Profesyonel İlişkiler

İş Hayatındaki Bilişsel Hataları Azaltmak Mümkün mü?

Guiding the Pour – Onelio Marrero (2016)

Hayatımızda bulunan önemli etkinlik alanlarından biri de iş yerleridir. İş yerlerinde gün içinde birçok başarısızlık ve hataya şahit oluyoruz. Gerçekleşen bazı hataların veya başarısızlıkların sebebi bilişsel kaynaklı olabiliyor. İş yerindeki bilişsel hatalar genellikle dikkatimizdeki aksamalar ile ilgili oluyor. Örneğin, birisini dinlememiz gerekirken hayallere dalmamız, işle ilgili bazı detayları unutmamız, kazara yanlış olan makineyi durdurmamız veya başlatmamız. Bu bilişsel hatalar düşük iş performansına, artan kazalara ve yaralanmalara yol açıyor. Peki bizi iş yerinde bilişsel hatalar yapmaya sürükleyen etkenler nelerdir? Yapılan araştırmalara göre işe aile müdahalesi, işte zaman baskısı, işe özen göstermede düşüklük, gün içinde uykulu olma gibi durumlar bizi bilişsel hatalar yapmaya götürüyor.

Çalışanların nerede, ne zaman ve ne kadar işle ilgili görevlerle meşgul olacaklarına kendilerinin karar vermesi şeklinde tanımlanan iş yeri esnekliği kavramı iş hayatında önemli bir yere sahip. İş yeri esnekliği çalışanlara daha fazla kontrol hakkı ve seçim yapma şansı veren bir olgu. Çalışanlar hangi işin amaçlarına ve hayallerine yönelik olduğunu keşfedip o işe yönelebiliyorlar. Bir işin yürütülmesinde gerekli olan metodları bulabiliyor ve ona göre bir plan yapabiliyorlar. Ayrıca çalışanlar ihtiyaçlarına göre hareket etme özgürlüğüne sahip oldukları için ev-iş dengesini daha rahat kurabiliyorlar. Bir diğer deyişle iş yeri esnekliği sayesinde kişiler evde de önemli olan zaman, enerji, olumlu duygular gibi kaynaklarını kullanabilme şansı elde ediyor. Örneğin, haftanın her günü 09.00’dan 17.00’ye kadar çalışan biri, ihtiyaçları doğrultusunda bu programı haftanın dört günü 07.00’den 17.00’ye kadar çalışacak şekilde düzenleyebiliyor. Toplamda aynı saat iş yapan bu kişi boş kalan bir günü sayesinde ev işlerini daha kolay düzenleyebiliyor. Böylece bu kişinin hem iş yerindeki hem de evdeki kontrolü artmış oluyor. Üstelik kişilerin kendi davranışları ve onları çevreleyen olaylar ile ilgili kontrollerinin olduğuna dair inançları, dikkatlerinin sürekliliğini arttırıyor. Böylece hem iş yerinde hem de evde meydana gelen bilişsel hatalarda düşüş gözlemleniyor. 

 

Yazan: Gökçenay Kaplan

Düzenleyen: Dr. Gizem Sürenkök

 

Kaynak:

Hsu, Y., Chen, Y. & Shaffer, M.A. Reducing Work and Home Cognitive Failures: the Roles of Workplace Flextime Use and Perceived Control. J Bus Psychol (2019). https://doi.org/10.1007/s10869-019-09673-4