Hüzünlü Sona Nasıl Geliyoruz? - Ayrılık Süreci

Pelin Gömleksiz

Hüzünlü Sona Nasıl Geliyoruz? - Ayrılık Süreci

Two People: The Lonely Ones - Edvard Munch

Ayrılık üzerine yazılmış şiirlere, şarkılara, filmlere her birimiz defalarca denk gelmişizdir. Hatta belki hayatımızın bir döneminde o sürecin bir parçası olduğumuz da olmuştur. Çoğumuzun aklında tüm o gördüğümüz, okuduğumuz, şahit olduğumuz ayrılıklardan "Anlaşarak ayrıldık", "Birbirimizi daha fazla üzmek istemedik" gibi cümleler kalmış olabilir. Fakat partnerler bu sürece aslında nasıl gelir, anlaşarak ayrılmak gerçekten mümkün müdür, ayrılık kararı bir anda alınabilecek bir karar mıdır, bu yazıda bu sorulara cevap bulmaya çalışacağız. Öncelikle bu yazımızda bahsedeceğimiz ayrılık sürecinin, ilişkilerinin "tutulma" dönemini -genellikle 2 sene gibi bir süreye denk geliyor- geride bırakmış partnerler için geçerli olduğunu belirtelim.


Columbia Üniversitesi sosyoloji profesörü Diane Vaughan, insanların ayrılık süreçlerini daha iyi anlayabilmek için onlarca görüşme yapıyor ve insanlardan ayrılıklarını anlatmalarını istiyor. Araştırmalarının sonucunda görüşülen tüm bu insanların ayrılıklarında ortak bazı noktalar bulunduğunu fark ediyor. Buna göre

  • Ayrılık kararını genellikle iki taraf anlaşarak almıyor. Çiftlerden biri bunu istiyor ve diğeri en nihayetinde kendini buna "Zaten yürütemiyorduk" gibi teselli cümleleri ile ikna etmeye çalışıyor ya da aklından geçen bu olmasa da insanlara bu şekilde yansıtıyor.
  • Ayrılıklar her ne kadar bazen aniden alınmış kararlar gibi görünse de ayrılma kararı aslında bir süreç sonunda alınıyor. Birazdan bahsedeceğimiz üzere partnere bunun söylendiği an aslında ayrılmaya karar verilen an olmuyor.
  • İnsanlar genellikle ayrıldıklarında başlayabilecekleri yeni bir ilişki, bir potansiyel partner bulmadan ayrılmaya pek de gönüllü olmuyorlar.
Bu ortak özelliklerin yanı sıra çiftler ayrılma sürecinde benzer aşamalardan geçiyor:

