Herkes Aynı Yalnızlığı Mı Yaşar?

Orhun Ogün Yücel

Herkes Aynı Yalnızlığı Mı Yaşar?

Nighthawks - Edward Hopper

Yalnızlık, günümüzde artık depresyona dönüşmediği sürece ciddiye dahi almadığımız bir sorun fakat çok farklı yaşlarda ve şartlardaki insanlar hayatlarının bir döneminde yalnız olduklarını hissediyorlar. Peki hepimizin hissettiği yalnızlık aynı mıdır yoksa yalnızlığı çeşitlendirebilir miyiz? Bu yazımızda, yalnızlığın farklı çeşitlerinden bahsedeceğiz. Bir insanın bu yalnızlıkların sadece birini ya da aynı anda hepsini birden yaşaması mümkün. Eğer hangi tür yalnızlık yaşadığımızı ayırt edebilirsek bu durumla ilgili harekete geçmek daha kolay bir hale gelebilir.


Aslında yalnızlık, açlık veya susuzluk hissinin sosyal hayattaki dengidir. Yalnızlığın temel amacı sosyal tehditler karşısındaki farkındalığımızı arttırmaktır. Bu sayede yalnızlık bizi sosyal ilişkiler kurmaya ve halihazırdaki sosyal ilişkilerimizi korumaya zorluyor. Yalnızlık depresyon semptomlarına yol açabiliyor ya da bağışıklık sisteminin bozulmasına sebebiyet verebiliyor. Yalnızlığın dışa vurumu da ilk bakışta göründüğünden çok daha detaylı oluyor. Yalnızlık; ciddi bir sosyal acı, boşluk hissi, toplumdan soyutlanma, güvenilecek kimse olmaması algısı veya değersiz hissetme gibi farklı şekillerde kendisini gösterebiliyor. Ancak, şairler veya düşünürler tarafından defalarca olumlu ve olumsuz şekillerde tanımlanmış olan bu yalnızlık hissinin aslında üç temel boyutu bulunuyor: duygusal yalnızlık, sosyal yalnızlık ve kolektif yalnızlık.

  • Duygusal Yalnızlık: Bu duygu insanın hayatında samimi bir şekilde güvendiği, bağlandığı ve onun varoluşunu olumlayan birine sahip olmamasına dair algısına deniyor. Kişinin partnerinin olup olmaması duygusal yalnızlığın en büyük belirleyicisi olarak görülüyor. Fakat duygusal yalnızlık bir ebeveynin veya çok yakın bir arkadaşın varlığıyla da giderilebiliyor. Duygusal ve sosyal yalnızlık kategorizasyonunu oluşturan bilim insanı Weiss'a göre duygusal olarak yalnız olan bir birey, sürekli olarak çevresindekileri ihtiyaç duyduğu yakın ilişkiyi verebilme potansiyellerine göre değerlendiriyor. Bu yalnızlığın giderilmesi de ancak bu ihtiyaç duyulan yakın ilişkinin kurulmasıyla sağlanıyor.
  • Sosyal Yalnızlık: Bu duygu yukarıda tanımladığımızdan farklı olarak insanın hayatında nitelikli arkadaşlık veya aile ilişkilerine sahip olmadığı algısına deniyor. Sosyal yalnızlık bireyin sıkılmış, dışlanmış ve amaçsız hissetmesine sebep olarak depresyon ve anksiyete hislerini tetikliyor. Weiss'a göre bu tür yalnızlık hisseden bireyler, dahil olabilecekleri gruplara katılmalarını sağlayacak aktiviteler aramaya motive oluyorlar. Yalnızlık hislerini de ancak kendilerini ait hissettikleri bir arkadaş ağının parçası olarak giderebiliyorlar. Sosyal bir ortamda dışlanmış hissettirilen bir birey kendisinde davranışlarını değiştirme zorunluluğu hissediyor. Bu yüzden de sosyal yalnızlığın caydırıcılığı sayesinde medeniyetin gelişimine katkı sağladığı söylenebilir.
  • Kolektif Yalnızlık: Bu yalnızlık türü kişinin kendisini bir grup veya sosyal zümreyle özdeşleştirememesinden kaynaklanıyor.
Yalnızlık hafife alınamayacak kadar yaygın bir şekilde deneyimleniyor. 18 yaş altında %80, 65 yaş üstündeyse %40 oranında insan arada sırada yalnızlık hissettiğini belirtiyor. Yalnızlık, yalnız olmaktan ziyade yalnız hissetmek anlamına geliyor ve bireyin sosyal ilişkilerindeki yetersizlikleriyle ilgili öznel algılarına dayanıyor. Bu yetersizlikler nicel (yeterince arkadaşa sahip olmamak) veya nitel (yeterli yakınlığı kuramamak) olabiliyor. Ancak, araştırmalarda bireylerin ilişkilerindeki tatmin düzeylerini ölçen öznel ölçüler, türünden bağımsız olarak yalnızlığı belirlemede bireyin sosyal ağı gibi nesnel ölçülerden daha isabetli sonuçlar veriyor.

Kısacası sosyal ve duygusal yalnızlık farklı sosyal eksikliklere bağlı olarak ortaya çıkıyor. Sosyal yalnızlık, genelde tatmin edici arkadaşlıkların; duygusal yalnızlık ise genelde tatmin edici romantik ilişkilerin eksikliğinden kaynaklanıyor. Bu iki yalnızlık türü farklı öznel tecrübeler sunuyor ancak ikisinin de dikkate değer bir ortak çekirdeğe sahip olduğunu yadsıyamayız.

