Arkadaşlıklarımız Neden ve Nasıl Biter?

İdil Salih

Arkadaşlıklarımız Neden ve Nasıl Biter?

The Death of Julius Caesar - Vincenzo Camuccini

Arkadaşlarımızla kurduğumuz ilişkiler ailemizden sonra hayatta kurduğumuz ilk özel bağları oluşturuyor. Arkadaşlarımız, aile bireylerimize kıyasla tamamen kendi isteğimizle hayatımıza aldığımız kişilerden oluşuyor ve hayatımızda çok önemli bir yere sahip oluyorlar. "Arkadaşlar Zamanla Nasıl Değişiyor?" ve "Ergenlik Döneminde Arkadaşlık" başlıklı yazılarımızda çocukluk ve ergenlik döneminde kurulan arkadaşlıkların işlevini ve bu işlevin zamanla nasıl değiştiğini ayrıntılı bir şekilde anlatmıştık. Ancak çocukluğumuzdan bu yana bazen oyun arkadaşı, bazen sosyal bir destek, bazen de en yakın sırdaşımız olarak gördüğümüz arkadaşlıklarımız maalesef sonsuza kadar devam etmeyebiliyor. Bu yazımızda işleyeceğimiz arkadaşlıkların bitme süreci, her ne kadar romantik ilişkilerdeki ayrılık süreci kadar çok işlenmese de aslında kurduğumuz derin bağ dolayısıyla romantik bir ayrılık kadar zorlu olabiliyor.


Bu konuda yapılan çalışmalar arkadaşlıkların genel olarak dört ana sebeple bittiğini gösteriyor:

  1. Arkadaşımız olan kişinin hoşumuza gitmeyecek bir davranışta bulunması ve bu durumun arkadaşlıktan beklediğimiz şeylerle uyuşmaması
  2. Arkadaşlık kavramından beklentilerimizin değişmesi ve içinde olduğumuz arkadaşlığın yeni değerlerimize uymaması
  3. Yeni kurduğumuz bir arkadaşlığın eskisine kıyasla bizi daha çok tatmin etmesi ve diğerinin yerini alması
  4. İçinde bulunduğumuz arkadaşlığın artık bizi tatmin etmemesi, kurulan iletişimden eskisi gibi keyif almıyor olmamız.
Bu sebepler her türlü arkadaşlık için geçerli olsa da, her arkadaşımızla aynı derecede yakınlık kuramıyoruz. Bu duruma sebep olarak da aramızdaki yakınlığın derecesinin bazı faktörlerden etkilenmesi sunuluyor. Araştırmalar bu faktörlerin arasında karşılıklı olarak iletişim kurma, birbirini dikkate alma ve duygusal yakınlık oluşturma gibi davranışlar olduğunu gösteriyor. Yapılan çalışmalar arkadaşlık ilişkisini üç ana başlık altında inceliyor: sıradan arkadaş, yakın arkadaş, en yakın arkadaş. Bu bakış açısına sahip araştırmacılar, arkadaşlık ilişkisinin boyutu değiştikçe nasıl ve ne sebeple bittiğinin de değişeceğini savunuyorlar. Örneğin, sıradan arkadaşlıkların bitme sebepleri arasında en çok öne çıkan faktörün fiziksel olarak ayrılık yaşama olduğu belirtiliyor, çünkü duygusal yakınlık diğer arkadaşlık ilişkilerine kıyasla daha az olduğu için fiziksel bir ayrılık yaşandığında kişilerin birbirinden kopması da daha kolay oluyor.

Öte yandan, arkadaşlık ilişkisi derinleştikçe duygusal yakınlığın önemi vurgulanıyor. Bir katılımcı en yakın arkadaşlık kavramını şu şekilde tanımlıyor: "En yakın arkadaşlık kendi kendini korur. En yakın arkadaşlık mesafeyi, zamanı ve baskıyı tolere eder. Aradaki sadakat kendiliğinden devam eder. Duygusal derinlik değişmez."

