Bilinçli Farkındalık ve Romantik İlişkiler

R. Pınar Karan

Bilinçli Farkındalık ve Romantik İlişkiler

Me and You 3 - R.D. Roy

Her birimizin dikkat seviyesi birbirinden farklı. Kimimiz bir konuya kolayca dikkat kesilebiliyorken kimimizin dikkatini toplaması dakikalar hatta saatler alabiliyor. Fakat yaşadığımız olayları farkındalık sahibi olarak ve daha iyi odaklanarak deneyimlemek mümkün. İşte tam da bu noktada son zamanlarda oldukça yaygınlaşan bilinçli farkındalık (mindfulness) kavramı karşımıza çıkıyor. Bilinçli farkındalık, kişinin istemli bir şekilde bütün dikkatini bulunduğu ana ve yere çevirmesi olarak tanımlanıyor. Bilinçli farkındalığın kişilere ve ilişkilere birçok faydası bulunuyor. Bu faydalardan birisi ise farkındalığın kişinin iyilik halini ve hayat memnuniyetini artırması.


Bilinçli farkındalığı artırmak için çok sayıda farklı yöntem kullanılıyor. Bu yöntemlerden en yaygın olanlar ise yoga ve meditasyon. Birçok araştırma, düzenli olarak meditasyon yapan kişilerin bulundukları anın detaylarını daha çok fark ettiklerini ve dikkatlerini rahatlıkla belli bir noktaya çevirebildiklerini söylüyor. Örneğin, farkındalığı yüksek olan kişiler bir resmi incelerken en ince ayrıntılarını dahi görebiliyorlar. Aynı şekilde, birisiyle sohbet ederken tüm dikkatlerini o sohbete daha kolay verebiliyorlar. Akıllarına gelen diğer düşünceleri -o akşam ne yiyecekleri gibi- kolaylıkla susturabiliyorlar. Öyle ki düzenli meditasyon yapmış ileri yaştaki insanların dikkat kapasitelerinin, düzenli meditasyon yapmayan daha genç yaştaki insanlarla neredeyse aynı olduğu bulunuyor. Fakat farkındalığın etkileri kişinin kendisiyle sınırlı değil. Farkındalık, aynı zamanda kişinin ilişkilerini de etkiliyor. Bu yazımızda farkındalığın romantik ilişkilere faydalarından bahsediyoruz.

Bilinçli farkındalığın en büyük yararlarından biri empati yapma becerisini artırması. Empati, kişinin davranışları ardındaki motivasyonunu anlayabilme kapasitesi olarak tanımlanıyor. Nefes egzersizleri ve vücudu tarama meditasyonu gibi çeşitli meditasyon ve yoga pozları, kişinin bulunduğu anda neler hissettiğine ve düşündüğüne odaklanmasını sağlıyor. Böylece kişi her bir duyguyu ve düşünceyi daha ayrıntılı bir şekilde tanımaya başlıyor. Örneğin; çeşitli sebeplerden dolayı stresli olan birisi, duygularını ve düşüncelerini tam olarak anlamayabiliyor. Fakat meditasyon yaptığında "şu an neden stresliyim?" sorusuyla stresinin kaynağını sorgulayarak bu durumun hangi düşüncelere ve duygulara sebep olduğunu da kendine sorabiliyor. "şu an değersiz hissetmemin sebebi içinde bulunduğum stresli durum." gibi açıklamalarla davranışının kaynağına ulaşabiliyor. Kısacası meditasyon, kişinin duygularını daha iyi anlamasını ve duygu repertuarının genişlemesini sağlıyor. Bu durum romantik ilişkiler için de geçerli çünkü deneyimlediğimiz duygu ve düşünceleri tanımlamak, partnerimizin ne hissettiğini kendi duygularımızdan bağımsız olarak görebilmemizi kolaylaştırıyor. Bu yetenek özellikle kriz anlarında oldukça etkili bir problem çözme yöntemine dönüşüyor. Böyle zamanlarda kişi, davranışlarının sebeplerini bildiği için duygularına yenik düşmüyor ve kontrolünü kaybetmiyor. İçerisinde bulunduğu durum üzerine etraflıca düşünebiliyor ve bunu objektif bir şekilde yapabiliyor. Tüm bunlara bağlı olarak empati yeteneği sayesinde partnerinin ne hissettiğini ve düşündüğünü daha iyi anlayabiliyor.

