Toksik İlişkilerden Nasıl Kopabiliriz?

Berfin Gülbahçe

Toksik İlişkilerden Nasıl Kopabiliriz?

Mood - Julia Bologova

İlişkinizde sürekli kapana kısılmış, suçlanmış, istediği şeyleri anlatmaya fırsat verilmeyen, kişisel alanınızın sürekli ihlal edildiği veya duygularınızın, ihtiyaçlarınızın yok sayıldığı bir konumda mısınız? Cevabınız evet ise toksik bir ilişkilenme içinde olabilirsiniz. Toksik romantik ilişkiler, genel olarak hem toksikliğe sebebiyet veren kişi(ler) hem de toksik ilişkiye maruz kalanlar için oldukça yorucu, hatta motivasyon bitirici bir şekilde ilerliyor. Bu tür bir ilişkiden çıkarken genel olarak nasıl bir yol izlendiğini anlamak için kabullenme, destek alma ve ayrılma süreçlerini incelemek oldukça kritik oluyor.


Ayrılmanın gerçekleşebilmesi için öncelikle toksik bir ilişkide olunduğunun kabul edilmesi gerekiyor. Bu kabullenme tabii ki hiç kolay değil; çünkü bütün toksikliğe rağmen partnere duyulan sevgi ya da ilişkinin başından beri geçirilen güzel zamanlar gibi ilişkiye bağlı kalınmasına yol açan sebepler bulunuyor. Önemli olan, bu bağlılığın bir noktadan sonra sevgiden çok, büyük ölçüde karşı tarafın ilgisine ve onayına bağımlı olarak ilişkiyi sürdürmeye dönüştüğünü farketmek. Bu farkındalığı kazanmanıza yardımcı olacak kimi yöntemler bulunuyor. Örneğin, ilişkide kötü hissettiğiniz anlardaki duygularınızı ve olayları not almakla başlayabilirsiniz. Notlar, bir günlük şeklinde tutulabilir ya da anlık hislerinizi karaladığınız bir defter olabilir. Not almak, alabileceğiniz terapi sürecinde yardımcı olmanın yanında, aynı zamanda toksik ilişkinin dinamikleri hakkında bilgi edinme ve farkındalık kazanma gibi kapıları da sizin için aralayabilir.

Farkındalık kazanmak için aynı zamanda yalnız olmadığınızı hatırlamakta fayda var. Çoğu toksik ilişkideki sorunlar, genelde ilişkinin dışındaki kişiler tarafından bilinmiyor. Yakın olduğunuz bir dostunuza ya da aile bireyine yaşadığınız sıkıntıları anlatarak içinde bulunduğunuz durumu daha net bir biçimde fark edebilirsiniz. Özellikle evlilik içinde gerçekleşen şiddetin başka bir yakın arkadaşa ya da aile bireyine aktarılması, ilişkinin toksikliğini fark etme ve içinden çıkmak için karar alma konusunda ciddi bir rol oynuyor. Yapılan bir araştırma, fiziksel şiddet içeren ilişkiden çıkmak isteyen bireylerde arkadaş çevresinden ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarından gelen sosyal desteğin süreci hızlandırabileceğini ortaya koyuyor. Ancak bu noktada önemli olan, yakın olduğunuz kişinin içinde bulunulan toksik ilişkiyi sizin için normalleştirmiyor ya da meşru kılmıyor oluşu. Çünkü normalleştiren ya da meşru kılan bir yaklaşım, toksik ilişkiden kurtulma sürecine ket vurabilir. Bu süreçte kendi kendinizi de yalnız bırakmamak mümkün; bunun için partneriniz hayatınızdan çıktıktan sonra neler yapacağınızı planlayabilirsiniz. Araştırmalar, yeni bir iş bulmanın ya da hiç denemediğiniz hobileri denemenin geçiş sürecini sizin için hafifletebileceğini ve duygusal boşluk konusunda yardım edebileceğini gösteriyor.

