Sosyal Medya Gençleri Nasıl Etkiliyor?

Feyza Yeliz Bayındır

Sosyal Medya Gençleri Nasıl Etkiliyor?

In Touch - Kim English

Son yıllarda hayatımızda büyük bir yer kaplayan sosyal medyada oldukça fazla zaman geçiriyoruz ve pek çok şeyle karşılaşıyoruz; arkadaşlar, aile, tanıdıklar, tanımadıklar, reklamlar, anlık paylaşımlar, duygular, düşünceler ve dahası. Çok fazla uyaranın olduğu sosyal medyada riskler ve fırsatlar da bir o kadar fazla olabiliyor. Yetişkin olarak belki olası risklerden korunabiliyor ya da fırsatlardan faydalanabiliyoruz. Peki ya gençler risklerden ve fırsatlardan nasıl etkileniyor?


13-17 yaş aralığındaki 743 gençle yapılan bir araştırmada gençlerin %63'ü sosyal medyayı "her gün" kullandığını ve %45'i "neredeyse sürekli" çevrimiçi olduğunu belirtiyor. Araştırmalar, sosyal medya kullanımının gençler üzerinde çeşitli olumsuz etkileri olabileceğini belirtiyor. Sosyal medya gençleri doğrudan etkileyebileceği gibi olumsuz etkilerini dolaylı yoldan gözlemlemek de mümkün. Özellikle gece uyumadan önce sosyal medyayı kullanmak uyku kalitesini düşürebiliyor ve gençlerin uykusuz kalmasına sebep olabiliyor. 2015 yılında yapılan bir araştırmaya göre, gençlerin %16'sı telefon ve sosyal medya kullanımı nedeniyle günde 7 saatten daha az uyuyor. Uykusuz kalmak ertesi gün dikkat dağınıklığına ve odaklanamamaya yol açabiliyor. Gece uykusundan yoksun kalmak gençlerin ruh sağlığını da olumsuz yönde etkileyebiliyor. Aynı zamanda, öz saygıdaki düşüş ve akran zorbalığı sosyal medyanın ruh sağlığına olan olumsuz etkilerinden. Bir araştırmaya göre, öz saygıdaki düşüş uzun vadede depresyona, kaygı bozukluğuna ya da yalnızlığa sebep olabiliyor. Akran zorbalığı ise yalnızca sosyal medya nedeniyle ortaya çıkmıyor ancak sosyal medya bu zorbalığın derecesini artırabiliyor. Bunun sebeplerinden biri ise sosyal medyada günlük hayatta karşılaşılacak olandan daha fazla geri bildirim alınabiliyor olması.

Başka bir araştırmaya göre, sosyal medyaya baktıktan sonra gençlerin %21'i kendisini kötü hissediyor. Katılımcıların yarısından fazlası, kötü hissetme sebeplerinin vücutları olduğunu belirtiyor. Özellikle genç kızların, fazla takipçiye sahip olanların, sosyal medya hesaplarını sık sık kontrol edenlerin ve ünlüleri takip edenlerin kendilerini sosyal medyadakilerle karşılaştırma ve kötü hissetme ihtimalleri artıyor.

Öte yandan, sosyal medya gençlere pek çok fayda ve fırsat sağlayabiliyor. Özellikle pandeminin ruh sağlığına olumsuz etkilerinden korunabilmek adına, sosyal medya gençlerin birbiri ile iletişime geçebilecekleri ve destekleyici ilişkiler kurabilecekleri bir alan olabiliyor. Pandeminin ötesinde, günlük hayatta çekingen bir mizaca sahip gençler sosyal medyada daha aktif ve sosyal olabiliyorlar. Aynı zamanda, sosyal medya sayesinde gençler aidiyet ve kişisel memnuniyet duygusu geliştirebiliyor ve duygularını daha kolay ifade edebiliyorlar. Yukarıda bahsettiğimiz 743 gençle yapılan araştırmanın bir diğer bulgusu ise gençlerin %31'inin sosyal medya kullanımının hayatlarını "çoğunlukla olumlu" etkilediğini söylemeleri. Sonuçlara göre gençlerin %24'ü "çoğunlukla olumsuz" ve %45'i "ne olumlu ne de olumsuz" olduğunu belirtiyor.