Bilinçli farkındalığın ikinci yararı ise ani ve aşırı tepkileri kontrol etmeyi kolaylaştırıyor olması. Hepimiz belirli olaylar karşısında ani ve aşırı tepkiler vermeye meyilli olabiliyoruz. Bu tepkilerimizin sebebi bazen kendimizi koruma güdüsü iken bazen de öfkemize yenik düşmek oluyor. Sonrasındaysa pişmanlık duygusuyla karşı karşıya kalabiliyoruz. İşte böyle anlarda farkındalığa sahip olmak "keşke" diyeceğimiz anların azalmasını sağlayabiliyor çünkü farkındalık kişinin kendi zayıf noktalarını görmesine de yardımcı olabiliyor. Kişinin ani tepkileri azalıyor çünkü kişi kendi zayıf noktalarını tanımış ve onlarla barışmış oluyor. Aynı zamanda, aşırı tepki gösterdiği zaman pişmanlık duygusuyla daha az karşılaşıyor çünkü herkes gibi kendinin de zayıf noktaları olabileceğinin farkına varıyor. Meditasyon ve egzersizler ile kendisini bir bütün olarak seviyor, yaşadığı olumsuz durumlara rağmen kendisine şefkatle yaklaşabiliyor.

Bilinçli farkındalığın yararları elbette sadece kriz anlarıyla sınırlı değil. Farkındalığın partnerlerin cinsel hayatlarına da birçok faydası bulunuyor. Bunlardan en önemlisi cinsel işlevsellik, yani kişinin istediği zamanlarda cinsel hayatından memnun ve tatmin olabilmesi. Bu konuyu araştıran çok sayıda çalışma mevcut ve çalışmaların ortak bir sonucu olarak bilinçli farkındalığın kişilerin cinsel tatminini olumlu yönde etkilediği bulunuyor. Bilinçli farkındalık sayesinde partnerler cinsel isteklerini rahatça ifade edebiliyorlar. Cinsel ilişki sırasında vücutlarındaki, orgazma yaklaşmak gibi, değişiklikleri daha kolay fark edebiliyorlar. Aynı zamanda, kazandıkları empati yeteneği ile yargılanmayacaklarını düşünüyor ve cinselliği dışa vurmaya daha yatkın oluyorlar.

Bilinçli farkındalığın değineceğimiz son yararı, kişileri özgür ve güvende hissettiriyor oluşu. Kişi kendini güvende hissettikçe ilişkideki kaçıngan ve kaygılı davranışları azalıyor. Örneğin, kaygı seviyesi düştüğü için sesli bir şekilde "Seni seviyorum." diyebiliyor. Daha önce üzerine hiç konuşmadığı şeyleri anlatarak içini açabiliyor. Bu konuşmaları rahatça gerçekleştiriyor çünkü partnerinin kendisini değiştireceği yönünde bir kaygı hissetmiyor. Aynı şekilde, kaçınganlığı azaldığı için kriz anlarında iletişim kurarken duvar örmüyor. Duvar örmek, mahşerin dört atlısı dediğimiz ilişki hatalarından biri ve karşıdaki insanı dinlememek ve iletişim kurmamayı tercih etmek olarak tanımlanıyor. Farkındalık geliştirebilen biri, yaşanan krizde kendini kapatıp karşı tarafı dinlememekten ziyade durum üzerine düşünmeyi tercih ediyor. Sonuç olarak güvenli bağlanma stili ile bağdaşan davranışlar sergilemeye ve ilişkisini güvenli bir liman olarak görmeye başlıyor. Bunlara ek olarak hissettiği güven duygusuyla kişi kendisini ve partnerini koşulsuz bir şekilde kabul ediyor. Bu koşulsuz kabullenme ile her iki tarafın ilişkideki özgürlüğü artıyor. Partnerler kendilerini rahatça ve korkmadan ifade ediyorlar. İlişkide özgür ve güvende hissetmek, partnerlerin daha da yakınlaşmasını sağlıyor.

Özetleyecek olursak, bilinçli farkındalık egzersizlerinin kişiye birçok yararı bulunuyor. Bu yazımızda farkındalığın romantik ilişkilere faydalarına değindik. Farkındalığın empati yeteneğimizi artırdığından, aşırı ve ani tepkilerimizi kontrol edebilmemizi sağladığından, cinsel tatminimizi artırdığından, kendimizi özgür ve güvende hissetmemizi sağladığından bahsettik. Dilerseniz bilinçli farkındalığın ebeveyn-çocuk ilişkilerine faydalarından bahsettiğimiz yazıyı da okuyabilirsiniz.

[1] Atkinson, B. J. (2013). Mindfulness training and the cultivation of secure, satisfying couple relationships. Couple and Family Psychology: Research and Practice, 2(2), 73.
[2] Gambrel, L. E., & Keeling, M. L. (2010). Relational aspects of mindfulness: Implications for the practice of marriage and family therapy. Contemporary Family Therapy, 32(4), 412-426.
[3] Wachs, K., & Cordova, J. V. (2007). Mindful relating: Exploring mindfulness and emotion repertoires in intimate relationships. Journal of Marital and Family therapy, 33(4), 464-481.
[4] Empathy (n.d.). In Merriam-Webster's online dictionary (11th ed.). Retrieved from https://www.merriam-webster.com/dictionary/empathy
[5] Pruitt, I. T., & McCollum, E. E. (2010). Voices of experienced meditators: The impact of meditation practice on intimate relationships. Contemporary Family Therapy, 32(2), 135-154.
[6] Khaddouma, A., Gordon, K. C., & Bolden, J. (2015). Zen and the art of sex: Examining associations among mindfulness, sexual satisfaction, and relationship satisfaction in dating relationships. Sexual and Relationship Therapy, 30(2), 268-285.
[7] Karremans, J. C., Schellekens, M. P., & Kappen, G. (2017). Bridging the sciences of mindfulness and romantic relationships: A theoretical model and research agenda. Personality and Social Psychology Review, 21(1), 29-49.
[8] Anonymous. Sexual functioning. American Sexual Health Association. Retrieved from http://www.ashasexualhealth.org/sexual-health/sexual-functioning/

