Romantik İlişkilerde Güç Dinamikleri

Orhun Ogün Yücel

Romantik İlişkilerde Güç Dinamikleri

Frida and Diego Rivera - Frida Kahlo

Sosyal ilişkilerdeki güç kavramı gözle görülür, elle tutulur olmamasına rağmen ilişkilerin dinamiklerini belirleyen oldukça önemli bir faktör. Öyle ki Bertrand Russell, İktidar isimli kitabında, pozitif bilimlerde enerji olan temel kavramın sosyal bilimlerde de güç olduğunu ve bu yüzden de sosyal dinamiklerin kanunlarının sadece güce dayanarak açıklanabileceğini öne sürüyor. Güç kavramının sadece kurumlara, liderlere, hiyerarşik ilişkilere ait olmadığını kabul ettiğimiz zaman, romantik ilişkilerdeki güç kavramının da ne kadar önemli olduğunu ve belki de ilişkilerimizin doğasını belirlediğini anlamaya başlayabiliyoruz.


Güç, romantik ilişkilerde ortak sosyal çevreden finansal kararlara, nasıl zaman geçirileceğinden ebeveynliğe kadar birçok konuda incelenebiliyor. Ancak, yine de incelenen çiftlere göre bazı tekrar eden konular olduğunu söyleyebiliyoruz. Evli veya beraber yaşayan çiftler için finansal kararlar ve ev işleri gibi konuların, ayrı yaşayan çiftler için ise beraber ne kadar zaman geçirileceğinin daha kritik bir tartışma konusu olduğu görülüyor.

Çiftler üzerinde gözlem ve öz bildirim yöntemleri kullanılarak yapılan araştırmalar gösteriyor ki, çiftlerin ilişki için en önemli gördükleri alanlar; beraber geçirilen zaman ve bu zamanın nasıl geçirildiği, sevgi ve cinselliğin fiziksel olarak gösterilme şekilleri, aile ve arkadaşlar oluyor. Bununla beraber, çocuk büyütme ve finansal kararlarla ilgili alanlar ise çiftler arasında çok büyük farklılık gösteriyor. Bu durumun sebebinin sosyal cinsiyet rolleri olduğu düşünülüyor.

Romantik ilişkilerdeki güç kavramı incelenirken dikkate alınan dört anahtar alan bulunuyor: Gücün şartlara göre değişkenliği, gücün kendini gösterebileceği yollar (güç direkt olarak sonucu etkileyebileceği gibi, karar alma sürecini de etkileyebilir), gücün diğer partnerin gücüne bağlı olarak etkisi ve gücün pasif bir direnme olarak kendisini gösterebilmesi. Bu sebeplerle gücü kimin elinde bulundurduğunu anlamak için sadece son kararın ne olduğu değil, bu karara ulaşma sürecinin de incelenmesi gerekiyor. Örneğin, bazı insanlar agresif bir şekilde kararlarını dikte etmek yerine tartışma sırasında kendi fikirlerini daha mantıklı göstermeye çalışıyorlar ki bu da süreç boyunca daha pasif gözükseler dahi, nihai kararda daha etkili olmalarını sağlayabiliyor. Ya da bazı insanlar son sözü söyleyen taraf olmaya kararlı oldukları için onları bu karara itenin partnerleri olduğunu fark etmeyebiliyorlar.

