Yakın Ebeveynlik

Oyun Nedir? 3-4 Yaş Grubu için Oyun Önerileri

Boy in Red Shorts – Dan Parry Jones

İnsan biyolojik yapısı nedeniyle doğduğu andan itibaren sürekli öğrenme eğiliminde. Araştırmacılar da insan zihninin karmaşık yapısını ve öğrenmenin nasıl gerçekleştiğini anlamak için farklı teorilere, araçlara ve yaklaşımlara yönleniyor. Erken çocukluk döneminde öğrenmeyi ve deneyimi mümkün kılan araçlardan biri de oyun. Oyunun toplumları ve kültürleri şekillendirdiği düşünülüyor. Öyle ki oyun insan kültüründen önce de var olan ve diğer canlıların da ihtiyaç duyduğu fiziksel ve biyolojik bir aktivite. Bu yazımızda oyunun tanımını ele alıyoruz.

Oyun denince her birimizin aklında bazı şeyler canlanıyor fakat tanım yapmakta zorlanıyoruz. Aslına bakarsanız oyunun tek bir tanımı bulunmuyor. Oyunla ilgili başyapıtlardan biri olan Homo Ludens kitabında Johan Huizinga, oyunu tanımlarken hayvanların oyun davranışlarının doğallığından bahsediyor. Yani bir insanın herhangi bir hayvana oyun oynamayı öğretmiş olması pek mümkün görünmüyor. Bu sebeple oyunun insanlardan önce hayvanların keşfettiği bir eylem olduğu düşünülüyor. “The Play of Animal” adlı kitapta da hayvanların hayatta kalabilmek, üreyebilmek ve sürü içinde varlığını sürdürebilmek için oyunu araç olarak kullandıkları belirtiliyor. Bu açıdan oyun için doğal ve içgüdüsel bir eylem diyebiliriz. Durum aslında insanlarda da benzer. Bebekler, dış faktörlerden bağımsız olarak oynama motivasyonu ile doğuyor ve bu motivasyonu koruyorlar.

İçgüdüsel olmasının yanı sıra oyun öğrenilen bir eylem ve içinde esneklik, hareket, çeşitlilik, eğlence, karışıklık, çeşitlilik, denge, değişim ve çözüm gibi pek çok bilgiyi, beceriyi ve deneyimi barındırıyor. Çocuk oyun sayesinde yaparak ve yaşayarak öğreniyor. Dolayısıyla çocuğun yetişkinlik döneminde ihtiyaç duyabileceği niteliklere sahip olma ihtimali artıyor. Aynı zamanda oyun çocuklar için bir ifade aracı. Çocuklar oyunda alternatif çözümler bularak ve onları deneyerek farklı bakış açıları kazanıyor, kendi gizli güçlerini keşfediyor ve bu sayede kimliklerini oluşturuyorlar.

Sonuç olarak oyun; çocukları, yetişkinleri ve tüm toplumu şekillendiren temel değerlerden biri. Dengeli, dayanıklı, esnek ve özgür düşünebilen bir çocuk yetiştirmek için ona bolca oyun oynama imkanı sunmak gerekiyor.

 

3-4 Yaş Grubu için Oyun Önerileri

Oyunu, her çocuğun kendisini tanımak, ifade etmek ve çevresinde olup bitenleri anlamlandırmaya çalışmak için kullandığı bir araç olarak tanımlayabiliriz. Sınırlarını, kendi başına veya destek alarak yapabildiklerini, hoşlandıkları ya da hoşlanmadıkları şeyleri, güçlü oldukları veya geliştirmeye açık yönlerini keşfedebilmeleri için çocuklara bol bol oyun oynayabilecekleri bir ev/okul iklimi sunmamız oldukça değerli. Oyunlar o kadar çeşitli ki gelişim seviyesine ve ilgi alanına bağlı olarak her yaş grubu için farklılaşabiliyor. Aynı zamanda her oyun kendi içinde birbirinden farklı dinamikler barındırabiliyor. Bazısı inovasyon becerisini desteklerken bazısı da iş birliği ve empati kurmayı geliştiriyor. Bu yazımızda, 3-4 yaş grubundaki çocukların oynamaktan keyif alabileceği ve yaşlarına uygun oyun önerilerinde bulunuyoruz.