Benzer yazılar

Kendine İlgi ve Anlayış ile Yaklaşmak: Öz şefkat

Başkalarına karşı gösterdiğimiz anlayışı kendimize karşı gösteriyor muyuz? Öz şefkatli olmamız ilişkilerimizi de olumlu etkiliyor.

Farkındalık Meditasyonu Liderlik Becerilerine Nasıl Katkı Sağlar?

Son yıllarda oldukça popülerleşen farkındalık meditasyonu liderlik becerilerimizi geliştirmek konusunda da yardımcı olabilir!

İş Hayatındaki Bilişsel Hataları Azaltmak Mümkün mü?

İş yerlerinde gün içinde birçok hataya şahit oluyoruz. Bunlardan bazıları bilişsel kaynaklı oluyor. İşte bu durumun bazı sebepleri…

İyi Bir Lider Olmanız İçin 3 Öneri

Liderlik özelliğinin bir yere kadar kalıtsal olduğu biliniyor. Ancak bu elbette genetik yatkınlığı olmayanların önünü tıkamıyor!

Bilinçli Ebeveynlik Nedir?

Ebeveynin kendi duygularının farkında olması ve bunları yönetebilmesi, çocuğuyla olan ilişkisine de yansıyor. Peki nasıl mı?

Algılanan Partner Duyarlılığı

Partner duyarlılığı, partnerimizle olan yakınlığın geliştirilmesinde önemli bir yere sahip. Bu konunun detayları ve önerilerimiz yazımızda!

DEHB - Yanlış Bilinenler

"Dikkat eksikliği gerçek bir problem değildir!" deyip geçmek çocuğunuzun yaşadığı zorlukları göz ardı etmenize yol açabilir. İşte işin aslı!

Bebekler 6. aydan itibaren empati kurmaya başlıyorlar!

Empati yeteneğimiz ne zaman gelişiyor? Kendimizi ne zaman bir başkasının yerine koyuyoruz? Ya sandığımızdan daha erkense?

Empati yapmak ya da yapmamak... İşte bütün mesele bu!

Empati yeteneğiniz var mı? Bazen empati yeteneğinizi kendi çıkarlarınız için kullanıyor musunuz? Bu durumun olası sonuçları için buyrun yazımıza.

Hamilelikte Bilinçli Farkındalık

Bilinçli farkındalık, hamile kadınların yaşadığı stresi azaltarak daha kolay bir süreç geçirmesine olanak sağlayabiliyor. Peki nasıl?

Romantik İlişkilerde Empati

Sıklıkla karşımıza çıkan empati kavramı hem bilişsel hem duygusal unsurlar içeriyor. Romantik ilişkilerde empati nasıl karşımıza çıkıyor?

Ruminasyon: Bilişsel Aşırı Odaklanma

Gece başınızı yastığa koyduğunuzda keşke şunu deseydim, şöyle yapsaydım diye kara kara düşündüğünüz olur mu? Öyleyse bu yazımızı mutlaka okumalısınız!

Aktif Dinleme Teknikleri

İlişkileri sağlıklı bir şekilde sürdürmek için konuşmak kadar dinleyebilmek de önem taşıyor. Peki aktif dinlemeyi nasıl uygulayacağız?

Özür Dilemenin Psikolojisi

Bir hata yaptığımızda neden özür dilemekten çekiniriz? O adımı atmaktan bizi ne alıkoyar? Bu yazımızda özür dilemeyi inceliyoruz!

Tek Çocuklar İle İlgili Doğru Bilinen Yanlışlar

Tek çocukların daha bencil ve şımarık olduğuna dair yaygın bir inanış bulunuyor. Peki bilimsel çalışmalar bu konuda ne diyor?

Romantik İlişkilerde Empati Kurabilmek

Romantik ilişkilerde empatinin önemini bilmek kadar, nasıl empati kuracağımızı bilmek de ilişki memnuniyeti konusunda önemli rol oynuyor.

Evcil Hayvanların DEHB Olan Çocuklara Faydaları

Evcil hayvanlar çocuklar için harika birer yakın arkadaş olabiliyor. Bu arkadaşlık DEHB’li çocuklara birçok açıdan iyi geliyor.

Özür Dilemek Neden Bu Kadar Zor?

Özür dilemek zayıflık mı, olgunluk göstergesi mi? Özür dilemenin ve hatalarını kabul etmenin neden zor olabileceğini anlattık.