Duygusal yakınlığın önemi yakın arkadaşlıkların bitme sürecinde de karşımıza çıkıyor. Bu arkadaşlıklar fiziksel olarak uzaklaşmaktan ziyade duygusal yakınlığın zaman içinde yok olmasıyla sonlanıyorlar. Duygusal yakınlığın yok olmasına sebep olarak ise yeni ilgi alanlarının ortaya çıkması, ortak değerlerin azalması, ihanet veya sıkılma gibi durumlar gösteriliyor. İletişimin azalması, başka ilişkilerin araya girmesi veya artık eskisi gibi keyif alamama da arkadaşlık ilişkilerini sekteye uğratan sebepler arasında sıralanıyor. Aynı zamanda bir tarafın aradaki arkadaşlık ilişkisine diğer tarafa kıyasla daha fazla emek harcadığını düşünmesi, görüşmek için daha fazla çabaladığını hissetmesi de arkadaşlık ilişkisine zarar veren faktörler arasında sayılıyor.

Yapılan çalışmalar arkadaşlıkların bitme sürecinin yaşa göre de değişim gösterdiğine işaret ediyor. Arkadaşlıkların en fazla sonlandığı dönemler lisenin bittiği ve üniversiteye başladığımız dönemlere denk geliyor. Bu durumun sebepleri arasında üniversiteye geçerken arkadaşların fiziksel olarak ayrılması, hayatlarına yeni insanların girmesi, üniversiteyle birlikte kişinin hayata bakış açısının ve ilişkilerine verdiği değerin değişmesi olduğu öne sürülüyor. Arkadaşlık ilişkilerini sekteye uğratan bir başka sebep ise arkadaşlardan birisinin sevgilisinin olması veya evlenmesi oluyor. Bu durum arkadaşların birlikte geçirdikleri zamanın azalmasına ve önceliklerinin değişmesine yol açıyor. Ancak bu bulgunun özellikle de heteroseksüel ilişki içindeki kadınlar için geçerli olduğunu belirtmemiz gerekiyor. Kadınların arkadaşlıkları kişilerden birinin partnerinin olmasından erkeklerin arkadaşlık ilişkilerine kıyasla çok daha fazla etkileniyor. Bu farklılık üzerine yapılan çalışmalar erkeklerin arkadaşlarının ilişki sürecine kadınların arkadaşlarına kıyasla çok daha fazla dahil olduğunu ortaya çıkarıyor. Bu sebeple çift olarak erkeğin arkadaşlarıyla daha fazla zaman geçirildiği için erkeklerin arkadaşlıkları içinde bulunulan duruma uyum sağlayabiliyor ve kadınların arkadaşlıklarına kıyasla bundan daha az etkileniyor. Yapılan bir başka çalışmada ise bekar insanların duygusal ihtiyaçlarını karşılamada evli insanlara kıyasla arkadaşlarını çok daha ön planda tuttukları ve arada bir partner olmadığı sürede arkadaşlar arasındaki duygusal yakınlığın arttığı bulunuyor.

Bütün bu çalışmalara göre arkadaşlık ilişkileri birçok farklı sebepten dolayı bitebiliyor. Bu durum bazen hayatımızın ve değerlerimizin değişmesinden, bazen yaşadığımız olumsuz bir deneyimden kaynaklanabiliyor. Arkadaşlıklarımız hayat devam ettikçe dinamik bir şekilde değişiyor. Ancak şanslıysak ve yeteri kadar emek harcamayı göze alırsak, gerçekten yakın olduğumuz güçlü arkadaşlıklar kurmak mümkün olabiliyor.

[1] Rose, S. M. (1984). How friendships end: Patterns among young adults. Journal of Social and Personal Relationships, 1(3), 267-277.
[2] Rose, S. & Serafica, F. C. (1986). Keeping and ending casual, close and best friendships. Journal of Social and Personal Relationships, 3(3), 275-288.
[3] Ali, S. (2018). Why friendships end: Five reasons your relationships may have faded. Psychology Today, Retrieved from: https://www.psychologytoday.com/us/blog/modern-mentality/201803/why-friendships-end.
[4] Cuncic, A. (2019). How to end a friendship. Verywell Mind, Retrieved from: https://www.verywellmind.com/how-to-end-friendship-4174037.
[5] Wrzus, C., Zimmermann, J., Mund, M., & Neyer, F. J. (2017). Friendships in young and middle adulthood: Normative patterns and personality differences. In M. Hojjat & A. Moyer (Eds.), Psychology of Friendship (pp. nn). New York: Oxford University Press.
[6] Beck, J. (2015). How friendships change in adulthood. The Atlantic, Retrieved from: https://www.theatlantic.com/health/archive/2015/10/how-friendships-change-over-time-in-adulthood/411466/.

