Sanatla Olan İlişkimiz

İlayda Akınkoç

Sanatla Olan İlişkimiz

Untitled - Ulisse Caputo

Sanat, biz fark etsek de etmesek de hayatımızın her alanında karşımıza çıkabiliyor. Aslında, sanatı içeren birçok şeyle iç içe yaşıyoruz. Örneğin; yürürken müzik dinliyoruz, dizi ve film izliyoruz, bazen ise bir şarkı dinlerken farkında olmadan ritim tutuyoruz veya sözlerini mırıldanıyoruz. Bu yazımızda sanatsal aktivitelerin neden bu kadar hayatımızın içinde olduğuna ve sanatın iyileştirici yanlarına değineceğiz.


Bazı araştırmalar, sanatın psikolojik iyilik halimizi etkileyen ve birbirleriyle iç içe olan üç farklı boyutunu inceliyor: Sosyal, duygusal ve bilişsel boyutlar. Sosyal boyut; toplumla kurduğumuz ilişkileri, iletişim becerilerimizi, beraberlik ve karşılıklılık gibi unsurları içeriyor. Sanatı bu yönden inceleyen araştırmalara bakacak olursak sanat, toplumdan soyutlanmış hisseden bireylerin toplumla yeniden ilişki kurmalarına, topluma daha fazla dahil olmalarına yardımcı olabiliyor. Özellikle kolektif bir şekilde uygulanan sanatsal aktiviteler, sorunları ve beraberinde getirdiği hisleri paylaşabilmek ve bunlarla başa çıkabilmek için bireye güvenli, destekleyici ve kapsayıcı bir ortam sağlayabiliyor. Başka araştırmalar ise özellikle tiyatronun ve bir grupla birlikte müzik yapmanın kişilerarası iletişimi ve empatiyi iyileştirdiğini, karşılıklılık ve güven gibi unsurlarla birlikte sosyal zekayı geliştirdiğini savunuyor. Sanatın bu gibi faydaları bireylerde içinde bulundukları topluluğa ait olma duygusu yarattığı için bireylerin temel sosyal ihtiyaçları karşılanabiliyor. Tüm bunlar ise hem fiziksel hem de psikolojik iyilik halimizi artırabiliyor; çünkü sanat bireye yalnız olmadığını, topluma olumlu bir etkisi olduğunu, toplumda var olabildiğini ve toplum tarafından kabul edildiğini hissettirebiliyor.

Peki hiç becerinize bakmadan, kimseyi umursamadan, içinizden geldiği gibi şarkı söylediğiniz, dans ettiğiniz, resim yaptığınız oldu mu? İkinci boyut olarak sanatın duygu durumumuzu nasıl etkilediğini inceleyen araştırmalara göre, içimizden geldiği gibi, tüm doğallığıyla duygu durumumuzu yansıttığımız zaman sanat; bireyin kendini daha iyi anlamasını, her türlü duyguyu deneyimlemesini, bunları anlamlandırabilmesini ve kabul edebilmesini sağlıyor. Bu tarz sanatsal aktivitelere katılım ise bireylerin kendi duygularıyla doğrudan ve içten bir bağ kurabilmesine izin verdiği için psikolojik iyilik halini ve yaşam kalitesini olumlu etkileyebiliyor. Örneğin; bazı araştırmalar, sanat içeren deneyimlerde bulunmanın, kortizol seviyelerini düşürerek depresyon, kaygı, stres ve yorgunluk gibi durumlara iyi geldiğini bildiriyor. Sanat, duygu durumuna iyi gelebiliyor; çünkü sadece bireye ait olan bu sanatsal alan, kişinin kendi zihinsel ve duygusal durumu hakkında bilgi edinmesini ve bu duygularla bağlantı kurmasını sağlıyor. Başka bir deyişle sanat, bireylerin kendi deneyimleriyle ilgili duygularını keşfetmelerine, bunları ifade etmelerine ve yaşamlarını olumlu bir şekilde yönetebilmeleri için kendi kişisel kaynaklarını keşfetmelerine izin verebiliyor. Bu sürecin altyapısı ise sanatsal aktivitelerle ilgilenirken beynimizde zevk ve ödülü işleyen beyin ağlarının aktive olması.