Sosyal medyanın çocukları üzerindeki etkilerine müdahale etme ve onları yönlendirme konusunda ailelerin yapabilecekleri şeyler bulunuyor. Bunlardan en önemlileri ise çocuk için doğru miktarda olacak şekilde sosyal medya kullanımını takip etmek, sınır koymak ve açık iletişim kurmak. Çocuğunun sosyal medya alışkanlıklarını takip eden bir ebeveyn, çocuğu olası risklerden daha hızlı ve kolay koruyabiliyor ya da faydaya yönlendirebiliyor. Bu süreçte, gizlice takip etmek ya da bir hata bulmak amacıyla takip ediyor izlenimi vermemek de oldukça kritik oluyor. Araştırmacı Charmaraman sınır koymakla ilgili olarak şu örneği veriyor: "Tıpkı çocuğunuza arabanın anahtarını ilk seferde vermemeniz ve sizinle alıştırma yapmadan kullanmasına müsaade etmemeniz gibi sosyal medyayı sağlıklı bir şekilde kullanmayı öğrenmeleri için orada olmanız gerekecek." Bu sayede, çocuğunuzu olası risklerden korurken aynı zamanda öz benliğini geliştirebilir, açık iletişim kurarak beklentilerinizi paylaşabilir ve birlikte kurallar oluşturabilirsiniz. Araştırmalar, ebeveynleri tarafından kontrollü ve güvenli bir şekilde takip edilen gençlerin daha az sosyal medya bağımlısı olduklarını ve zorbalık yapma ihtimallerinin akranlarına kıyasla daha az olduğunu belirtiyor.

Araştırmalar ergenlik döneminde çocuğu olan ebeveynlere şu tavsiyeleri sunuyor:

  • Zaman sınırlamaları belirleyerek çocuğunuzun sosyal medyaya erişimini kısıtlayın.
  • Sosyal medyadaki beklentileri hakkında çocuğunuzla açık iletişim kurun.
  • Siber zorbalığın etkisi üzerine sohbet edin.
  • Yüz yüze söylemeyecekleri bir şeyi sosyal medyada da söylememeleri için çocuklarınızı teşvik edin.
  • Kendi sosyal medyanızın çocuğunuz için rol model olduğunu unutmayın ve sosyal medya davranışlarınızı bunu göz önünde bulundurarak düzenleyin.
Sonuç olarak, sosyal medya kullanımının gençlerin hayatına hem olumlu hem olumsuz etkileri bulunuyor. Olumsuz etkilerinden korunmak amacıyla sosyal medya kullanımında sağlıklı bir rol model olmak, çocuğun davranışlarını takip etmek, sınır koymak ve çocuk ile açık iletişim kurmak oldukça önemli. Çocuğunuz sosyal medyayı -uyku düzenini etkilemeyecek şekilde- güvenli ilişkiler kurmak ve akranları ile sosyalleşmek için bir araç olarak kullandığında sosyal medya çocuğunuzun gelişimine bir katkı sağlayabiliyor.

[1] Anderson, M. (2016). Parents, teens and digital monitoring. Paw Research Center.
[2] Royant-Parola, S., Londe, V., Trehout, S., & Hartley, S. (2018). The use of social media modifies teenagers' sleep-related behavior. L'Encephale, 44(4), 321-328.
[3] Twenge, J. M., Krizan, Z., & Hisler, G. (2017). Decreases in self-reported sleep duration among U.S. adolescents 2009-2015 and association with new media screen time. Sleep Medicine, 39, 47-53. doi:10.1016/j.sleep.2017.08.013
[4] Radovic, A., Gmelin, T., Stein, B. D., & Miller, E. (2017). Depressed adolescents' positive and negative use of social media. Journal of Adolescence, 55, 5-15. doi:10.1016/j.adolescence.2016.12.002
[5] Charmaraman, L., Gladstone, T., & Richer, A. (2018). Positive and Negative Associations Between Adolescent Mental Health and Technology. Technology and Adolescent Mental Health, 61-71. doi:10.1007/978-3-319-69638-6_5
[6] Burch, K. (2020). How social media affects the mental health of teenagers. Insider. Retrieved from https://www.insider.com/how-does-social-media-affect-teenagers

Benzer yazılar

7 Toksik Aile Davranışı

’Çünkü ben öyle istiyorum!’’ Aile içinde görülebilen 7 toksik davranış biçimi bu yazımızda!

İlişkide Sosyal Medyayı Nereye Koymak Gerek?

Sosyal medyanın ilişkilerde oynadığı rolü göz ardı etmemek gerekiyor. Peki sosyal medya konusunu daha sağlıklı yönetebilmemiz için neler yapmalı?

İlişkileri Merkezine Alan Tiyatro Oyunları

İnsanı insana insanla anlatma sanatı: tiyatro! Yakın ilişkileri sahneye taşıyan tiyatro oyunlarını sizler için derledik.