Benzer yazılar

Sosyal Destek Nedir ve Hayatımızı Nasıl Etkiler?

Bizi önemseyen, başımıza kötü bir şey geldiğinde sığınabileceğimiz insanların, hatta tek bir insanın dahi olması bize iyi geliyor!

Kadın ve Erkekler Sadece Arkadaş Olabilirler Mi?

Daha önce hiç partnerinizin farklı cinsten bir yakın arkadaşını kıskanıp yalnızca arkadaş olamayacaklarını düşündünüz mü? Yalnız değilsiniz!

İçini Açmak ve Yakınlık

Karşımızdaki kişiye kendimizi açmak her zaman çok kolay olmuyor. Bunu başarmanın ilişkilerimize olan katkısını ise göz ardı etmemek lazım!

Sosyal Medya İlişkilerimizi Nasıl Etkiliyor?

İnternet ve Sosyal Medya: Her şeye ve herkese bir "tık" uzakta olmak bizi nasıl etkiliyor? Yanıtları yazımızda bulabilirsiniz!

Dedikodu yapmak insanları yakınlaştırıyor.

Siz de bir fincan kahvenin yanında arkadaşlarınızla dedikodu yapmayı sevenlerden misiniz? Peki dedikodu yapmanın bize bir faydası var mı?

Aynı deneyimi paylaşmak bizi nasıl etkiliyor?

Bazen kendimizi bir yabancıyla ortak bir deneyimin içinde buluyoruz. Peki bir yabancıyla aynı deneyimi paylaşmak bize nasıl hissettirir?

Duygusal buradalık ne demek?

Bazı insanlar ortama girdiği anda ya tadımız kaçar ya da keyfimiz yerine gelir. Bu durumu bilimsel bir şekilde açıklamak mümkün mü?

Modumuz kiminle zaman geçirmek istediğimizi etkiliyor.

Mutsuzken mi sevdiklerinize koşarsınız, yoksa fazlasıyla güzel bir haber aldığınızda mı? Belki de kime koştuğunuzu modunuz belirliyordur!

Ergenlik Döneminde İlişkiler

Hepimizin hatırlamaktan genellikle kaçındığı ergenlik yılları... Ergenlik döneminde nasıl ilişkileniyor, bu ilişkilerden neler öğreniyoruz?

İş Yerindeki Potansiyel Arkadaşlar Çalışan Bağlılığını ve Tatminini Nasıl Etkiliyor?

Sosyallikten uzak işler 21. yüzyılda artık pek de tercih edilmiyor. Çünkü çalışan bağlılığı ve memnuniyeti bundan etkileniyor.

Evrimsel Bakış Açısıyla Arkadaşlık

Arkadaşlarımız seçtiğimiz kardeşlerimiz olabiliyorsa ne mutlu bize! Bu yazımızda arkadaş edinmeyi ve arkadaşlık sürdürmeyi inceliyoruz.

Eski Sevgiliyle Arkadaş Kalmanın Yeni İlişkiye Etkisi

Neden eski sevgilimizle arkadaş kalırız? Eski sevgiliden yeni arkadaş olur mu? Altında yatan motivasyonları bu yazımızda inceledik.

Kadınların Arkadaşlığı

Kadınların yakın arkadaşlığına kız kardeşlik denmesinin bir sebebi var! Kadınların dostluklarının olumlu yönleri bu yazımızda.

Arkadaşlar Ne İçindir?

Derdimizde, sevincimizde yanımızda olan arkadaşlarımızın değerinin her zaman farkında mıyız? Arkadaşlarımızın bize kattıkları bu yazımızda.

Arkadaşlık Nasıl Kurulur?

Kolayca arkadaş edinenlerden misiniz yoksa yeni bir ortamda daha çekimser kalanlardan mı? Peki her iki durumda da, nasıl arkadaş edineceğiz?

Akran Zorbalığı Nedir, Nelere Sebep Olabilir?

Akran zorbalığı çocukların gelişiminde büyük rol oynuyor. Peki akran zorbalığa maruz kalmanın kısa ve uzun vadedeki etkileri neler oluyor?

Arkadaşlıklar Zamanla Nasıl Değişiyor?

Çoğu zaman göz ardı etsek de arkadaşlar hayatımızda büyük bir yere sahip. Peki arkadaşlarımızın bize sağladığı faydalar neler?

