bebek varsa. İşte doğum sonrası depresyondaki birine destek olmanın yolları!

Biyolojik Perspektiften Aşk

Midedeki kelebekler, hızlı kalp atışı ve terleyen avuçlar... Bu fizyolojik tepkiler, aşık olduğumuzda hormonların işleyişiyle bağlantılı.

2020'nin Aşk şarkıları

Koca bir yılı devirdik. Acaba ardımızda hangi aşk şarkılarını bıraktık? 2020'nin dikkatimizi çeken aşk şarkılarını bu yazıda inceledik.

Aşağılık Kompleksine Değinen İki Büyük Klasik

Bireyin kendini diğer insanlardan daha aşağı görmesi yüzyıllardır edebiyat eserlerine konu oluyor. İşte bu konuda iki klasik!

Porto - Aşkın Büyüsü

İlk görüşte aşka inanır mısınız? Yoksa insanlar birbirini tanıdıkça mı aşık olurlar? Buyrun Porto- Aşkın Büyüsü filmi incelememize!

Ya partnerimle sevgimizi farklı şekilde gösteriyorsak?

Sevgimizi göstermenin tek bir yolu olmak zorunda mı? Yoksa herkes aşkını nasıl isterse öyle mi yaşar? Peki bunların ilişkimize etkisi ne?

Nazım Hikmet'in şiirlerinde Aşk - 2

Bu yazımızda Nazım Hikmet'in 1945 sonrası şiirlerinde giderek artan lirizmi, değişimleri ve şiirlerinin genel özelliklerini inceliyoruz.

Karantina Sürecini Partnerden Ayrı Geçirmek

Pandeminin getirdiği kaygı ve stresin üstüne bir de partnerinizden mi ayrısınız? İlişkinizi olumlu bir şekilde sürdürmeniz için öneriler hazırladık.

Nazım Hikmet'in şiirlerinde Aşk - 1

Nazım Hikmet en güzel sevda şiirlerini yazan şairlerimizin başında geliyor. Bu yazımızda örnekler ve yorumlarla sanatını irdeliyoruz.

İlişki şansını kaçırmak reddedilmekten daha mı zor?

"Olsaydı olurmuş ama olmadı." Kalben'in şarkısında da dile getirdiği gibi, sizin de böyle sürüncemede kalan bir hikayeniz var mı?

Türkçe şarkılarla Karşılıksız Aşk

Hiç sevginize karşılık alamadığınız oldu mu? Karşılıksız aşkı anlatan Türkçe şarkıların en güzel örnekleri için yazımıza göz atabilirsiniz.

Tanzimat Edebiyatında Aşkı Konu Edinen Romanlar - 2

Tanzimat dönemi aşk romanlarında anlatılan, genellikle "sevda muharebeleri"nden mağlup ayrılan sevdazedelerin hikayeleriydi. İşte örnekleri!

Rock Klasikleriyle Tutulmanın Semptomları

Hepimizin en az bir kez dinlediği o şarkılara bir de tutulmanın penceresinden bakın. Aşık olma deneyiminize eşlik edecek şarkılar bu yazıda!

Tanzimat Edebiyatında Aşkı Konu Edinen Romanlar - 1

Tanzimat döneminde yetişen edebiyatçılarımız aşkı romanlarının tam da merkezine aldılar. İşte bu sanat eserlerinin birkaç örneği!

Günümüz gençleri neden biraz böyleler?

Günümüz yaşlıları gençlerden şikayet ediyor, gençleri ise yaşlılardan... Peki hangi taraf haklı? Ya her iki taraf da haklıysa?

2019'un Aşk şarkıları

Koca bir yılı devirdik. Acaba ardımızda hangi aşk şarkılarını bıraktık? 2019'un dikkatimizi çeken aşk şarkılarını bu yazıda inceledik.

Bebeklik ve Erken Çocuklukta Dönüm Noktaları

Hayatın her döneminde olduğu gibi, bebeklik ve erken çocuklukta da dönüm noktaları bulunuyor. Bu dönüm noktalarını öğrenmek ister misiniz?