Varsayalım ki ilişkinizin toksikliğini fark ettiniz ve daha huzurlu bir hayatın mümkün olabileceğini gördünüz. Kararı aldıktan ve planlarınızı kafanızda oturttuktan sonra sıra harekete geçmeye geliyor. Araştırmalar, bu noktada alınan ayrılık kararının tekrar barışmakla sonuçlanabileceğini gösteriyor. Ancak bu ayrılma ve barışma döngüsü, her iki tarafa da yıpratıcı süreçler yaşattıktan sonra ilişkinin tamamen bitmesine sebep oluyor. Hatta, toksik ilişkiye tamamen son verme sürecinin olumlu bir parçası gibi bile görülebiliyor. Diğer yandan, toksik bir ilişkide karşınızdaki kişinin narsist kişilik özellikleri taşıması ve ayrılma sürecinde ya da konuşması esnasında sizi suçlamaya devam etmesi çok muhtemel. O yüzden bu duruma hazırlık olunması gerekiyor.

Ayrılık konuşmasında karşı tarafın sizi kısıtladığını ve sistematik olarak yıprattığını, hobilerinizden ve arkadaşlarınızdan uzaklaştırdığını vurgulayabilirsiniz. İlişkide benlik kaybına yol açan tüm olayların sizin üzerinizdeki ciddi etkilerini anlatmak da ayrılık isteğinizi netleştirmekte yardımcı olacaktır. Bu, karşıdaki kişinin bu süreçte (muhtemelen) yapacağı ihlaller ve ilişkide size dayatılan suçluluk duygusunun tetiklenmesi açısından alınabilecek bir önlem niteliğinde bile değerlendirilebilir. Neden bu kararı alıyor olduğunuz konusunda en çok kendinizi ikna etmeniz gerekebilir. Ne yazık ki çoğu toksik ilişkinin bitiminde fiziksel ya da duygusal istismar uygulayan taraf ayrılma talebine ve kişisel alana saygı duymayabiliyor. Bu açıdan taleplerinizin, attığınız adımların ve koyduğunuz sınırların niteliğini olabildiğince net bir şekilde belirleyip dile getirmek bu durumu azaltabilir. Ayrıldıktan sonra ise kesilebilecek tüm kanallardan iletişimi kesmek hem sonraki süreçte daha az tetiklenmeye yol açacak hem de hayata devam edebilme bakımından büyük bir katkı sağlayacaktır.

Son olarak onlarca kötü anıya rağmen bazen ilişkiden kopmak mümkün olmayabiliyor. Yapılan bir araştırmaya göre, özellikle nişanlılık ve evlilik gibi ciddi ilişkilerin içinde bulunan kadınlarda bu durum daha sık görülüyor. Ayrılma korkusu, bu tür ciddi ilişkilerde genel olarak kişinin maddi bağımsızlığının olmamasından ve cinsiyet rollerinin yükünden dolayı ortaya çıkıyor. Örneğin, ne olursa olsun evin sorumluluğunu ve iş yükünü taşımaya devam etme ya da evlilik ile beraber gittiği düşünülen ve büyük ölçüde anne figürüne yüklenen ebeveynlik görevi tamamen kopmayı ne yazık ki engelliyor. Bunların dışında, toksikliğin fiziksel şiddete dönüştüğü ilişkilerde ayrıldıktan sonra gelmesinden endişe edilen fiziksel zarar da ilişkiden kopmaya engel olan nedenler arasında.

Şiddetin olmadığı bir ilişkide bile ayrılma fikri bazen dünyanın sonuymuş gibi hissettirebiliyor. Sağlıklı romantik ilişkilerin beraber acı çekmek ya da birbirine acı çektirmekten geçmediğini; iş birliğine dayalı, kişilerin birbirlerinin önceliklerine, zamanlarına ve hayat kalitesine saygı duyduğu bir zeminde ilerleyebileceğini hatırlamak bu noktada gerekli adımları atmak için yön gösterebilir.

Kısacası, toksik ilişkilerden kopmak, sağlıklı bir ilişkiyi bitirmeye kıyasla çok daha zor, yorucu ve büyük adımlar atmayı gerektiren bir süreç. Lakin zor olması, yapılamayacağı anlamına gelmiyor. Bu durumda, gereken desteği hem çevrenizde hem de kendi içinizde bulabilmek mümkün. Yeter ki yaşadığınız problemlerin adını koyun.