Ergenlik Döneminde Arkadaşlık

Ergenlik dönemi birçok kişinin hayatında zorlayıcı bir dönem olabiliyor. Değişen benliğimiz ile arkadaşlıklarımız da değişiyor mu?

Neden Friendzone'a Düşüyoruz?

Seni seviyorum! Ama arkadaş olarak. Sevgili miyiz, arkadaş mı, aralarında sıkışık kaldık mı? Friendzone kavramının detayları bu yazımızda.

Ergenlikte Kimlik Oluşumu ve Arkadaşlıklar

Ergenlikte kişiler ebeveynlerinin çocukları olmaktan çıkıp bir birey olma yolculuğuna başlarlar. İşte bu dönemde kimlikleri oluşur!

Hayali arkadaşlar çocukların yaratıcılığını artırıyor.

Çocukken hiç hayali bir arkadaşınız oldu mu? Peki ya aileniz bundan endişeli miydi? Gelin hayali arkadaşlıkları inceleyelim.

Partneriniz arkadaşlarınızı da kıskanıyor olabilir mi?

Ne zaman arkadaşlarınızla buluşsanız partnerinizle aranızın bozulduğunu hissediyor musunuz? Bunun kıskançlıkla bir ilgisi olabilir mi?

En yakın arkadaşların evlilikleri de çok mutlu oluyor.

Arkadaştan sevgili olur mu? Peki ya evlilik? Çalışmalar, arkadaşların daha mutlu bir evlilik sürdüğünü gösteriyor. Peki neden?

Hayatı paylaşmak için engel yok!

Fiziksel ya da zihinsel engellerimiz, bağ kurmak için birer engel oluşturmuyor. Çünkü hayatı paylaşmanın önünde bir engel yok!

Arkadaşlar arasında cinsel çekim olabilir mi?

Daha önce hiç yakın bir arkadaşınıza karşı cinsel çekim hissettiğiniz oldu mu? Ya da bir gün onu bambaşka bir şekilde görmeye başladığınız?

Arkadaşlarımız partner bulmakta etkili oluyor mu?

Partnerinizle nasıl tanıştınız? Tesadüfen mi yoksa arkadaş aracılığıyla mı? Çalışmalara göre, arkadaşlar bu konuda yardımcı olabiliyor!

Birlikte geçirilen zamanın kalitesi daha önemli oluyor.

Arkadaş edinmek için birlikte geçirilen zaman mı daha önemli, bu ortak zamanın nasıl kullanıldığı mı? Bir arkadaş edinmek için kaç saat gerekli?

Çocukluk arkadaşlarımız sağlığımıza iyi geliyor.

Çocukken kurduğumuz arkadaşlıkların bize nasıl bir etkisi oluyor? Sadece güzel bir anı olarak mı kalıyorlar yoksa başka olumlu etkileri de var mı?

İlk görüşte aşk mı, arkadaşlıktan doğan aşk mı?

İlk görüşte aşık olduğunuz biriyle mi olmak isterdiniz, yoksa uzun süreli arkadaşlığın sonunda kurulan beraberlik mi sizi daha mutlu ederdi?

İlk Arkadaşlıklar ve Ebeveynlerin Erken Akran İlişkilerine Etkileri

Arkadaşlık, çocuklar için farklı anlamlar içeriyor. Ebeveynleriyle geliştirdikleri oyun oynama becerileri ise arkadaşlıklarını etkiliyor!

Çocuklarda Adım Adım Arkadaşlık

Hayatın farklı dönemlerinde değişen arkadaşlık ilişkileri, gelişerek varlığını sürdürmeye devam ediyor. İşte adım adım arkadaşlık evreleri!

şarkılarla Arkadaşlık

"Can dostum" diyerek sarılabileceğiniz kim var hayatta? İşte tam olarak o kişiye göndermelik şarkılar ve hikayeleri yazımızda!

Gençleri Merkezine Alan 3 Film

Gençlikten yetişkinliğe geçişteki o bitmek bilmeyen, sancılı süreç... Bu süreci merkezine alan filmleri inceledik. Keyifli okumalar!

Saplantılı ve Depresif Bir Karakter: Miles - Sideways Film Analizi

Kaygılı bağlanma stiline sahip bir kişinin yaşadığı ayrılık sonrası hayatına odaklanan bu filmi inceledik. Keyifli okumalar!