Sanatın duygu durumuzu nasıl iyileştirdiğini inceleyen başka bir araştırma ise bunu, sanat eserinde tasvir edilenle kurduğumuz psikolojik mesafeye bağlıyor. Kurulan bu psikolojik mesafe, bireyde bir güvenlik hissi yaratabiliyor ve kendi olumlu veya olumsuz duygu durumumuzu yansıttığımız aktivitenin duygusal yoğunluğunu azaltarak bu duygularla daha kolay başa çıkmamızı sağlayabiliyor. Sanatsal aktiviteye veya sanat eserine duygusal bir odakla bakmaktansa mesafe aldığımızda ve o eserin estetik özelliklerine odaklandığımızda, olumsuz duygusal içeriği olumlu veya güzel bile görebiliyoruz ve bu da beynimizdeki ödül sistemini aktive ediyor. Örneğin; olumsuz duygular deneyimleyen biri hüzünlü müzik dinlemekten zevk alabiliyor çünkü dinlediği müziğin estetik özelliklerine odaklanabiliyor. Bu sayede, kendi deneyimlediği olumsuz duygulardan kısa bir süreliğine mesafe alarak olumsuz duyguları düzenlemek için kendine bir alan açabiliyor. Kısacası sanatsal aktiviteler, duygu düzenleme becerilerimizi geliştirerek duygularımızı daha tolere edilebilir bir şekilde deneyimlememize ve hem psikolojik hem de fiziksel iyilik halimizi arttırmamıza yardımcı oluyor.

Son olarak bilişsel boyut, içinde eleştirel ve yaratıcı düşünmeyi; uzamsal ve matematiksel becerileri barındırıyor. Sanatın kullanımı ile yaratıcı, eleştirel düşünme, öz farkındalık gibi beceriler arasında bir ilişki bulunuyor. Örneğin; dansın, özgünlük içeren yaratıcı düşünme süreçlerini; müzik eğitiminin uzamsal düşünme becerilerini; plastik sanatların ise bireylerin hayatı anlama ve yaşadıklarını yorumlama becerilerini geliştirmeye yardımcı olduğunu bildiriyor. Kısacası sanat; açık, yaratıcı, eleştirel ve esnek düşünmeyi geliştirmeye yarayan imkanlar sağladığı için sanatın duygusal, zihinsel ve fiziksel yaşam kalitemizi artırdığı görülebiliyor. Bu faydaların yanı sıra, çeşitli sanat dalları ile uğraşan bireyler kendilerini ifade etmekte, benlik algılarında, öz saygılarında, öz güvenlerinde ve dayanıklılık becerilerinde bir gelişim gözlemlediklerini de bildiriyorlar. Bazı araştırmacılar ise sanatın kimlik gelişimi, aidiyet ve eylemlilik (agency) gibi çeşitli psikolojik ihtiyaçları karşılamakta da yardımcı olabileceğini öne sürüyor. Sanatın ve yaratıcılık içeren süreçlerin bu iyileştirici ve geliştirici özellikleri sayesinde bireylerin, eylemlilik olarak da bilinen, kendi hayatlarında bir etki ve değişim yaratabileceklerine, hayatları üzerinde bir kontrole sahip olduklarına olan inançları gelişebiliyor. Bu da psikolojik iyilik halimiz ve genel refahımız için önemli bir unsur.

Sanat ve sanatsal aktiviteler, herkesin günlük hayatla baş etme şeklini destekleyen bir rol oynayabiliyor. Sanatın bu iyileştirici gücünden aynı zamanda klinik ortamlarında ve hastanelerde yararlanılıyor. Örneğin; sanat terapileri, çeşitli kurumlarda kolektif veya bireysel olarak da uygulanabilen ve genelde psikoterapiye entegre edilen bir yöntem olarak tercih edilebiliyor. Sanatsal aktiviteler, kronik ve fiziksel rahatsızlıklarla baş etmemize yardımcı olabiliyor ve hatta hastane ortamındaki sanat kullanımının hastalara olan etkilerini inceleyen araştırmalar bulunuyor. Bu araştırmalara göre, kronik rahatsızlığa sahip olan bazı bireyler, hissettikleri rahatsızlıkla baş edebilmek için sanatsal faaliyetlerden yararlanabiliyorlar. Bu bireyler tarafından sanat; ağrıyı ve zamanı yönetmenin etkili bir yolu olarak görülüyor. Sanatın bu faydaları, aynı zamanda sağlıklı yaşlanmaya katkıda bulunabiliyor.