[1] Sword, R. K. M., & Zimbardo, P. (2015, April 25). 5 Steps to End a Toxic Relationship. Psychology Today. Retrieved from https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-time-cure/201504/5-steps-end-toxic-relationship
[2] Lancer, D. (2019, August 5). Discover 10 Ways Not to Be a Victim and to Become Empowered. Psychology Today. Retrieved from www.psychologytoday.com/gb/blog/toxic-relationships/201908/discover-10-ways-not-be-victim-and-become-empowered
[3] Lancer, D. (2018, May 12). Do You Feel Trapped in an Unhappy Relationship? Psychology Today. Retrieved from www.psychologytoday.com/gb/blog/toxic-relationships/201805/do-you-feel-trapped-in-unhappy-relationship
[4] Lancer, D. (2019, April 3). How to Leave a Narcissist or Toxic Relationship. Psychology Today. Retrieved from www.psychologytoday.com/gb/blog/toxic-relationships/201904/how-leave-narcissist-or-toxic-relationship
[5] Lancer, D. (2017, March 21). Is your relationship toxic? Psychology Today. Retrieved from https://www.psychologytoday.com/gb/blog/toxic-relationships/201703/is-your-relationship-toxic
[6] Lancer, D. (2018, February 14). Toxic romantic love. Psychology Today. Retrieved from http://www.psychologytoday.com/gb/blog/toxic-relationships/201802/toxic-romantic-love
[7] Anderson, D. K., & Saunders, D. G. (2003). Leaving an abusive partner: An empirical review of predictors, the process of leaving, and psychological well-being.Trauma, Violence, & Abuse,4(2), 163-191.
[8] Murray, C. E., Crowe, A., & Flasch, P. (2015). Turning points: Critical incidents prompting survivors to begin the process of terminating abusive relationships.The Family Journal,23(3), 228-238.[9] Borchard, T. J. (2013, April 15). You Deplete Me: 10 Steps to End a Toxic Relationship. Therese Borchard. Retrieved from https://thereseborchard.com/2013/04/15/you-deplete-me-10-steps-to-end-a-toxic-relationship/ [10] Carruthers, A. (2013).Freedom from Toxic Relationships: Moving on from the Family, Work, and Relationship Issues that Bring You Down. TarcherPerigee.

Benzer yazılar

Kendini Sevmek ve Narsisizm Arasındaki İnce Çizgi

Seni seviyorum ama kendimi daha çok! Kendini sevmek narsisizm ile eş değer değil. Aksine narsisizmin en büyük düşmanı, dengeli öz sevgi.

Gaslighting nedir?

Sürekli fazla hassas olmakla suçlanıyor ve yaptığınız her şeyin yanlış olduğunu hissediyorsanız, gaslighting'e uğruyor olabilirsiniz.

Neleri kontrol edebilirim ve edemem?

Bir ilişki içerisindeyken her şey kontrolümüz altında olmayabiliyor. Neleri kontrol edip edemeyeceğimizi bilmek bizi rahatlatabiliyor.

Gaslighting Mağduru Olabilir Misiniz?

"Hayır yanlış hatırlıyorsun.", "Öyle bir şey yaşanmadı." Bu cümleler tanıdık geliyor mu? Eğer öyleyse gaslighting'e uğruyor olabilirsiniz.

İş Hayatında Kişisel Sınırlar

Teknolojinin ilerlemesiyle beraber kişisel sınırlarımızın netliği de giderek azalıyor, bu durum profesyonel sınırlarımızı da değiştiriyor.

Romantik İlişkilerde Duygusal Manipülasyon

Zaman zaman partnerinizi suçlu hissettiriyor musunuz? Peki arada bir pasif-agresif davranıyor musunuz? Yazımıza bir göz atmanız gerekebilir!

Objeleştirmenin Psikolojisi

Objeleştirme özellikle kadınların, kişilikleri veya başarılarından ziyade dış görünüşleriyle değerlendirmeleri anlamına geliyor.

Ayrılıp barışma döngüsü strese yol açıyor.

"Sıkıldım, ayrılalım.", "Hadi tekrar barışalım." Partnerler çok sık ayrılıp barışma döngüsüne girebiliyor. Peki bundan nasıl etkileniyorlar?

Mutsuz olduğumuz bir ilişkide neden kalırız?

Bize kendimizi fazlasıyla kötü hissettiren bir ilişkiden neden çıkamayız? Bizi mutsuz olsak da daha iyi bir hayatı seçmemeye iten nedir?

