Eşyalara Bağlanma

Ekin Akyazıcı

Eşyalara Bağlanma

Wonder Toy: Robert the Robot - Sir Eduardo Paolozzi

Sahip olduğumuz objelere, eşyalara yalnızca bizim oldukları için bile anlam yükleyip onları daha çok sahiplenebiliyoruz. Üstelik bu sahiplenme duygusu, biz henüz birer bebekken başlıyor ve zamanla farklı şekillerde kendini gösterebiliyor. Siz de eşyalarınızı atmaya kıyamayıp onları sürekli biriktiriyor musunuz? Bu yazımızda eşyalarla olan ilişkimizin küçüklükte nasıl kendini gösterdiğine ve yetişkinlikte eşyalarla aramızda kurduğumuz bağa değineceğiz.


Birçoğumuz bebeklerin bir pelüş oyuncağı veya battaniyeyi ne kadar çok sevdiklerine ve hatta onsuz uyuyamadıklarına tanık olmuşuzdur. "Geçiş nesnesi" olarak adlandırılan bu objeler, bebeklerin birincil bağlanma figürlerinden ayrı kalmayı öğrendikleri dönemde kendilerini güvende hissetmelerine yardımcı oluyor. Zaman geçtikçe, güvenlik hissi veren bu objelere olan ihtiyacımız azalıyor; ancak birlikte biriken anılarımızdan ve geçirdiğimiz uzun zamanda benliğimizin bir parçası olmalarından dolayı onlara bağlı kalmaya devam ediyoruz.

Bir şeylere kendimizden bir parçaymış gibi sahip olma düşüncesi henüz 2 yaşındayken kendini göstermeye başlıyor. 6 yaşına geldiğimizde ise onlara artık yalnızca bizim oldukları için bile bir değer vermeye ve anlam yüklemeye başlıyoruz. Bu durum "sahip olma etkisi" (endowment effect) olarak adlandırılıyor. Ne kadar erken ortaya çıkıyor olsa da araştırmalar, çocukların "sahip olma" durumunu yetişkinlerden çok daha basit seviyede algıladıklarını gösteriyor. Örneğin; çocuklar bir oyuncağa ilk sahip olan kişinin, oyuncak daha sonra bir başkasına verilse dahi, onun daimi sahibi olduğunu düşünüyorlar. Bu mülkiyet hissi ile birlikte kıskançlık ve adaletsizlik gibi hisler de kendini göstermeye başlıyor. Çocuklar oyuncakları ile bir başkası oynadığında kıskanıyor ve onlara ait olan şeyi paylaşmak zorunda bırakıldıklarında bu durumun adil olmadığını düşünüyorlar. 22 aylık, yani henüz 2 yaşını bile doldurmamış çocuklarla yapılan bir deneyde ise şu gözlemleniyor: Sahip oldukları objeleri diğer çocuklardan korumak veya onların sahip olduğu şeyleri almaya çalışmak, çocuklar arasındaki problemlerin neredeyse dörtte birinin sebebini oluşturuyor.

Yetişkinliğe eriştiğimizde ise eşyalarımız artık bizim için çok daha farklı şeyler ifade etmeye başlıyor. Kimi zaman bize sahip olduğumuz anıları veya belki de artık sahip olamadığımız şeyleri anımsatan kimi zaman ise bizim için birçok şeyi mümkün kılan birbirinden çeşitli bir sürü şeye sahip oluyoruz. Bu eşyalar yeri geldiğinde kendimizi tanımlamamızı sağlarken yeri geldiğinde ise kaybettiğimiz insanlarla bir bağlantımız olduğunu hissetmemizi sağlıyor. Bunun üzerine araştırmacılar, objelerle kurduğumuz bağlanmanın insanlarla olan bağlanmamızın yerini alıp alamayacağını sorguluyor. Objelerle kurduğumuz bağlanma insanlarla olanın yerini alamasa da bu bağların kuvvetlenmesine yardımcı olabiliyor.