Sanatın iyileştirici özellikleri ve sanatla olan ilişkimiz üzerine yapılan çoğu araştırma, bu alanda daha fazla araştırmanın gerekliliğini vurguluyor. O yüzden sanatla olan ilişkimiz üzerine daha fazla bilgi birikimine ihtiyacımız var. Ama yine de şimdiye kadar yapılan araştırmalar bile aslında sanatın neden bu kadar hayatımızın içinde olduğunu anlamamıza yardımcı oluyor.

[1] Mundet-Bolos, A., Fuentes-Pelaez, N., & Pastor, C. (2017). A Theoretical Approach to the Relationship between Art and Well-being. Revista de Cercetare si Interventie Sociala, 56, 133-152.
[2] Croom, A. M. (2014). Music practice and participation for psychological well-being: A review of how music influences positive emotion, engagement, relationships, meaning, and accomplishment. Musicae Scientiae, 19(1), 44-64.
[3] Heenan, D. (2006). Art as therapy: An effective way of promoting positive mental health? Disability & Society, 21(2), 179-191.
[4] Mastandrea, S., Fagioli, S., & Biasi, V. (2019). Art and Psychological Well-Being: Linking the Brain to the Aesthetic Emotion. Frontiers in Psychology, 10, 739.
[5] Laukka, P. (2007). Uses of music and psychological well-being among the elderly. Journal of Happiness Studies, 8(2), 215-241.

Benzer yazılar

Müzik Dinlemek Sizi Daha Zeki Ve Üretken Yapabilir Mi?

Müziğin duygularımız ve motivasyonumuz üzerindeki etkisi kanıtlanmış bir gerçek. Peki müziği üretkenliği arttırmak için kullanmak mümkün mü?

İyilik yap, mutluluk bul, iyilik kazansın!

Başkalarına yardımcı olmanın ya da gönüllü faaliyetlerde bulunmanın kendi iyilik halimiz üzerinde de olumlu etkisi bulunuyor. Peki nasıl?

Maddiyatı önceliklemek iyilik halimizi olumsuz etkiliyor.

Hayatımızı daha çok maddiyata odaklamak bizi daha mutlu yapar mı? Yoksa hayattaki diğer şeyleri kaçırmamıza sebep mi olur?

Yakınlarımızı hayal etmek bizi olumlu etkiliyor!

Daha önce hiç çok sevdiğiniz birini hayal etmenin modunuzu yükselttiği oldu mu? Ya da hayali gerçeğinden daha güzel diye düşündüğünüz?

Pozitif Psikolojinin Çocuk Gelişimine Yararları

Pozitif psikoloji ebeveynlerin, çocuklarının gelişiminde güçlü yanlarına odaklanmalarını sağlıyor. Başka ne gibi yararları bulunuyor?

Erkekliği Yeniden Tanımlamak: 4:44

Geleneksel erkekliğin özellikleri arasında feminen ve güçsüz görünmemek yer alıyor. Jay-Z’nin albümü ise bunu değiştiriyor!

İş Hayatında Toksik İlişkiler - The Assistant Filmi

İş hayatı toksik ilişkiler barındırabiliyor ve bu ilişkiler bize kendimizi sorgulatabiliyor.

Bize İlişkilerimizi Düşündüren 4 Kısa Film

Kendimizle yüzleşmek ve kendimizi daha iyi tanımak için bir fırsat niteliğinde olan 4 kısa filmi yakından inceliyoruz. Keyifli okumalar!

Farklı Ebeveyn Türlerini Gördüğümüz 3 Film

Ebeveynlerimizle ilişkimiz hayat boyu yakamıza yapışıyor. Bu ilişkilerin bizi nasıl etkilediğine dayanan filmlere dair yolculuğa çıkıyoruz.

Porto - Aşkın Büyüsü

İlk görüşte aşka inanır mısınız? Yoksa insanlar birbirini tanıdıkça mı aşık olurlar? Buyrun Porto- Aşkın Büyüsü filmi incelememize!

"21. yüzyılın Sylvia Plath'i" Lana Del Rey

Lana Del Rey yüreklere böylesine dokunan, "Bunu nasıl yazmış?" dedirten şarkıları nasıl yazıyor dersiniz? Albüm incelemesi yazımız yayında!

Annelere şarkılar

Anne çocuk ilişkisine dayanan modern şarkıları derledik. Peki neymiş bu şarkıların hikayesi? Playlistimiz ve şarkıların hikayesi yazımızda!

şarkılarla Arkadaşlık

"Can dostum" diyerek sarılabileceğiniz kim var hayatta? İşte tam olarak o kişiye göndermelik şarkılar ve hikayeleri yazımızda!

