Sosyal Medya Gençleri Nasıl Etkiliyor?

Feyza Yeliz Bayındır

Sosyal Medya Gençleri Nasıl Etkiliyor?

In Touch - Kim English

Son yıllarda hayatımızda büyük bir yer kaplayan sosyal medyada oldukça fazla zaman geçiriyoruz ve pek çok şeyle karşılaşıyoruz; arkadaşlar, aile, tanıdıklar, tanımadıklar, reklamlar, anlık paylaşımlar, duygular, düşünceler ve dahası. Çok fazla uyaranın olduğu sosyal medyada riskler ve fırsatlar da bir o kadar fazla olabiliyor. Yetişkin olarak belki olası risklerden korunabiliyor ya da fırsatlardan faydalanabiliyoruz. Peki ya gençler risklerden ve fırsatlardan nasıl etkileniyor?


13-17 yaş aralığındaki 743 gençle yapılan bir araştırmada gençlerin %63'ü sosyal medyayı "her gün" kullandığını ve %45'i "neredeyse sürekli" çevrimiçi olduğunu belirtiyor. Araştırmalar, sosyal medya kullanımının gençler üzerinde çeşitli olumsuz etkileri olabileceğini belirtiyor. Sosyal medya gençleri doğrudan etkileyebileceği gibi olumsuz etkilerini dolaylı yoldan gözlemlemek de mümkün. Özellikle gece uyumadan önce sosyal medyayı kullanmak uyku kalitesini düşürebiliyor ve gençlerin uykusuz kalmasına sebep olabiliyor. 2015 yılında yapılan bir araştırmaya göre, gençlerin %16'sı telefon ve sosyal medya kullanımı nedeniyle günde 7 saatten daha az uyuyor. Uykusuz kalmak ertesi gün dikkat dağınıklığına ve odaklanamamaya yol açabiliyor. Gece uykusundan yoksun kalmak gençlerin ruh sağlığını da olumsuz yönde etkileyebiliyor. Aynı zamanda, öz saygıdaki düşüş ve akran zorbalığı sosyal medyanın ruh sağlığına olan olumsuz etkilerinden. Bir araştırmaya göre, öz saygıdaki düşüş uzun vadede depresyona, kaygı bozukluğuna ya da yalnızlığa sebep olabiliyor. Akran zorbalığı ise yalnızca sosyal medya nedeniyle ortaya çıkmıyor ancak sosyal medya bu zorbalığın derecesini artırabiliyor. Bunun sebeplerinden biri ise sosyal medyada günlük hayatta karşılaşılacak olandan daha fazla geri bildirim alınabiliyor olması.

Başka bir araştırmaya göre, sosyal medyaya baktıktan sonra gençlerin %21'i kendisini kötü hissediyor. Katılımcıların yarısından fazlası, kötü hissetme sebeplerinin vücutları olduğunu belirtiyor. Özellikle genç kızların, fazla takipçiye sahip olanların, sosyal medya hesaplarını sık sık kontrol edenlerin ve ünlüleri takip edenlerin kendilerini sosyal medyadakilerle karşılaştırma ve kötü hissetme ihtimalleri artıyor.

Öte yandan, sosyal medya gençlere pek çok fayda ve fırsat sağlayabiliyor. Özellikle pandeminin ruh sağlığına olumsuz etkilerinden korunabilmek adına, sosyal medya gençlerin birbiri ile iletişime geçebilecekleri ve destekleyici ilişkiler kurabilecekleri bir alan olabiliyor. Pandeminin ötesinde, günlük hayatta çekingen bir mizaca sahip gençler sosyal medyada daha aktif ve sosyal olabiliyorlar. Aynı zamanda, sosyal medya sayesinde gençler aidiyet ve kişisel memnuniyet duygusu geliştirebiliyor ve duygularını daha kolay ifade edebiliyorlar. Yukarıda bahsettiğimiz 743 gençle yapılan araştırmanın bir diğer bulgusu ise gençlerin %31'inin sosyal medya kullanımının hayatlarını "çoğunlukla olumlu" etkilediğini söylemeleri. Sonuçlara göre gençlerin %24'ü "çoğunlukla olumsuz" ve %45'i "ne olumlu ne de olumsuz" olduğunu belirtiyor.