"Hayır" Diyebilme Rehberi: İlişkilerde Sınırlar

İlişkilerimizde "hayır" diyebilmek ve sınır koymak hem bize hem ilişkimize iyi geliyor. Sınır koymayı nasıl başarabiliriz?

Toksik Bir İlişkide Olduğunuzun İşaretleri

Partneriniz tarafından hiç desteklenmediğinizi fark ettiniz mi hiç? Peki ilişkinizin kötü yanlarınızı ortaya çıkarttığını düşündünüz mü?

Manipülasyonla Nasıl Baş Edebiliriz?

Manipülasyon hepimizin yapabildiği ya da maruz kalabildiği bir davranış. Peki sık sık karşılaştığımız bu davranışla nasıl baş edebiliriz?

İş Yerinde Toksik Bir İlişkinin İçinde Olabileceğinizi Gösteren 5 İşaret

Bir iş ilişkinizde kendiniz olamadığınızı veya iş yerinizde dışlandığınızı hissediyorsanız toksik bir ilişkiden muzdarip olabilirsiniz.

İlişkilerdeki 7 Toksik Düşünce Biçimi

Bazı düşünce şekilleri ilişkinize tahmin edebileceğinizden daha fazla zarar veriyor. Bunların farkına varmak onları kullanma sıklığınızı azaltabilir.

Neden Çocuklarımızın Hayatına Burnumuzu Sokarız?

Çocuğunuz hakkında bilgi edinmek için eşyalarını karıştırıp günlüğünü okumayı mı planlıyorsunuz? Peki bu gerçekten iyi bir fikir mi?

Çocuğunuza Sağlıklı Sınırları Nasıl Öğretebilirsiniz?

Çocukların bireyselleşmesi için ebeveynlerin onlara sınırlarını korumayı öğretmesi çok önemli. Peki nasıl sorusunun cevabı ise yazımızda!

Çocuğuma 'Mahremiyeti' Nasıl Anlatabilirim?

Çocuklar özel bölgelerini ve bu bölgelerin mahrem olduklarını nasıl öğrenebilirler? Çocuklara mahremiyet konusunda nasıl yaklaşılmalı?

İş Hayatında Toksik İlişkiler - The Assistant Filmi

İş hayatı toksik ilişkiler barındırabiliyor ve bu ilişkiler bize kendimizi sorgulatabiliyor.

Pop şarkılarında Toksik İlişkilenme Örnekleri

Gitme yoksa atlarım en yakın köprüden... Hepimizin bildiği o şarkılarda işlenen toksik ilişki örneklerini gördüğünüzde çok şaşıracaksınız!

Başkalarını Memnun Etme Eğilimine Sahip Olabilir Misiniz?

Sürekli olarak kendinizi arka plana atıp, başkalarının mutluluğu için kendi rahatınızdan vazgeçiyor musunuz? O halde yazımıza göz atın!

Gençlik Aşkları: Olivia Rodrigo - SOUR

Z kuşağının aşk ile ilgili tecrübelerini anlatan bu albümü sınır koymak, toksik ilişkiler ve kapanış yapabilmek üzerinden inceliyoruz!

Kıskançlık Duygusunun Yol Açtığı Sağlıksız Davranışlar

Hepimiz zaman zaman partnerimizi kıskanabiliyoruz. Acaba kıskançlıktan dolayı sergilediğimiz sağlıksız davranışlar neler?

Profesyonel İş Yaşamına Dair 3 Film

Profesyonel hayat hayatımızı yakından etkiliyor. İş yaşamındaki ilişkileri ve bu ilişkilerin psikolojik etkilerini konu alan 3 farklı film!

Toksik Ebeveynlik

Ebeveynlerimizle kurduğumuz ilişkiler kimi zaman olumlu kimi zaman zorlayıcı olabiliyor. Peki kurduğumuz bu ilişki aslında toksikse?

Aşırı Paylaşım Yapmak

Neden iyi tanımadığımız birine bir anda bir sürü şey anlatmak isteriz? Kuaförümüz neden aile ilişkilerimizi bilir? Aşırı paylaşım yapmanın nedenlerini ele aldık!

Pizza Değilsiniz, Herkesi Mutlu Edemezsiniz!

Sürekli çevrenizdekileri mutlu etmeye mi çalışıyorsunuz? Bu yazımızda bu eğiliminizi fark etmenizi sağlayacak 10 işareti listeledik.