Pandemi Döneminde İlişkilerin Değişimini Gösteren şarkılar

Hayatımızın her alanını etkileyen pandemi müzikte de yankı buluyor. Pandemi döneminde çıkan şarkılar yaşadığımız değişimi nasıl yansıtıyor?

Pop şarkılarında Toksik İlişkilenme Örnekleri

Gitme yoksa atlarım en yakın köprüden... Hepimizin bildiği o şarkılarda işlenen toksik ilişki örneklerini gördüğünüzde çok şaşıracaksınız!

Nostaljiyi Duyabilmek: Palmiyeler/Tame Impala

Müzik genel olarak çok güçlü bir nostalji kaynağı ancak bazı albümler var ki direkt olarak bu nostalji hissini ele alıyorlar.

Müziğe Konu Olan Sağlıklı İlişkiler

Birçok kez bahsettiğimiz sağlıklı ilişkileri bu defa şarkılarla anlatıyoruz. Olumlu ilişkileri konu edinen şarkılar bu yazımızda.

2020'nin Aşk şarkıları

Koca bir yılı devirdik. Acaba ardımızda hangi aşk şarkılarını bıraktık? 2020'nin dikkatimizi çeken aşk şarkılarını bu yazıda inceledik.

şarkılarla Ayrılık Sonrası Yas Süreci

Ayrılık sonrası inkar, öfke, pazarlık, depresyon ve kabullenme gibi aşamalardan geçmek mümkün. Bu aşamaları bir de şarkılardan dinleyelim!

Babalara şarkılar

Bu yazıda babaların çocuklarına veya çocukların babalarına yazdığı birbirinden güzel şarkıları ve o şarkıların hikayelerini bulabilirsiniz.

Türkçe şarkılarla Karşılıksız Aşk

Hiç sevginize karşılık alamadığınız oldu mu? Karşılıksız aşkı anlatan Türkçe şarkıların en güzel örnekleri için yazımıza göz atabilirsiniz.

Rock Klasikleriyle Tutulmanın Semptomları

Hepimizin en az bir kez dinlediği o şarkılara bir de tutulmanın penceresinden bakın. Aşık olma deneyiminize eşlik edecek şarkılar bu yazıda!

2019'un Aşk şarkıları

Koca bir yılı devirdik. Acaba ardımızda hangi aşk şarkılarını bıraktık? 2019'un dikkatimizi çeken aşk şarkılarını bu yazıda inceledik.

Unutmak ve Hatırlamak Arasında Kalmış Bir Hikaye: Hiroşima Sevgilim

Travmatik deneyimler yıllar geçtikten sonra dahi etkisini korumaya devam ediyor. Hiroşima Sevgilim filmi bu durumu açıkça gösteriyor!

Gençleri Merkezine Alan 3 Film

Gençlikten yetişkinliğe geçişteki o bitmek bilmeyen, sancılı süreç... Bu süreci merkezine alan filmleri inceledik. Keyifli okumalar!

Saplantılı ve Depresif Bir Karakter: Miles - Sideways Film Analizi

Kaygılı bağlanma stiline sahip bir kişinin yaşadığı ayrılık sonrası hayatına odaklanan bu filmi inceledik. Keyifli okumalar!

LGBTİ+ Bireyleri Konu Edinen Filmler

Onur ayına özel keyifle izlediğimiz LGBTİ+ bireyleri konu edinen filmleri derledik. Onur ayımız kutlu olsun! Keyifli okumalar.

Size ve Çevrenize Mutluluk Bulaştıracak Filmler

Hepimizin kimi zaman hayattan bir miktar uzaklaşarak bolca kahkaha atmaya ihtiyacı oluyor. Bu liste de o anların adeta bir kurtarıcısı!

Sinemada Kadın Dayanışması: Thelma & Louise

Feminist ögelerin güçlü bir şekilde yansıtıldığı, kız kardeşliğe dayanan Thelma & Louise filmini inceledik. Keyifli okumalar!

Hollywood Klasikleri ile Bağlanmanın Aşamaları

Bağlanmanın oluşumunu gösteren dört aşamaya yakından tanıklık edebileceğiniz, Hollywood'un klasikleşmiş yapıtlarını sizin için derledik.

İçinizi Isıtacak Dostluk Temalı Filmler

Beyaz perde yıllarca dostluk ilişkilerine ev sahipliği yapmıştır. Biz de sizler için izlenmeniz gereken dostluk temalı filmleri listeledik.