1- Beraber yemek yapın.

Krep, kurabiye, puding ya da kek gibi yapılması birkaç aşamadan oluşan tarifleri çocuğunuzla birlikte deneyebilirsiniz. Günlük yaşam pratiklerini deneyimlemek çocuklar için oldukça keyifli oluyor. Özellikle yetişkinlerin yaptığı davranışları taklit etmek ve onların yaptığı işlere dahil olmak çocukların öz güvenlerini artırıyor. Beraber yemek yaparken çocuğunuzun sorumluluk almasına, hata yapmasına, yeni şeyler denemesine ve deneyim kazanmasına fırsat vermeniz büyük önem taşıyor. Çocuk, kendisinin yaptığı oyuncağa daha fazla değer vermesi gibi hazırlanmasına katkıda bulunduğu yemeği yemekten de daha fazla keyif alabiliyor. Küçük bir öneri: Çocuğunuzun hoşlanmadığı bir besini kullanarak birlikte yemek yapmayı deneyebilir ve böylece o besine sempati duymasını sağlayabilirsiniz. 

2- Farklı nesneleri kullanarak çadır kurun.

Minder, yastık, sandalye, çarşaf ya da örtü gibi nesneleri kullanarak evinizde çadır kurabilirsiniz. Nesneleri farklı işlevlerde kullanmak, çocuğunuzun hayal dünyasına ve yaratıcı düşünme becerisine oldukça katkı sağlıyor. Bir nesneyi farklı bir nesneymiş gibi kullanarak, örneğin çarşafı çadırın brandasıymış gibi yaparak, oynadığınız yap-inan oyunları (-mış gibi oyunlar) sayesinde çocuğunuz farklı bakış açıları geliştiriyor ve bu sayede empati kurma becerisi destekleniyor. Çocuk, kendisine ait bir oyun alanı tasarlıyor ve içinde arkadaşlarıyla/kardeşleriyle keyifli vakit geçirebileceği bir ortam kurguluyor.

3- Çoraptan kendi kuklanızı tasarlayın.

Kullanmadığınız, yıpranmış ya da eşi kaybolmuş çorapları çocuğunuzla belirleyerek birbirinden farklı ve eğlenceli kuklalar tasarlamak için kullanabilirsiniz. Çorabın içine pamuk, elyaf ya da yıpranmış diğer çorapları koyarak dolgun ve yumuşak bir çorap kuklası tasarlayabilirsiniz. Kuklaya çocuğunuzla beraber isim verebilir ve kuklanız için arkadaşlar da yapabilirsiniz. Bu oyunda geri dönüşüm, ileri dönüşüm, oyun, hayal gücü, eğlence ve yaratıcılık bir arada!

 

Yazan: Feyza Yeliz Bayındır

Düzenleyen: Dr. Gizem Sürenkök

 

Kaynaklar:

[1] Johnson, J. E., Eberle, S. G., Henricks, T. S., & Kuschner, D. (2015). The handbook of the    study of play. Lanham, MD: Rowman & Littlefield.

 [2] Huizinga, J. (2016). Homo ludens a study of the play-element in culture. Kettering, OH:    Angelico Press.

 [3] Groos, K. (1898). The play of animals. New York: Appleton.

[4] Gray, P. (2017). What exactly is play, and why is it such a powerful vehicle for learning?. Topics in Language Disorders, 37, 217-228.

[5] Schank, J. C. (2015). The evolution and function of play. Adaptive Behavior, 23(6), 329–330.

[6] Cohen, L. J. (2001). Playful Parenting: A Bold New Way to Nurture Close Connections, Solve Behavior Problems, and Encourage Children’s Confidence. New York, NY: Ballantine Books.

 [7] Lillard, A. S., Lerner, M. D., Hopkins, E. J., Dore, R. A., Smith, E. D., & Palmquist, C. M. (2013). The impact of pretend play on children’s development: A review of the evidence. Psychological Bulletin, 139(1), 1.