Araştırmacılar, eşyalarımızla olan bağlanmamızı, onların bize sundukları 6 farklı değer yoluyla ölçüyorlar: manevi değer, hizmet değeri, sosyal statü, sosyal etkileşim, satış fiyatı ve benlik kavramı. Üstelik eşyalarımız aynı anda birden fazla değer de taşıyabiliyor. Örneğin, dedenizden kalma ve kullandığınız bir saatin sizin için hem manevi değeri hem de hizmet değeri olabiliyor. Ek olarak, eşyalarımızın değiştirilebilirliği de önemli bir rol oynuyor. Fotoğraf albümü, anısı olan bir obje, sanat eseri gibi şeylerin değiştirilmesi veya yerine bir yenisinin konması çok zor veya imkansızken bilgisayar, telefon gibi fazlasıyla bağlandığımız eşyalarımızı eskiyince veya kaybedince yenisini kolayca alabiliyoruz. Bu durum da bazı eşyalarımıza aslında oldukları şeyden dolayı değil de yapabildikleri şeylerden dolayı bağlandığımızı gösteriyor. Araştırmacılar, bilgisayar gibi eşyalarımızın fiziksel kısmına yalnızca bazı şeyleri mümkün kıldığı için ihtiyaç duyduğumuzu ancak kaybettiğimizde asıl strese ve üzüntüye yol açan şeyin içindeki şarkılar, kayıtlı belgeler ve internet erişimi gibi fiziksel olmayan ve sanal kısım olduğunu belirtiyor.

Eğer sizin de bağ kurduğunuza inandığınız, "Anısı var" deyip de atmaya kıyamadığınız "yakın şeyler"iniz varsa sizi, hikayelerinizi bizlerle paylaşmaya davet ediyoruz. Yapmanız gerekenler ise çok basit. Daha fazlasına Yakın şeyler yazımızdan ulaşabilirsiniz.

[1] Keefer, L. A., Landau, M. J., Rothschild, Z. K., & Sullivan, D. (2012). Attachment to objects as compensation for close others' perceived unreliability. Journal of Experimental Social Psychology, 48(4), 912-917.
[2] Kushner, D. (2019, May 28). The Things We Carry: What Objects Have Meaning for You? Psychology Today. Retrieved from: https://www.psychologytoday.com/us/blog/transcending-the-past/201905/the-things-we-carry-what-objects-have-meaning-you
[3] Jarrett, C. (2013). The Psychology of Stuff and Things. The British Psychological Society, 26, 560-565.
[4] Bulut, S. D., Özdel, K., & Cebrail, K. I. S. A. (2015). Belirtiden bozukluğa istifleme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 7(3), 319-332.

Benzer yazılar

Mutlu çiftler aynı zamanda mutluluk saçan ebeveynler midir?

Partneriniz tarafından sevilmek ve partnerinizi sevmek sizi daha mutlu, daha neşeli biri yapıyor ve bu mutluluk bulaşıcı.

Ebeveynlerin Pes Etme Hakkı Yok Mu?

Ebeveynler çocuklarına karşı tutarlı davranmalı dediğimizde bu onların üzerinde baskı oluşturuyor. Zaman zaman ebeveynlerin de pes edebileceğini kabul etmemiz gerekiyor.

Çocuklar İçin Öz Şefkat Geliştirme Pratiği

Birlikte ‘‘Keyifli Etkinlikler Takvimi’’ oluşturarak çocuğunuzun öz şefkat geliştirmesine yardımcı olabilirsiniz. Detaylar yazımızda!

Bebeklerin ve Çocukların Gelişimi

Her çocuğun gelişim süreci ve ihtiyaçları kendisine özel olsa da bazı ortak noktalar da bulunuyor! Bu ortak noktaları öğrenmeye ne dersiniz?

