Yakın Ebeveynlik

Ebeveynlikte Tükenmişlik Sendromu

Mother with Daughter Playing- Nicolai Fechin (1917)

Ebeveynlik içinde birçok zorluğu barındırıyor ve ebeveynler kimi zaman kendilerini bu sorumlulukların altında eziliyor gibi hissedebiliyor. Üzerine çok fazla konuşulmasa da ebeveynlerde tükenmişlik sendromu, ebeveynleri ve çocukları yakından etkileyen bir durum. Ebeveyn tükenmişliği, ebeveynlikten ve bununla ilişkili stres verici durumlardan kurtulma isteğini beraberinde getiriyor. Bu sebeple tükenmişlik hisseden ebeveynlerin çocuklarının ihtiyaçlarını gidermekte zorlandığı ve daha agresif davranışlar sergilediği görülüyor.

Peki tükenmişlik sendromu nasıl tanımlanıyor? Ebeveynlikte tükenmişlik sendromu, kişinin bunalmış, fiziksel ve duygusal olarak tükenmiş, çocuklarından duygusal olarak uzaklaşmış ve etkisiz bir ebeveynmiş gibi hissetmesi olarak tanımlanıyor. Birçok ebeveyn, tükenmişlik sendromu yaşadığını reddedebiliyor. Çünkü toplumsal olarak sürekli ebeveynliğin tatmin edici ve kutsal bir deneyim olduğu öğretiliyor. Ancak bu inanış tarzı aslında ebeveynlere zarar veriyor. Çünkü bu anlayış ebeveynlerin tükenmiş hissettiklerinde bunu paylaşmalarını engelliyor ve kendilerinde bir sorun varmış gibi hissetmelerine yol açıyor. 

Çocuklar doğdukları andan itibaren ebeveynlerinin bakımına ihtiyaç duyuyorlar. Ebeveyn ve çocuk arasındaki ilişki, çocuğun gelişimi açısından son derece önemli oluyor. Ancak ebeveynler onlarda olmayan şeyleri çocuklarına veremeyecekleri için tükenmişlik sendromu hakkında konuşmak son derece önemli hale geliyor. Eğer bir ebeveyn kendisini duygusal olarak tükenmiş hissediyorsa, çocuğuna sevgi ve ilgi vermekte de zorlanıyor. Kendisini ne kadar stres altında hissediyorsa, çocuğuna karşı da o kadar sabırsız davranıyor. Böyle zamanlarda zorluk çeken bir ebeveyn, çocuğuna da şefkatle yaklaşmakta ve bir model oluşturmakta güçlük çekebiliyor.

Yapılan çalışmalar, psikolojik rahatsızlıkları olan çocuklara sahip olmanın ebeveynlerin tükenmişlik sendromu yaşamasıyla ilişkili olduğunu gösteriyor. Dikkat eksikliği, hiperaktivite, otizm ve obsesif kompulsif bozukluk gibi rahatsızlıklar, çocuk için olduğu kadar ebeveyn için de yıpratıcı oluyor. Böyle zamanlarda bir uzmandan destek almanın önemi vurgulanıyor. 

Tükenmişlik sendromuyla baş etmenin en önemli yollarından biri öz bakıma özen göstermek. Herkesin belli dönemlerde pili bitebilir ve herkes şarj olmak için zamana ihtiyaç duyabilir. Böyle anlarda kendinize şefkat göstermek, daha hızlı ve sağlıklı toparlanmanızı sağlar. Düzenli olarak hem fiziksel hem de duygusal ihtiyaçlarınıza özen göstermek, hem size kendinizi iyi hissettirir hem de çocuğunuzla ilişkinizi geliştirir. 

 

Yazan: İdil Salih

Düzenleyen: Dr. Gizem Sürenkök

 

Kaynak: 

Koslowitz, R. (Sep 02, 2019). The burnout we can’t talk about: Parent burnout. Psychology Today. https://www.psychologytoday.com/us/blog/targeted-parenting/201909/the-burnout-we-cant-talk-about-parent-burnout