Sosyal medyanın çocukları üzerindeki etkilerine müdahale etme ve onları yönlendirme konusunda ailelerin yapabilecekleri şeyler bulunuyor. Bunlardan en önemlileri ise çocuk için doğru miktarda olacak şekilde sosyal medya kullanımını takip etmek, sınır koymak ve açık iletişim kurmak. Çocuğunun sosyal medya alışkanlıklarını takip eden bir ebeveyn, çocuğu olası risklerden daha hızlı ve kolay koruyabiliyor ya da faydaya yönlendirebiliyor. Bu süreçte, gizlice takip etmek ya da bir hata bulmak amacıyla takip ediyor izlenimi vermemek de oldukça kritik oluyor. Araştırmacı Charmaraman sınır koymakla ilgili olarak şu örneği veriyor: "Tıpkı çocuğunuza arabanın anahtarını ilk seferde vermemeniz ve sizinle alıştırma yapmadan kullanmasına müsaade etmemeniz gibi sosyal medyayı sağlıklı bir şekilde kullanmayı öğrenmeleri için orada olmanız gerekecek." Bu sayede, çocuğunuzu olası risklerden korurken aynı zamanda öz benliğini geliştirebilir, açık iletişim kurarak beklentilerinizi paylaşabilir ve birlikte kurallar oluşturabilirsiniz. Araştırmalar, ebeveynleri tarafından kontrollü ve güvenli bir şekilde takip edilen gençlerin daha az sosyal medya bağımlısı olduklarını ve zorbalık yapma ihtimallerinin akranlarına kıyasla daha az olduğunu belirtiyor.

Araştırmalar ergenlik döneminde çocuğu olan ebeveynlere şu tavsiyeleri sunuyor:

  • Zaman sınırlamaları belirleyerek çocuğunuzun sosyal medyaya erişimini kısıtlayın.
  • Sosyal medyadaki beklentileri hakkında çocuğunuzla açık iletişim kurun.
  • Siber zorbalığın etkisi üzerine sohbet edin.
  • Yüz yüze söylemeyecekleri bir şeyi sosyal medyada da söylememeleri için çocuklarınızı teşvik edin.
  • Kendi sosyal medyanızın çocuğunuz için rol model olduğunu unutmayın ve sosyal medya davranışlarınızı bunu göz önünde bulundurarak düzenleyin.
Sonuç olarak, sosyal medya kullanımının gençlerin hayatına hem olumlu hem olumsuz etkileri bulunuyor. Olumsuz etkilerinden korunmak amacıyla sosyal medya kullanımında sağlıklı bir rol model olmak, çocuğun davranışlarını takip etmek, sınır koymak ve çocuk ile açık iletişim kurmak oldukça önemli. Çocuğunuz sosyal medyayı -uyku düzenini etkilemeyecek şekilde- güvenli ilişkiler kurmak ve akranları ile sosyalleşmek için bir araç olarak kullandığında sosyal medya çocuğunuzun gelişimine bir katkı sağlayabiliyor.

[1] Anderson, M. (2016). Parents, teens and digital monitoring. Paw Research Center.
[2] Royant-Parola, S., Londe, V., Trehout, S., & Hartley, S. (2018). The use of social media modifies teenagers' sleep-related behavior. L'Encephale, 44(4), 321-328.
[3] Twenge, J. M., Krizan, Z., & Hisler, G. (2017). Decreases in self-reported sleep duration among U.S. adolescents 2009-2015 and association with new media screen time. Sleep Medicine, 39, 47-53. doi:10.1016/j.sleep.2017.08.013
[4] Radovic, A., Gmelin, T., Stein, B. D., & Miller, E. (2017). Depressed adolescents' positive and negative use of social media. Journal of Adolescence, 55, 5-15. doi:10.1016/j.adolescence.2016.12.002
[5] Charmaraman, L., Gladstone, T., & Richer, A. (2018). Positive and Negative Associations Between Adolescent Mental Health and Technology. Technology and Adolescent Mental Health, 61-71. doi:10.1007/978-3-319-69638-6_5
[6] Burch, K. (2020). How social media affects the mental health of teenagers. Insider. Retrieved from https://www.insider.com/how-does-social-media-affect-teenagers

Benzer yazılar

9 Maddede Olumlu Ebeveynlik

Olumlu ebeveynliğin çocuklara da ebeveynlere de çok iyi geldiğini biliyoruz. Sizin için bu ebeveynlik tarzının 9 temel maddesini derledik.

Sosyal Destek Nedir ve Hayatımızı Nasıl Etkiler?