  1. Gizli şüpheler: Ayrılık süreci partnerlerden birinin aklında ilişkiye dair soru işaretlerinin oluşması ile başlıyor. Uzun süreli ilişkilerde partnerler her zaman birbirlerine ilişkinin başındaki kadar aşık hissetmeyebiliyor ya da ilişkiden her zaman aynı seviyede tatmin olmayabiliyor. Oldukça normal olan bu durum, ayrılığın kapıda olduğu anlamına gelmiyor. Fakat çiftlerden biri ilişki hakkında süregelen olumsuz düşüncelere sahipse ve ilişkiye dair kaygılarından bir türlü kurtulamıyorsa ayrılık kararı düşünülüyor. Bu aşamada ne ayrılmayı düşünen taraf bunu dile döküyor ne de karşı taraf bu düşüncelerin farkında oluyor.
  2. İmalar: Bu aşamada ayrılma fikri aklında olan taraf bunu hala partnerine doğrudan söylemiyor fakat dolaylı olarak bu ilişkiden mutsuz olduğunu belli etmeye başlıyor. Örneğin, partnerine "Burayı neden bu kadar dağıttın? Asla eşyalarını toplamıyorsun!" gibi çıkışlarda bulunuyor. Bu yakınmalar karşı tarafa tartışmaya ya da üzerine konuşmaya bile değmeyecek kadar önemsiz problemler gibi geliyor. Ayrılmayı düşünen kişi ise bu eleştirilerle partnerine yolunda gitmeyen şeyler olduğuna dair sinyaller verdiğini ancak partnerinin bunları bir türlü anlamadığını düşünüyor.
  3. Dışa Dönüş: Bu aşamada ayrılmayı düşünen taraf kendini ilişkisi ve partneriyle değil de dış dünya ile tatmin etmeye çalışıyor. Örneğin; yeni bir hobiye başlıyor, bir kursa yazılıyor ya da yeni insanlarla tanışmaya başlıyor. Kişinin kendini geliştirmek adına yaptığı kursa gitmek, hobi edinmek gibi davranışlarda ne problem olabilir diye düşünebilirsiniz. Fakat ayrılığı düşünen taraf bu aktivitelere ve yeni girdiği arkadaş ortamlarına partnerini özellikle dahil etmek istemiyor. Bu durum partnerlerin ortak alanlarının ve birlikte geçirdikleri vaktin azalmasına neden oluyor. Yeni ortamlara girmeye başlayan kişi için bu potansiyel partnerlerle tanışmak anlamına da gelebiliyor ve zaten kafasında ilişkisine dair soru işaretleri olan birisi için onları fark etmek daha kolay olabiliyor.
  4. Geçmişi Yeniden Yazma: İlişkinin başlarında partnerinden "Sonunda aradığım insanı buldum!" diye bahseden kişinin düşünceleri bu aşamada "En başından belliydi böyle olacağı, her zaman problemlerimiz vardı."ya evriliyor. Tutulmanın semptomlarından biri de aşık olunan kişiyi idealize etmek. Ayrılığın bu aşamasında ayrılmak isteyen taraf idealize etmenin tam tersini yapıyor; partnerinde olumsuz olan ne varsa ona odaklanıyor.
  5. Düşüncelerin İfade Edilmesi: Geri dönüşün genellikle artık çok zor olduğu bu aşamada ayrılmak isteyen kişi, düşüncelerini ailesinden birine ya da yakın bir arkadaşına açıyor. Bu şekilde kişinin kafasındaki ayrılma fikri daha çok netleşiyor ve daha mümkün bir hal alıyor. Bu aşamada görülen davranışlardan biri de partnerle insanların içindeyken tartışmaya girmekten çekinilmemesi oluyor.
  6. Partnersiz Hayatı Deneyimleme: Bu aşamada ilişki devam ediyor olmasına rağmen ayrılmak isteyen taraf ilişkisi yokmuş gibi davranmaya başlıyor. Partnerleri olmayan insanlarla daha sık görüşmek, insanların ayrılık hikayelerini dinlemek gibi davranışlar bu aşamada görülüyor. Ayrılmayı düşünen taraf partneriyle gelecek planları yapma konusunda gönülsüz davranıyor çünkü artık eskisi gibi ilişkiye bağlı hissetmiyor. Evli çiftlerde bu aşamaya gelindiğinde ayrılmak isteyen tarafın yüzüğünü takmayı "unuttuğu" günler olabiliyor.
  7. Harekete Geçme: Kişi bu aşamada partnerine ayrılma fikrinden hala bahsetmemiş olsa da düşüncesini belli etmeye başlıyor. Örneğin; yakın bir arkadaştan gelen "Bu zor kararı seni en az üzecek şekilde verirsin umarım." notu masanın üzerinden bilinçli olarak kaldırılmıyor. Amaç ayrılmak istediğini söylemekten ziyade karşı tarafı ayrılmak istemesi için provoke etmek oluyor. Bu aşamaya kadar karşı tarafın aklından geçenlerden bihaber olan partner, bu aşamada ayrılma fikrinden haberdar oluyor.
  8. Çabalama: Partnerinin ondan ayrılmak istediğini öğrenen/ fark eden taraf ilişkiyi yoluna koymak için çabalamaya başlıyor. Problemlerin çözülebileceğini düşünüyor. Fakat ayrılmak isteyen taraf için bu noktada artık çok geç kalınmış ve ilişki toparlanamaz bir hal almış oluyor.
  9. Ayrılma: Ayrılık konuşması nihayet yapılıyor. Bu aşamada dahi ayrılmak isteyen taraf kesin cümleler kuramıyor. Hepimizin az çok aşina olduğu "Ara verelim. Biraz zamana ihtiyacım var." gibi cümlelere başvuruluyor. Kapıyı tam olarak kapamak yerine ucu açık cümleler kurmak, ayrılmak isteyen taraf için de kurulmuş bağı yok edecek olmanın ne kadar zor olduğunu gösteriyor. Bir taraftan da partneriyle ayrıldığında gidebileceği birinin olmaması korkusu, kişiye bu cümleleri kurduruyor. Bu sebeple de ayrılık konuşması genellikle potansiyel bir partner olmadan yapılmıyor.
Hepimizin hayatının bir döneminde ayrılan ya da terk edilen olarak içinde olması muhtemel olan ayrılık süreci genellikle bu şekilde ilerliyor. Bazen o ilişki için ne yaparsanız yapın olmuyormuş gibi hissedebilirsiniz ve gerçekten yapacak bir şeyiniz kalmamış olabilir. İlişki bittiğinde özellikle terk edilen taraf sizseniz bir iyileşme hatta belki kendinizi geliştirme sürecinden geçebilirsiniz. Bu dönemi daha iyi anlamlandırmanıza yardımcı olması için Romantik İlişkilerde Ayrılık ve Sonrası başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.