Peki, güç partnerlerin hedeflerini nasıl etkiliyor? İnsanların hedeflerini tamamen bireysel olarak seçtiğini ve takip ettiğini söyleyemiyoruz. Bir başka yazımızda da paylaştığımız gibi yakın çevrelerin bu süreçlere etkisi oldukça fazla. Örneğin, üniversite öğrencilerine onlardan akademik başarı bekleyen yakınları hatırlatıldığında dersleri için daha fazla çabaladıkları görülüyor. Romantik ilişkilerde de partnerler birbirlerine hedeflerine ulaşmaları konusunda duygusal ve fiziksel yardımda bulunuyor ve birbirlerinin potansiyellerine ulaşmalarına yardımcı olacak davranışlar sergiliyorlar. Hatta, başkalarının hedeflerinden etkilenmek için onları tanımamız dahi gerekmiyor. 2004'te yapılan bir araştırma gösteriyor ki insanlara öncesinde hedefi para kazanmak olan birinin davranışları okutulduğunda, sonunda para ödülü olan bir görevde daha uzun süre dayandıkları görülüyor. İlişkilerde gücü daha az olan partnerlerin ortak hedefleri veya direkt olarak karşı tarafın hedeflerini benimseyecek ve onlara yardım edecek davranışları daha çok gösterdikleri bildiriliyor. Hatta, bunu bazen kendi hedeflerinden ve psikolojik sağlıklarından dahi fedakarlık ederek yapabiliyorlar.

Romantik ilişkilerden bağımsız olarak da sosyal gücü daha az olan insanlar davranışlarında duruma bağlı sinyallerden daha fazla etkileniyorlar. Örneğin, bir araştırmada insanlardan bir uzaylı çizmeleri isteniyor ve sosyal gücü daha az olan insanların çizimlerinin kağıt üzerindeki örnek çizime daha çok benzediği bulunuyor. Bu da gösteriyor ki çevremizdeki en küçük işaretten bile düşündüğümüzden çok daha fazla etkileniyoruz. Bu bilgi özellikle de romantik partnerlerimiz gibi hayatımıza çok daha derinden dokunan insanların seçimini çok daha önemli kılıyor.

[1] Russell, B. (1938). Power: A new social analysis. New York, NY: Norton.
[2] Simpson, J. A., Farrell, A. K., Orina, M. M., & Rothman, A. J. (2014). Power and social influence in relationships. In J. A. Simpson & J. F. Dovidio (Eds.), The handbook of personality and social psychology: Interpersonal relations and group processes (pp. 393-420). Washington, DC: American Psychological Association.
[3] Davis, H. L., & Rigaux, B. D. (1974). Perception of marital roles in decision processes. Journal of Consumer Research, 1, 51-61.
[4] Shah, J. (2003). Automatic for the people: How representations of significant others implicitly affect goal pursuit. Journal of Personality and Social Psychology, 84, 661-681.
[5] Girme, Y. U., Overall, N. C., & Simpson, J. A. (2013). When visibility matters: Short-term versus long-term costs and benefits of visible and invisible support. Personality and Social Psychology Bulletin, 39, 1441- 1454.
[6] Drigotas, S. M., Rusbult, C. E., Wieselquist, J., & Whitton, S. W. (1999). Close partner as sculptor of the ideal self: Behavioral affirmation and the Michelangelo phenomenon. Journal of Personality and Social Psychology, 77, 293-323.
[7] Aarts, H., Gollwitzer, P. M., & Hassin, R. R. (2004). Goal contagion: Perceiving is for pursuing. Journal of Personality and Social Psychology, 87, 23-37.
[8] Hortop, E. G., Wrosch, C., & Gagne, M. (2013). The why and how of goal pursuits: Effects of global autonomous motivation and perceived control on emotional well-being. Motivation and Emotion, 37, 675-687.
[9] Galinsky, A. D., Magee, J. C., Gruenfeld, D. H., Whitson, J. A., & Liljenquist, K. A. (2008). Power reduces the press of the situation: Implications for creativity, conformity, and dissonance. Journal of Personality and Social Psychology, 95, 1450-1466.

Benzer yazılar

Mutsuz olduğumuz bir ilişkide neden kalırız?

Bize kendimizi fazlasıyla kötü hissettiren bir ilişkiden neden çıkamayız? Bizi mutsuz olsak da daha iyi bir hayatı seçmemeye iten nedir?

Hedeflerinizi Gerçekleştirebilmek İçin 8 İpucu

Her yılbaşında, doğum gününde yapılan o planlar. Kaçı gerçeğe dönüşüyor? Hedeflerinizi fethetmek için ipuçları yazımızda!