Bağımlılığı Konu Alan Filmler

Aşk fizyolojik açıdan bir bağımlılık... Peki ya gerçek bağımlılık? Bu yazımızda konuya ışık tutan filmleri inceliyoruz.

Aşkı Anlatan 8 Kısa Animasyon

Bu yazıda sizler için yemek molalarında izleyebileceğiniz aşkı konu alan sekiz kısa animasyonu derledik. şimdiden keyifli seyirler!

Hüzünlü Bir Son: Ayrılık Filmleri

Ayrılık çoğumuza tanıdık gelen bir durum olsa da her ayrılık kendine özgü hikayeler barındırıyor. İşte bu hikayelerden bazıları…

İzleyenlere Çocukluk Aşkını Hatırlatacak 5 Film

İşte o günlüğünüze yazdığınız, belki de yaz akşamlarında eve çağrılıncaya kadar koşturduğunuz ilk aşkınızı sizlere hatırlatacak beş film!

Sanatçı Romanları Küntslerroman Türüne İki Örnek

Bireyin olgunlaşarak bir sanatçı olmasını konu edinen roman türüne küntslerroman adı veriliyor. Sizler için bu türden iki örnek düzenledik!

Prososyal Davranış Romantik İlişkileri Nasıl Etkiler?

Size hiçbir faydası olmasa da birine yardım ettiğiniz oluyor mu? Olumlu sosyal davranışlarda bulunmak romantik ilişkilerimizi etkiliyor.

Herkes Gibi "Normal" Olamamak - C.R.A.Z.Y. Filmi

C.R.A.Z.Y., cinsel yönelimini keşfeden bir çocuğun ailesiyle olan ilişkisini anlatan, 1960'larda geçen bir büyüme hikayesi.

İçini Açamamak: şarkılarla Kaçıngan Bağlanma

İnsanların %21'inin kaçıngan bağlanma türüne sahip olduğu düşünülüyor. Peki, bunun müzikte ne gibi yansımaları var?

Travmatik Bir Çocukluğun Gölgesinde Yaşamak: Güz Sonatı

Güz Sonatı anne ile kızı arasındaki şefkat eksikliğini konu alıyor. Çocukluğunda göremediği sevgi Eva'nın bütün ilişkilerini etkiliyor.

Marina - Ancient Dreams in a Modern Land

Marina cinsiyetçi tutumlara ve kadın cinselliğe dair normlara eleştiriler sunuyor. Peki hangi şarkıları hangi mesajı vermek istiyor?

Aşkın Farklı Türlerine Dair Bir Komedi - Crazy, Stupid, Love

Emma Stone, Ryan Gosling ve Steve Carrell'ın başrollerini paylaştığı film, aşka dair sorular sorduran bir romantik komedi.

Kendi İçinde Gezinmek: Luke Hemmings - When Facing The Things We Turn Away From

Hayatının son 10 yılını insanların gözünün önünde geçiren sanatçı, karantina sürecinde kendisiyle olan ilişkisine odaklanıyor.

Profesyonel İş Yaşamına Dair 3 Film

Profesyonel hayat hayatımızı yakından etkiliyor. İş yaşamındaki ilişkileri ve bu ilişkilerin psikolojik etkilerini konu alan 3 farklı film!

Başkalarının müzik tercihleri onlarla olan yakınlığımızı etkiliyor mu?

Görünüşümüzden müzik tercihlerimiz anlaşılabilir mi? Hatta bu, sosyal hayatımızı etkiliyor olabilir mi?

Arkadaş Ayrılığı: Friends That Break Your Heart

İngiliz sanatçı Blake yeni albümünde müzikte çok sık görmediğimiz bir tema olan arkadaşlık ilişkilerindeki ayrılıkları ele alıyor.

Aşkın İyileştirici Hali : Güvenli Bağlanmayı Anlatan Şarkılar

Güvenli bağlanma ile çevremizle daha yakın ilişkiler kuruyoruz. Romantik ilişkilerde güvenli bağlanmayı anlatan şarkıları derledik!

Kabul Edilmemişliğin Gölgesinde Bir Çocukluk: The 400 Blows

İlgisiz bir anne, baskıcı kurallarla çalışan öğretmenler arasında kaybolan ve kendine bir yer edinemeyen Antonie’nin hayatını ele alıyor.

2021’in Aşk Şarkıları

Koca bir yılı devirdik. Acaba ardımızda hangi aşk şarkılarını bıraktık? 2021’in dikkatimizi çeken aşk şarkılarını bu yazıda inceledik.