Aşkı Anlatan 8 Kısa Animasyon

Bu yazıda sizler için yemek molalarında izleyebileceğiniz aşkı konu alan sekiz kısa animasyonu derledik. şimdiden keyifli seyirler!

İyi Ki Varsın Oksitosin!

Sevgi hormonu olarak bildiğimiz oksitosinin etkileri saymakla bitmiyor. Doğumdan bağlanmaya cinsellikten sosyalliğe birçok konuda etkisi bulunuyor!

"21. yüzyılın Sylvia Plath'i" Lana Del Rey

Lana Del Rey yüreklere böylesine dokunan, "Bunu nasıl yazmış?" dedirten şarkıları nasıl yazıyor dersiniz? Albüm incelemesi yazımız yayında!

Karşılıksız Aşkı Konu Edinen 4 Büyük Klasik

Aşk… İnsanlığın en özel ve en eski duygularından biri. Karşılıksız ise de gelip geçen bir misafir. İşte bu misafiri konu alan kitaplar…

İzleyenlere Çocukluk Aşkını Hatırlatacak 5 Film

İşte o günlüğünüze yazdığınız, belki de yaz akşamlarında eve çağrılıncaya kadar koşturduğunuz ilk aşkınızı sizlere hatırlatacak beş film!

İlkler Neden Unutulmaz? - İlk Aşk

Birçok insan ilk aşkını hatırlar. İlkleri bu denli unutulmaz kılan, bizde bu denli büyük etkiler bırakmasına sebep olan şey tam olarak ne?

Porno İzlemek İlişkilerimizi Nasıl Etkiliyor?

Hali hazırda bir ilişkisi olan insanların porno izleme sıklığı hem kendilerinin hem de partnerlerinin ilişkiye bakışını etkileyebiliyor.

Eşcinsel İlişkilerde Dinamikler

Sanılanın aksine eşcinsel ilişkilerin dinamikleri heteroseksüel ilişkilerden pek de farklı değil. Peki bu konudaki araştırmalar ne söylüyor?

İlişkide İncelik Gösterme Yolları

İçinde nezaketi, ilgiyi, sevecenliği ve anlayışı barındıran "incelik" davranışları ilişkilerin sağlığında belirleyici rol oynuyor.

Mükemmel Bir Seks Hayatı Ulaşılmaz Değil

Cinselliğin varlığı, sıklığı ve kalitesi ilişkinin kalitesini de derinden etkiliyor. Peki, iyi bir seks yaşantısı için neler yapılabilir?

Aşık olduğumuz kişiyi düşünmek enerji veriyor!

Onu düşününce içiniz kıpır kıpır mı oluyor? Yerinizde duramaz gibi mi hissediyorsunuz? Artık bunun gerçek olduğuna inanabilirsiniz.

Neden Ayrılıklar Bazılarımız İçin Daha Zor?

Reddedilmenin ve ayrılığın ardından hepimiz acı çekiyoruz fakat bazılarımızın iyileşmesi daha zor oluyor. Bu farklılığa ne sebep oluyor?

"O" kişinin kader olduğuna inanmak sağlıklı mı?

Siz de partnerinizle birlikte olmanızı sağlayan faktörün kader olduğuna inanıyorsanız, bu durum ilişkinize zarar veriyor olabilir. Nasıl mı?

Aşkın Gözü Sahiden De Kör Müdür?

Hani gözümüz ondan başkasını görmez, en mükemmel insanın o olduğunu düşünürüz ya… İşte bu, fena halde tutulduğumuzun kanıtıdır!

Sosyal Medya İlişkilerimizi Nasıl Etkiliyor?

İnternet ve Sosyal Medya: Her şeye ve herkese bir "tık" uzakta olmak bizi nasıl etkiliyor? Yanıtları yazımızda bulabilirsiniz!

Bebeklerin Tensel Temasa Olan İhtiyacı

Sevdiklerinize sarılmanın, dokunmanın ne kadar iyi hissettirdiğini bilirsiniz. İşte o temaslara bebeklerin de çok ihtiyacı var!