[1] Vaughan D. (1979) Uncoupling: The Process of Moving From One Lifestyle to Another. Alternative Lifestyles, 2, 415-442.

Benzer yazılar

Bağlanma Stilleri ve Ayrılık Sonrası Davranışlar

Eğer ayrılmayı isteyen ve ilişkiyi bitiren taraf biz değilsek ayrılık sonrası kısa dönemde davranışlarımızı neler belirler?

Güvenli Bağlanmayı Anlatan Türkçe Şarkılar

Güvenli bağlanma ile çevremizle daha yakın ilişkiler kuruyoruz. Romantik ilişkilerde güvenli bağlanmayı anlatan Türkçe şarkıları derledik!

Arkadaşlık İlişkilerinin Mutsuz Sonu: Arkadaş Ayrılığı

Bir zamanlar bizi bizden iyi bilen dostlarımız zamanla birçok sebeple hayatımızdan çıkabiliyor. Bu yazıda arkadaş ayrılıklarını ve ayrılık acısını inceledik!

İlişkileri Merkezine Alan Tiyatro Oyunları

İnsanı insana insanla anlatma sanatı: tiyatro! Yakın ilişkileri sahneye taşıyan tiyatro oyunlarını sizler için derledik.

İki Frida - Resim Önerisi

İki Frida adlı esere hiç yakından baktınız mı? Frida Kahlo çektiği ayrılık acısını, yalnızlık ve çaresizlik hislerini sanatıyla gösteriyor.

Neden Ayrılamayız?

Neden bizi çok da mutlu etmeyen bir ilişkinin içinde kalmaya devam ederiz? Olumsuz deneyimlerimize rağmen niye ilişkiyi bitirmeyiz? Cevabı yazımızda!

Yanıldığımız 7 Durum

Başkalarının duygu ve düşüncelerini okumakta çoğu zaman düşündüğümüz kadar iyi değiliz. İşte sosyal etkileşimleri karmaşık bir labirent haline getirebilecek en yaygın düşünce hatalarından bazıları.

Seks Bağımlılığı

Aktif bir cinsel hayat seks bağımlılığı anlamına gelmiyor. Dikkat edilmesi gereken nokta: Cinsel hayat sosyal hayatı olumsuz etkiliyor mu?

Arkadaş Ayrılığı: Friends That Break Your Heart

İngiliz sanatçı Blake yeni albümünde müzikte çok sık görmediğimiz bir tema olan arkadaşlık ilişkilerindeki ayrılıkları ele alıyor.

Boşanma Sonrasında Takım Olabilmek

Boşanma sonrası, ebeveynlerin bir takım olarak hareket etmesi ve çocuklarının sürece uyum sağlamalarına destek olmaları geçiş dönemini kolaylaştırıyor.

Hibrit Çalışmaya Geçmenin Uyandırdığı Kaygıyla Baş Etmek - 1

Uzun süre evden çalışmanın ardından hibrit sisteme geçmek sizi strese mi sokuyor? Kendinize sorduğunuz bazı sorular, stresle baş etmenize yardımcı olacak.

Kim eski partnerine karşı daha olumlu görüşlere sahip?

Kim eski partneriyle ilgili daha olumlu düşüncelere sahip oluyor? Erkekler mi kadınlar mı? Neden bu konuda cinsiyet farklılığı bulunuyor?

"Seni Seviyorum" demeden sevgi göstermenin yolları

Sevgiyi göstermenin tek yolu "Seni seviyorum." cümlesinden geçmiyor. Başka davranışlar da karşı tarafa sevginizi derinden hissettirebiliyor.

Öz şefkat, Boşanma Sonrası Stresle Baş Etmeye Yardımcı Oluyor.

Ayrılık sonrası yaşanan süreç çok da kolay olmuyor. Peki öz şefkat geliştiren kişiler bu süreci daha kolay atlatabilir mi?