İyi Bir Lider Olmanız İçin 3 Öneri

Liderlik özelliğinin bir yere kadar kalıtsal olduğu biliniyor. Ancak bu elbette genetik yatkınlığı olmayanların önünü tıkamıyor!

Kurumsal Hayatta Mizah Kullanımı

İş hayatı ciddi olsa da mizahın iş yerinde önemli bir rolü var. Doğru yerde kullanıldığında stresi azaltması gibi olumlu etkileri görülüyor!

Kariyer Seçiminiz ile İlgili Çok Düşündüğünüzün 5 Kanıtı

"Ya seçimlerimden pişmanlık duyarsam?", "Ya bu iş bana uygun değilse?" Kariyerinizi düşünmek uyumanıza engel olmaya başlamış olabilir.

Romantik İlişkilerde Makyavelizm

Yazımızda "karanlık üçlü" olarak bahsi geçen narsizm, psikopati ve makyevalizmin sonuncusunun ilişkilerimizi nasıl etkilediğini anlattık.

İlişki süresi uzadıkça ayrılma ihtimali azalıyor.

Neden daha uzun birlikteliklerin daha az sonlandığını görüyoruz? Ayrılık ihtimali zamanla azalır mı? Peki tüm bunlar alışkanlıktan mı?

Yakın İlişkilerde Sorumluluk ve Hedef Paylaşımı

Yakınlarımızla yük ve sorumluluklarımızı paylaşıyoruz, fedakarlıklar yapıyoruz, hatta kimi zaman belleklerimizi dahi paylaşabiliyoruz!

Ayrılığı açıklama tarzımız karşı tarafın stresini etkiliyor.

Nasıl ayrıldığımızın karşı tarafın gelecekteki hayatı için bir önemi var mıdır? Yoksa her ayrılık zaten aynı mıdır? Buyrun yazımıza!

Güç sahibi olmak empati kurmaya engel mi?

Gücü elimizde bulundurduğumuzda kendimizi başkalarının yerine daha mı az koymaya başlarız? Empatinin güçle ilişkisi nedir?

Sizce ilişkiniz Ikea'ya gitmeyi kaldırabilir mi?

IKEA'ya gitmek ilişkiler için bir dönüm noktası mıdır? Her ilişki IKEA'da gezmeyi kaldırabilir mi? Gelin birlikte öğrenelim!

Çocuk ve Ebeveyn Arasındaki Güç Mücadeleleri

Çocuk ve ebeveynler arasındaki güç mücadeleleri sanıldığı gibi yanlış değil! Peki bu süreçte ebeveynler nasıl davranmalı?

Neden Ulaşamayacağımız Hedefler Belirliyoruz?

Hedef belirlemek bizi motive eder. Fakat bazı hedefler neredeyse ulaşılmazdır. Ulaşılması zor hedefler koymamızın sebebi ve etkileri neler?

Ulaşamadığımız Hedeflerle Nasıl Baş Edebiliriz?

Uzun vadeli ve ulaşılması güç hedefleri gerçekleştirme çabası, her zaman başarıyla sonuçlanmaz. Başarısızlık durumunda ne yapabilirsiniz?

İşten Ayrıldım! Bununla Nasıl Başa Çıkacağım?

İşten ayrılmak da bir kayıp. Bu yüzden olumsuz duygular hissetmemiz çok doğal. İşte bu süreci kolaylaştırmak için yapılabilecekler!

Bizim için Anlamlı Bir İşte Çalışıyor Olmak

Bizim için anlamlı bir işe sahip olmamız için amaçlarımızın, değerlerimizin ve zevklerimizin işimizle örtüşüyor olması gerekiyor.

Birbiriyle Çatışan Duygular Hissetmek

Hepimiz birbiriyle çatışan duygular, düşünceler ve davranışlar içine girebiliyoruz. Peki en çok hangi konularda çatışmalı anlar yaşıyoruz?

Toksik Ebeveynlik

Ebeveynlerimizle kurduğumuz ilişkiler kimi zaman olumlu kimi zaman zorlayıcı olabiliyor. Peki kurduğumuz bu ilişki aslında toksikse?