DEHB - Yanlış Bilinenler

"Dikkat eksikliği gerçek bir problem değildir!" deyip geçmek çocuğunuzun yaşadığı zorlukları göz ardı etmenize yol açabilir. İşte işin aslı!

Çocuklarda Mental Sağlığı Destekleme Yolları

Çocuğunuzun mental sağlığını güçlendirmek ve desteklemek için bir ebeveyn olarak yapabilecekleriniz bulunuyor. Detaylar yazımızda!

Duygusal Patlamaların Bazı Olası Sebepleri

Bir anda fazla öfkeleniyor veya hiç beklenmedik anlarda fazla endişe mi yaşıyorsunuz? Bu duygu patlamalarının neden olabileceğini anlattık.

Farkındalık Meditasyonu Liderlik Becerilerine Nasıl Katkı Sağlar?

Son yıllarda oldukça popülerleşen farkındalık meditasyonu liderlik becerilerimizi geliştirmek konusunda da yardımcı olabilir!

Bilinçli Ebeveynlik Nedir?

Ebeveynin kendi duygularının farkında olması ve bunları yönetebilmesi, çocuğuyla olan ilişkisine de yansıyor. Peki nasıl mı?

9 Maddede Olumlu Ebeveynlik

Olumlu ebeveynliğin çocuklara da ebeveynlere de çok iyi geldiğini biliyoruz. Sizin için bu ebeveynlik tarzının 9 temel maddesini derledik.

Anne-Kız İlişkileri

Anne kız arasında kurulan bağ, hayatın her dönemini büyük ölçüde etkiliyor. Peki bu yakınlığı kurmanın ve sürdürmenin yolu nelerden geçiyor?

Kadınları Baskılama Aracı Olarak Etiketleme

Cinsiyet rollerinin dışına çıkan kadınlar toplum tarafından ayıplanıyor ve etiketleniyor. Bu durum etiketlenen kadınları nasıl etkiliyor?

Boşanma Sürecinde Çocuk İçin Neler Yapılabilir?

Boşanma süreci ebeveynler için olduğu kadar, çocuklar için de zorlu bir süreç. Peki bu süreç en kolay şekilde nasıl atlatılabilir?

Çocuklarla Nasıl Oynamalıyız?

Sevgili ebeveynler, isterseniz çocuklarınızın 1 numaralı oyun arkadaşı siz olabilirsiniz. Bu işin püf noktaları ise yazımızda!

Bebeklik ve Erken Çocuklukta Dönüm Noktaları

Hayatın her döneminde olduğu gibi, bebeklik ve erken çocuklukta da dönüm noktaları bulunuyor. Bu dönüm noktalarını öğrenmek ister misiniz?

Babalar Çocukları İçin Ne Yapabilir?

Anneler bir şekilde annelik sürecine daha çabuk adapte olurken babalar bu sürece alışmak için ne yapmalı? İşte yeni babalara tavsiyeler!

Erken Çocuklukta Kardeşler Arası Kıskançlık

Kardeşi olanların ilk anıları kardeşlerini ne kadar kıskandığına dair olabilir. Peki bu durum ebeveynlerle olan bağlanmadan nasıl etkilenir?

Babaların Çocuk Büyütmedeki Rolü

Babalar çocukların gelişim sürecinde çok büyük bir etkiye sahip. Baba ve çocuk arasındaki bu ilişkiyi neler etkiliyor olabilir?

Ergenlik Döneminde Arkadaşlık

Ergenlik dönemi birçok kişinin hayatında zorlayıcı bir dönem olabiliyor. Değişen benliğimiz ile arkadaşlıklarımız da değişiyor mu?

Arkadaşlıklar Zamanla Nasıl Değişiyor?

Çoğu zaman göz ardı etsek de arkadaşlar hayatımızda büyük bir yere sahip. Peki arkadaşlarımızın bize sağladığı faydalar neler?