Ayrılık Da Sevdaya Dahil Mi?

Neredeyse hepimiz bir ilişkinin sona ermesinden sonra yas sürecinden geçiyoruz. Yas sürecinde bizi hangi aşamalar bekliyor?

Çocukluk Çağının Korkulu Rüyası: Zorbalık

Zorbalığa uğramak çocuklarda travmatik izler bırakabiliyor. Peki çocuğunuzun zorbalığa uğradığını nasıl anlayabilirsiniz?

İlişki bittikten sonra kimler barışmayı daha çok istiyor?

Bir ayrılık sonrası kimler eski partnerine dönmeye daha fazla meyilli ve istekli oluyor? Peki bunun benlik algımızla ilgisi ne? Cevaplar yazımızda!

Baba Oldum, Peki Ya şimdi?

Baba olana dek yaşanan o sevinç, çocuk dünyaya geldikten sonra yerini endişeye bırakabiliyor. Peki bu süreçte babalar ne yapabilir?

Unutmak ve Hatırlamak Arasında Kalmış Bir Hikaye: Hiroşima Sevgilim

Travmatik deneyimler yıllar geçtikten sonra dahi etkisini korumaya devam ediyor. Hiroşima Sevgilim filmi bu durumu açıkça gösteriyor!

İlişkide Partnerinizden Beklemeye Hakkınız Olan 8 şey

"Partnerimin beni sevdiğini biliyorum ama hiç söylemiyor." Partnerimizden beklemeye ve istemeye hakkımız olan "temel" şeyleri anlatıyoruz.

Ayrılık Sonrası Seks

Ayrılma sonrası seksin nedenleri, cinsiyetler arası genel farklılıkları ve etkilerini öğrenmek için yazımızı inceleyebilirsiniz.

Daha İyi Bir Ayrılık İçin Yapabileceğiniz 7 şey

Bazen hiç kabul etmek istemesek de, daha iyi olabilmek için bize zarar veren ilişkilerden kurtulmamız ve onlardan uzaklaşmamız gerekiyor.

Ayrılık Sonrası Kişisel Gelişim

Ayrılığın getirdiği hislerle nasıl başa çıkacağım? Kendimize şefkat göstermek bu acıyla baş edebilmemize yardımcı oluyor. İşte daha fazlası!

İlişkileri Boşanmaya Sürükleyen Davranışlar

İyi günde, kötü günde bir arada olmaya evet desek de gün geliyor ki ilişkiyi daha fazla sürdüremez oluyoruz. Boşanmaya ne sebep oluyor?

Eski Partneri Sosyal Medyadan Takip Etme

"Nerede, kiminle, ne yapıyor, ne yemiş?" Eski partnerimiz artık hayatımızda olmasa da bu soruların merkezi olmaktan kaçamıyor. Peki neden?

Ayrılıp barışma döngüsü strese yol açıyor.

"Sıkıldım, ayrılalım.", "Hadi tekrar barışalım." Partnerler çok sık ayrılıp barışma döngüsüne girebiliyor. Peki bundan nasıl etkileniyorlar?

Tek çocuklar narsisizme daha mı meyilliler?

"Tek çocuk muymuş? O halde kesin şımartılmıştır ve kendini çok beğeniyordur." Bu tarz önyargılara karşılık çalışmalar ne diyor dersiniz?

Yokluklarında bile yakınlarımızı algılayabiliyoruz.

Hiç daha önce bir ayrılık sonrası durup dururken o insanın sesini işittiğiniz, kokusunu duyduğunuz oldu mu? Nedeni yazımızda!

Aşırı Düşünmeyi Nasıl Azaltabiliriz?

Birçoğumuz yoğunluğumuzun ve meşguliyetimizin arasında aşırı düşünüp kendimizi strese sokmayı başarıyoruz. Bu durumu nasıl azaltabiliriz?

Anne-Kız İlişkileri

Anne kız arasında kurulan bağ, hayatın her dönemini büyük ölçüde etkiliyor. Peki bu yakınlığı kurmanın ve sürdürmenin yolu nelerden geçiyor?

Ayrılığı açıklama tarzımız karşı tarafın stresini etkiliyor.

Nasıl ayrıldığımızın karşı tarafın gelecekteki hayatı için bir önemi var mıdır? Yoksa her ayrılık zaten aynı mıdır? Buyrun yazımıza!

Boşanmalar genetik midir?