Seks Bağımlılığı

Aktif bir cinsel hayat seks bağımlılığı anlamına gelmiyor. Dikkat edilmesi gereken nokta: Cinsel hayat sosyal hayatı olumsuz etkiliyor mu?

Eyvah, çocuğumun hayvanlara alerjisi var!

Hayvan alerjilerinin sebepleri neler? Çocuğumun hayvanlara alerjisi var ama biz hayvan sahiplenmek istiyoruz, ne yapmalıyız? Bu soruların cevapları bu yazıda!

Çevrimiçi Arkadaşlıklarda Güven İlişkisi

Çevrimiçi ilişkiler eskisinden çok daha gündemimizde. Sanal ortamda kurulan arkadaşlıklar, yüz yüze arkadaşlıklar gibi güven verir mi?

Ebeveynlerimizden Sürekli Duyduğumuz 6 Cümle

Zihnimize ebeveynlerimizin sesiyle kazınan bazı cümleler var. O cümlelerden altısını seçtik. Bakalım aralarında size de tanıdık gelenler var mı?

Aile İlişkilerini Konu Alan Kitaplar

Büyüdüğümüz evin üzerimizdeki etkisini anlamak hayatımıza yön vermemizi kolaylaştırıyor. Size bu konuda yardımcı olacak kitapları derledik!

Aşkın 6 Mil Derinliğinde Su Üstünde Kalmanın Çabası: Submarine

Bozuk bir aile yapısı içinde, ergenliğin getirdiği karakter bunalımıyla uğraşan Oliver, ebeveynlerinin evliliklerini kurtarmaya çalışıyor.

Sosyal Medya Beden Algımızı Etkiliyor

Sosyal medyada gördüğümüz standardize edilmiş beden algısı, kendimizle olan ilişkimizi olumsuz etkiliyor. Bu etkileme biçimi ne yazık ki duygu düzenlememizi ve kendimize karşı olan memnuniyetimizi de kapsıyor.

Cinsel Kimliğini Açıklamak

"Kuir" ne demek? Cinsel kimlik ve cinsel yönelimin farkı nedir? Cinsel kimliği açıklama süreci nasıl oluyor? Hepsinin yanıtı yazımızda!

Aile İçi şiddet Çocuğu Nasıl Etkiliyor?

Aile içinde şiddete maruz kalmak, çocukların normal gelişimlerini sekteye uğratıyor ve çocuklarda derin yaralar açıyor. Detayları yazımızda.

Herkes Gibi "Normal" Olamamak - C.R.A.Z.Y. Filmi

C.R.A.Z.Y., cinsel yönelimini keşfeden bir çocuğun ailesiyle olan ilişkisini anlatan, 1960'larda geçen bir büyüme hikayesi.

Çocuğumun Korkuları Normal Mi?

Birçok çocuk ebeveynlerinin desteğiyle zamanla korkularının üstesinden geliyor. Peki çocuğunuza korktuğu anlarda nasıl destek olabilirsiniz?

Teknoloji ve Çocuklar - Yanlış Bilinenler

Günümüz çocukları teknolojiyle fazlasıyla haşır neşir durumda. Peki bu durum gerçekten de sosyal etkileşimlerini azaltıyor mu?

Erkekliği Yeniden Tanımlamak: 4:44

Geleneksel erkekliğin özellikleri arasında feminen ve güçsüz görünmemek yer alıyor. Jay-Z’nin albümü ise bunu değiştiriyor!

3-4 Yaş Grubu için Oyun Önerileri

Çocuğunuzla oynamak için yeni oyunlar bulmakta zorlanıyor musunuz? 3-4 yaş grubundaki çocuğunuz için bazı oyun önerilerimiz var!

DEHB - Yanlış Bilinenler

"Dikkat eksikliği gerçek bir problem değildir!" deyip geçmek çocuğunuzun yaşadığı zorlukları göz ardı etmenize yol açabilir. İşte işin aslı!

Çocuklarda Mental Sağlığı Destekleme Yolları

Çocuğunuzun mental sağlığını güçlendirmek ve desteklemek için bir ebeveyn olarak yapabilecekleriniz bulunuyor. Detaylar yazımızda!

Çocuğumla Çıplaklık Konusunda Nasıl Konuşmalıyım?

Çocuklar erken yaşlardan itibaren çıplaklık konusunda meraklı olabiliyorlar. Peki onlarla bu konuyu en doğru şekilde konuşmanın yolu nedir?

Gençleri Merkezine Alan 3 Film

Gençlikten yetişkinliğe geçişteki o bitmek bilmeyen, sancılı süreç... Bu süreci merkezine alan filmleri inceledik. Keyifli okumalar!