[1] Cacioppo, J. T., Hawkley, L. C., Norman, G. J., & Berntson, G. G. (2011). Social isolation. Annals of the New York Academy of Sciences, 1231(1), 17-22.
[2] Cacioppo, J. T., & Cacioppo, S. (2014). Social Relationships and Health: The Toxic Effects of Perceived Social Isolation. Social and Personality Psychology Compass, 8(2), 58-72.
[3] Weiss, R. S. (1973). Loneliness: The experience of emotional and social isolation. Cambridge, MA: MIT Press.
[4] Hawkley, L. C., Browne, M. W., Cacioppo, J. T. (2005). How Can I Connect with Thee? Let Me Count the Ways. Psychological Science, 16(10), 798-804.
[5] Williams, P. G., Suchy, Y., Rau, H. K. (2009). Individual differences in executive functioning: implications for stress regulation. Annals of Behavioral Medicine, 37, 126-140.
[6] Hawkley, L. C., Cacioppo, J. T. (2010). Loneliness Matters: A Theoretical and Empirical Review of Consequences and Mechanisms, Annals of Behavioral Medicine, 40(2), 218-227.

Benzer yazılar

Travmalar ve Ait Olma İhtiyacı: Saksı Olmanın Faydaları

Saksı Olmanın Faydaları çocukluk döneminde travmatik deneyimleri olan Charlie’yi ve bunların onun hayatındaki etkilerini konu alıyor.

İki Frida - Resim Önerisi

İki Frida adlı esere hiç yakından baktınız mı? Frida Kahlo çektiği ayrılık acısını, yalnızlık ve çaresizlik hislerini sanatıyla gösteriyor.

Kabul Edilmemişliğin Gölgesinde Bir Çocukluk: The 400 Blows

İlgisiz bir anne, baskıcı kurallarla çalışan öğretmenler arasında kaybolan ve kendine bir yer edinemeyen Antonie’nin hayatını ele alıyor.

Bağlanma Hakkında Kitaplar

Bağlanma stilleri hem kendimizle hem de çevremizdekilerle kurduğumuz ilişkileri etkiliyor. Biz de bağlanma hakkındaki kitapları derledik!

İlişkiniz uzun süreli olacak mı?

İlişkinizin uzun süreceğine dair işaretler olabilir mi? Sağlıklı bir ilişki hangi unsurları içerir? Neleri göz önünde bulundurmalısınız?

Çocuğumla Çıplaklık Konusunda Nasıl Konuşmalıyım?

Çocuklar erken yaşlardan itibaren çıplaklık konusunda meraklı olabiliyorlar. Peki onlarla bu konuyu en doğru şekilde konuşmanın yolu nedir?

Fırsatları kaçırma korkusunun altında neler yatıyor?

Başkalarının ne yaptığını sürekli bilmeyi istiyor ve siz olmadan iyi vakit geçirmelerinden hoşlanmıyor musunuz? Fırsatları kaçırma korkunuz olabilir.

Narsist Bireylerin Değerleri

Benmerkezcilikleri ve sadakatsizlikleri, narsist kişilerin sahip olduğu temel değerlerden. Peki bu temel değerlerinin altında neler yatıyor?

9 Maddede Olumlu Ebeveynlik

Olumlu ebeveynliğin çocuklara da ebeveynlere de çok iyi geldiğini biliyoruz. Sizin için bu ebeveynlik tarzının 9 temel maddesini derledik.

İleri Yaşta Sosyal Ağlar ve Yaş Ayrımcılığı

Yaşın ilerlemesi sosyalliğin azalması anlamına mı gelmeli? Araştırmalar yaşlılıkla birlikte sosyal dışlanmanın artığını gösteriyor.

Tek çocuklar narsisizme daha mı meyilliler?

"Tek çocuk muymuş? O halde kesin şımartılmıştır ve kendini çok beğeniyordur." Bu tarz önyargılara karşılık çalışmalar ne diyor dersiniz?

İş Yerinde Yalnız Hissetmenin Etkileri

İş yerinde yalnız hissediyor olmanız hem zihninize hem de performansınıza kötü gelebilir. İhtiyacınız olan şey ise duygusal destek!

Partnerle Karantinada Olmak

Pandemi aslında hayal olan şeyi bazılarımız için mümkün kıldı: Partnerimizle günlerce evde kalıp dışarı çıkmamak. Peki şimdi ne olacak?

Kadınlar Mastürbasyon Yapar Mı?

Mastürbasyon halen büyük oranda tabu olarak görülen bir konu ancak kadınların kendi cinselliklerini keşfetmelerinde önemli bir rol oynuyor.

Habersizce Terk Edilmek: Ghosting

Bir sabah uyandınız, bir bakmışsınız terk edilmişsiniz! Ghosting nedir ve kişiye nasıl hissettirir tüm detaylarıyla yazımızda.

Neden Ayrılıklar Bazılarımız İçin Daha Zor?

Reddedilmenin ve ayrılığın ardından hepimiz acı çekiyoruz fakat bazılarımızın iyileşmesi daha zor oluyor. Bu farklılığa ne sebep oluyor?

Sosyal Medya İlişkilerimizi Nasıl Etkiliyor?

İnternet ve Sosyal Medya: Her şeye ve herkese bir "tık" uzakta olmak bizi nasıl etkiliyor? Yanıtları yazımızda bulabilirsiniz!