Ailedeki boşanmalar, çocukların da boşanacağını mı gösterir? "Boşanmış olmak" bir gen midir? Yoksa yerleşik düşüncelerimiz hatalı mı?

Arkadaşlıklarımız Neden ve Nasıl Biter?

Arkadaşlıklar ömürlük olduğu gibi zaman içinde de bitebiliyor. Peki arkadaşlıkların son bulmasının altında neler yatıyor?

Eski Sevgiliyle Arkadaş Kalınabilir Mi?

Tüm zamanların en merak eden sorularından biri: "Eski sevgiliyle arkadaş kalmak mümkün mü?" Bu yazıda konuyu tüm detaylarıyla irdeliyoruz!

Hep aynı tip ilişkiler yaşamaya mahkum muyuz?

Dönüp dolaşıp kendinizi aynı ilişki döngüsünün içinde buluyorsanız yalnız değilsiniz. Sizi buna yönelten faktörleri öğrenmek ister misiniz?

Kaygılı bağlananlar ayrılığı nasıl kolay atlatır?

Ayrılık, özellikle de kaygılı bağlananlar için oldukça zor bir süreç olabiliyor. Peki bu süreçte onlara iyi gelebilecek şeyler olabilir mi?

Boşanma Sürecinde Çocuk İçin Neler Yapılabilir?

Boşanma süreci ebeveynler için olduğu kadar, çocuklar için de zorlu bir süreç. Peki bu süreç en kolay şekilde nasıl atlatılabilir?

Bebeklik ve Erken Çocuklukta Dönüm Noktaları

Hayatın her döneminde olduğu gibi, bebeklik ve erken çocuklukta da dönüm noktaları bulunuyor. Bu dönüm noktalarını öğrenmek ister misiniz?

Beklenmedik bir ayrılık bizi nasıl etkiliyor?

Hiç beklemediğimiz bir anda gelen o mesaj, arama ya da buluşma... Beklenmeyen ayrılıklar bizi derinden sarsarak büyük etkiler bırakabiliyor.

Türk Edebiyatında Yarım Kalan Aşklar - 1

Yarım kalmışlık, hüzün içerse de yaşanmışlıkların güzelliğini de içinde barındırıyor. Bu yazımızda yarım kalmış aşklara kapı aralıyoruz.

İlkler Neden Unutulmaz? - İlk Kalp Kırıklıkları

Belki de büyük heveslerle başladığımız ilk romantik ilişkinin kalp kırıklıklarıyla sonlanması daha sonraki deneyimlerimizi nasıl etkiliyor?

Daha sağlıklı bir ayrılık için neler yapmalı?

Ayrılıklar her iki taraf içinde genellikle bir hayli zorlu geçiyor. Peki ayrılığı daha kolay bir şekilde gerçekleştirmenin yolları var mı?

Ayrılık sonrası hangi süreçlerden geçiyoruz?

Ayrılıklar da tıpkı ölüm gibi yas sürecini tetikleyebiliyorlar. Peki bu yas sürecindeyken hangi duyguları ve davranışları deneyimliyoruz?

Bir Dargın Bir Barışık: Gelgitli İlişkiler

Bir gün harika, ertesi gün toksik... Gelgitli ilişkilerin bir günü diğerine uymuyor. Bu ilişkiler partnerlere büyük zarar verebiliyor.

Habersizce Terk Edilmek: Ghosting

Bir sabah uyandınız, bir bakmışsınız terk edilmişsiniz! Ghosting nedir ve kişiye nasıl hissettirir tüm detaylarıyla yazımızda.

Ayrılıkla başa çıkmak için kendinizi yeniden inşa edin!

Bir ilişkinin bitişinini ardından nasıl toparlanırız? Belki de kimliğimizi yeniden inşa etmek bir çözümdür. Peki bunu nasıl başarırız?

Neden Ayrılıklar Bazılarımız İçin Daha Zor?

Reddedilmenin ve ayrılığın ardından hepimiz acı çekiyoruz fakat bazılarımızın iyileşmesi daha zor oluyor. Bu farklılığa ne sebep oluyor?

Aşkın Gözü Sahiden De Kör Müdür?

Hani gözümüz ondan başkasını görmez, en mükemmel insanın o olduğunu düşünürüz ya… İşte bu, fena halde tutulduğumuzun kanıtıdır!

Eski sevgililerimizi unutmak neden bu kadar zor?

Biten bir ilişkinin ardından neden bu denli gözyaşı dökeriz? Canımız neden bu kadar çok acır? Geçmişi unutmak neden bu kadar zor?