Kariyer ve Aile Arasında: Sandviç Nesil

İş ve hayat dengesini oturtmakta zorlandığımızda rol çakışması ile karşı karşıya kalabiliyoruz. Farklı yükümlülükler arasında kayboluyoruz.

Sosyal medyadaki çekici adaylar ilişkiyi nasıl etkiliyor?

Sosyal medya alternatif partnerlerin varlığını kimi zaman adeta gözümüze sokuyor. Peki bu durum ilişkimizi nasıl etkiliyor?

İş Yerlerinde Cinsiyet Eşitsizliği - 1

İş yerinde cinsiyet eşitsizliği hala bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. Temsil imkanı sağlansa bile kadınlar sorunlarla karşılaşıyorlar.

Partnerimizin sosyal medyasını neden takip ediyoruz?

Partnerlerimizin sosyal medya hesaplarında ne paylaştığını neden durmadan kontrol ederiz? Çalışmalar bu konuda ne diyor?

Sosyal Medya Gençleri Nasıl Etkiliyor?

Sosyal medya hesapları sonsuz bir vakit geçirme aracı. Peki bunun üzerimizdeki olumlu ve olumsuz etkileri neler oluyor?

Kaygılı bağlanma ilişkiyi görünür kılma meylini artırıyor.

Partnerinizle fotoğrafınızı sosyal medyada paylaştığınızda motivasyonunuz ne oluyor? Peki bunun bağlanma stilimizle ilgisi ne?

Sosyal Medyada Travmatik Olaylara Dair Video ve Görüntüleri Paylaşmak

Yaşanan travmatik olayların ardından sosyal medyada olaya dair fotoğrafların paylaşıldığını görüyoruz. Peki bu neden oldukça zararlı?

Kardeş ilişkileri yetişkinlikte nasıl değişiyor?

Hayatımızda büyük bir rol oynayan kardeşlerimizle ilişkilerimizin yetişkinlikte nasıl şekil değiştirdiğini öğrenmek ister misiniz?

9 Maddede Olumlu Ebeveynlik

Olumlu ebeveynliğin çocuklara da ebeveynlere de çok iyi geldiğini biliyoruz. Sizin için bu ebeveynlik tarzının 9 temel maddesini derledik.

Ofis Ortamındaki Öfke Ev Hayatına Nasıl Yansıyor?

Ofis ortamında karşılaştığımız ve ruh halimize etki eden kabalık, eve gittiğimizde kolaylıkla etkisini yitirmiyor. Peki ya ne yapmalı?

Eski Partneri Sosyal Medyadan Takip Etme

"Nerede, kiminle, ne yapıyor, ne yemiş?" Eski partnerimiz artık hayatımızda olmasa da bu soruların merkezi olmaktan kaçamıyor. Peki neden?

Sosyal Destek Nedir ve Hayatımızı Nasıl Etkiler?

Bizi önemseyen, başımıza kötü bir şey geldiğinde sığınabileceğimiz insanların, hatta tek bir insanın dahi olması bize iyi geliyor!

Koronavirüs Kaygısıyla Baş Etmenin 4 Yolu

Sosyal izolasyon koronavirüsten korusa da psikolojik zararlar yarattıyor. Yalnızlıktan korunmak için deneyebileceğimiz farklı yollar var.

Boşanmalar genetik midir?

Ailedeki boşanmalar, çocukların da boşanacağını mı gösterir? "Boşanmış olmak" bir gen midir? Yoksa yerleşik düşüncelerimiz hatalı mı?

Günümüz gençleri neden biraz böyleler?

Günümüz yaşlıları gençlerden şikayet ediyor, gençleri ise yaşlılardan... Peki hangi taraf haklı? Ya her iki taraf da haklıysa?

Partnerimizin fotoğrafını paylaşmak ne anlama geliyor?

Fotoğrafların bir anı ölümsüzleştirmek için çekildiği söylenir. Peki ya partnerimizle olan fotoğrafı sosyal medyada paylaşmanın anlamı ne?

Egzersiz fotoğrafları paylaşmak ne anlama geliyor?

Egzersiz fotoğraflarını paylaşıp duran arkadaşlarınız var mı? Bu fotoğrafları gördükçe onlara karşı hisleriniz değişiyor olabilir mi?

Sosyal Medya İlişkilerimizi Nasıl Etkiliyor?

İnternet ve Sosyal Medya: Her şeye ve herkese bir "tık" uzakta olmak bizi nasıl etkiliyor? Yanıtları yazımızda bulabilirsiniz!