Bizi önemseyen, başımıza kötü bir şey geldiğinde sığınabileceğimiz insanların, hatta tek bir insanın dahi olması bize iyi geliyor!

Sosyal Medya İlişkilerimizi Nasıl Etkiliyor?

İnternet ve Sosyal Medya: Her şeye ve herkese bir "tık" uzakta olmak bizi nasıl etkiliyor? Yanıtları yazımızda bulabilirsiniz!

Eski Partneri Sosyal Medyadan Takip Etme

"Nerede, kiminle, ne yapıyor, ne yemiş?" Eski partnerimiz artık hayatımızda olmasa da bu soruların merkezi olmaktan kaçamıyor. Peki neden?

Egzersiz fotoğrafları paylaşmak ne anlama geliyor?

Egzersiz fotoğraflarını paylaşıp duran arkadaşlarınız var mı? Bu fotoğrafları gördükçe onlara karşı hisleriniz değişiyor olabilir mi?

Koronavirüs Kaygısıyla Baş Etmenin 4 Yolu

Sosyal izolasyon koronavirüsten korusa da psikolojik zararlar yarattıyor. Yalnızlıktan korunmak için deneyebileceğimiz farklı yollar var.

Kariyer ve Aile Arasında: Sandviç Nesil

İş ve hayat dengesini oturtmakta zorlandığımızda rol çakışması ile karşı karşıya kalabiliyoruz. Farklı yükümlülükler arasında kayboluyoruz.

Çocuğumla Çıplaklık Konusunda Nasıl Konuşmalıyım?

Çocuklar erken yaşlardan itibaren çıplaklık konusunda meraklı olabiliyorlar. Peki onlarla bu konuyu en doğru şekilde konuşmanın yolu nedir?

Ofis Ortamındaki Öfke Ev Hayatına Nasıl Yansıyor?

Ofis ortamında karşılaştığımız ve ruh halimize etki eden kabalık, eve gittiğimizde kolaylıkla etkisini yitirmiyor. Peki ya ne yapmalı?

Sosyal Medya ve İş Yerindeki Üretkenlik

Sosyal medyanın hayatımıza girmesi bütün sosyal ilişkilerimizi etkilediği gibi iş yapma deneyimimizi de derinden etkiliyor.

Kardeş ilişkileri yetişkinlikte nasıl değişiyor?

Hayatımızda büyük bir rol oynayan kardeşlerimizle ilişkilerimizin yetişkinlikte nasıl şekil değiştirdiğini öğrenmek ister misiniz?

Çocuklarla Neden Felsefe Çalışmalıyız?

"Çocuklar felsefeden ne anlar?" demeyin! Felsefe alıştırmaları yapmak çocukların düşünme yeteneklerini geliştiriyor ve pekiştiriyor.

Partnerimizin fotoğrafını paylaşmak ne anlama geliyor?

Fotoğrafların bir anı ölümsüzleştirmek için çekildiği söylenir. Peki ya partnerimizle olan fotoğrafı sosyal medyada paylaşmanın anlamı ne?

Günümüz gençleri neden biraz böyleler?

Günümüz yaşlıları gençlerden şikayet ediyor, gençleri ise yaşlılardan... Peki hangi taraf haklı? Ya her iki taraf da haklıysa?

Boşanmalar genetik midir?

Ailedeki boşanmalar, çocukların da boşanacağını mı gösterir? "Boşanmış olmak" bir gen midir? Yoksa yerleşik düşüncelerimiz hatalı mı?

İlişkilerdeki Çatışmalar Aslında Sağlıklıdır

Partnerinizle hiç tartışmadığınız bir ilişki mi hayal ediyorsunuz? Aslında çatışmalarınız ilişkinizin sağlıklı olduğunu gösteriyor!

Kaygılı bağlanma ilişkiyi görünür kılma meylini artırıyor.

Partnerinizle fotoğrafınızı sosyal medyada paylaştığınızda motivasyonunuz ne oluyor? Peki bunun bağlanma stilimizle ilgisi ne?

Partnerimizin sosyal medyasını neden takip ediyoruz?

Partnerlerimizin sosyal medya hesaplarında ne paylaştığını neden durmadan kontrol ederiz? Çalışmalar bu konuda ne diyor?

Sosyal medyadaki çekici adaylar ilişkiyi nasıl etkiliyor?

Sosyal medya alternatif partnerlerin varlığını kimi zaman adeta gözümüze sokuyor. Peki bu durum ilişkimizi nasıl etkiliyor?