İçinizi Isıtacak Dostluk Temalı Filmler

Beyaz perde yıllarca dostluk ilişkilerine ev sahipliği yapmıştır. Biz de sizler için izlenmeniz gereken dostluk temalı filmleri listeledik.

Dostluk Temalı Romanlar - 2

Montaigne, dostluğun kolları birbirimizi dünyanın bir ucundan diğerine kucaklayabilecek kadar uzundur, derdi. İşte dostluk temalı iki roman!

Dostluk Temalı Romanlar - 1

Dostluklar yaşamlarımızda olduğu gibi edebiyatta da önemli bir yere sahip. Bu yazımızda sizler için dostluk temalı dört romanı tanıtıyoruz.

Çocukların Arkadaşlık İlişkilerini Güçlendirecek 5 Kitap

Yeni arkadaşlıklar kurmaya cesaret etmek, çocuklar için zorlayıcı olabilir. Bu konuda çocuğunuza yardımcı olabilecek kitapları derledik!

Çocukluk Çağının Korkulu Rüyası: Zorbalık

Zorbalığa uğramak çocuklarda travmatik izler bırakabiliyor. Peki çocuğunuzun zorbalığa uğradığını nasıl anlayabilirsiniz?

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Arkadaşlık ilişkilerini Etkiliyor mu?

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu olan çocuğunuzun arkadaşlık ilişkilerinde sorunlar yaşadığını mı düşünüyorsunuz? Buyrun yazımıza!

Sosyal Kaygının Arkadaşlık Kurmadaki Rolü

Sosyal kaygı, çocukların arkadaşlık kurmalarında etkin rol oynuyor. Reddedilme korkusu, sosyal kaygıya sahip çocuklarda strese ve sosyal kaçınmaya sebep oluyor.

Cinsel Kimliğini Açıklamak

"Kuir" ne demek? Cinsel kimlik ve cinsel yönelimin farkı nedir? Cinsel kimliği açıklama süreci nasıl oluyor? Hepsinin yanıtı yazımızda!

Arkadaş canlısı insanların yanında daha mı dışa dönük oluruz?

Çevremizde dışa dönük insanların bulunması bizim de daha dışa dönük olmamıza sebep olabiliyor.

Entrika, Yalan ve Komplo: Gizli Kimlik Kutu Oyunları

Gizli kimlik kutu oyunları arkadaşlarınızı kandırmak ve onların yalan söyleme becerilerini ölçmek için harika bir fırsat!

Çocuklarda En Yakın Arkadaş Kavramı

Çocukların en yakın arkadaşlarının olması gerekli mi? En yakın arkadaşı olmayan çocuklar hayata daha mı dezavantajlı başlıyorlar? Cevaplar yazımızda!

Neden arkadaşlıklarımızı sona erdiririz?

Her ilişki bir gün bitme riski taşıdığı gibi arkadaşlık ilişkilerimiz de bir gün bitebilir. Peki bir arkadaşlığın bitmesindeki ana sebepler neler olabilir?

Yalnız Çocuklar

Çocuklar zaman zaman yalnız hissedebiliyor. Bu yazımızda çocukların kısa veya uzun süreli hissettikleri yalnızlık duygusunu işledik.

Başkalarının müzik tercihleri onlarla olan yakınlığımızı etkiliyor mu?

Görünüşümüzden müzik tercihlerimiz anlaşılabilir mi? Hatta bu, sosyal hayatımızı etkiliyor olabilir mi?

Arkadaş Ayrılığı: Friends That Break Your Heart

İngiliz sanatçı Blake yeni albümünde müzikte çok sık görmediğimiz bir tema olan arkadaşlık ilişkilerindeki ayrılıkları ele alıyor.

Utangaç Çocukların Arkadaş Edinmesi

Utangaç çocuklar, arkadaş edinmek konusunda sorun yaşayabiliyor. Peki ebeveynler çocuklarına bu konuda nasıl yardımcı olabilirler?

3-5 Yaş Arası Çocuklarda Sosyo-Duygusal Gelişim

3-5 yaşları arasında çocuğunuzda bağımsızlık, arkadaşlık, farkındalık gibi birçok farklı alanda değişim yaşanır. Bu süreçte neler yaşandığını inceleyelim.

Mutsuz Arkadaşlıklardan Neden Kopamıyoruz?

Arkadaşlıklarımız bize her zaman iyi gelmeyebiliyor. Ama yine de onlardan kopmakta zorlanıyoruz. Bunun sebeplerini sizin için inceledik.