Çocuklar İçin Nezaketli Davranış Pratikleri

Nezaket her yaşta önemli! Bir ebeveyn olarak çocuğunuza başkalarına karşı nezaketli davranışlarda bulunmasını nasıl öğretebilirsiniz?

Güçlü ve Sağlıklı Torun ve Büyükanne-Büyükbaba İlişkisi

Torun ve büyük ebeveynler arasındaki ilişkinin önemi yadsınamaz. Peki bu ilişkiyi nasıl daha sağlıklı bir hale getirebiliriz?

Gençleri Merkezine Alan 3 Film

Gençlikten yetişkinliğe geçişteki o bitmek bilmeyen, sancılı süreç... Bu süreci merkezine alan filmleri inceledik. Keyifli okumalar!

Sosyal Medyada Travmatik Olaylara Dair Video ve Görüntüleri Paylaşmak

Yaşanan travmatik olayların ardından sosyal medyada olaya dair fotoğrafların paylaşıldığını görüyoruz. Peki bu neden oldukça zararlı?

Gençlik Aşkları: Olivia Rodrigo - SOUR

Z kuşağının aşk ile ilgili tecrübelerini anlatan bu albümü sınır koymak, toksik ilişkiler ve kapanış yapabilmek üzerinden inceliyoruz!

Büyük ebeveynlerimiz hayat memnuniyetimizi olumlu etkiliyor.

Büyükanne ve dedelerinizle kurduğunuz ilişkinin size çok iyi geldiğini fark etmiş miydiniz? Hayatımızda büyük bir yer tutan bu kişilerin etkisi araştırmalarla da destekleniyor!

Herkes Gibi "Normal" Olamamak - C.R.A.Z.Y. Filmi

C.R.A.Z.Y., cinsel yönelimini keşfeden bir çocuğun ailesiyle olan ilişkisini anlatan, 1960'larda geçen bir büyüme hikayesi.

Aile İçi şiddet Çocuğu Nasıl Etkiliyor?

Aile içinde şiddete maruz kalmak, çocukların normal gelişimlerini sekteye uğratıyor ve çocuklarda derin yaralar açıyor. Detayları yazımızda.

Cinsel Kimliğini Açıklamak

"Kuir" ne demek? Cinsel kimlik ve cinsel yönelimin farkı nedir? Cinsel kimliği açıklama süreci nasıl oluyor? Hepsinin yanıtı yazımızda!

Sosyal Medya Beden Algımızı Etkiliyor

Sosyal medyada gördüğümüz standardize edilmiş beden algısı, kendimizle olan ilişkimizi olumsuz etkiliyor. Bu etkileme biçimi ne yazık ki duygu düzenlememizi ve kendimize karşı olan memnuniyetimizi de kapsıyor.

Aşkın 6 Mil Derinliğinde Su Üstünde Kalmanın Çabası: Submarine

Bozuk bir aile yapısı içinde, ergenliğin getirdiği karakter bunalımıyla uğraşan Oliver, ebeveynlerinin evliliklerini kurtarmaya çalışıyor.

Aile İlişkilerini Konu Alan Kitaplar

Büyüdüğümüz evin üzerimizdeki etkisini anlamak hayatımıza yön vermemizi kolaylaştırıyor. Size bu konuda yardımcı olacak kitapları derledik!

Ebeveynlerimizden Sürekli Duyduğumuz 6 Cümle

Zihnimize ebeveynlerimizin sesiyle kazınan bazı cümleler var. O cümlelerden altısını seçtik. Bakalım aralarında size de tanıdık gelenler var mı?

Çevrimiçi Arkadaşlıklarda Güven İlişkisi

Çevrimiçi ilişkiler eskisinden çok daha gündemimizde. Sanal ortamda kurulan arkadaşlıklar, yüz yüze arkadaşlıklar gibi güven verir mi?

Kardeş Zorbalığı

Kardeş kavgası normal olabildiği gibi kardeşlerin birbirine sistematik olarak zarar vermesi kardeş zorbalığı olabiliyor. Çocukları mental olarak olumsuz etkileyen bu durumu detaylı olarak bu yazımızda okuyabilirsiniz!

Sosyal Medyadaki Beğeni Sayınızı Ne Kadar Önemsiyorsunuz?

Sosyal medyayı fazlasıyla aktif kullanmak gerçek hayattaki beğenilme isteğimizi de taze tutabiliyor.