Arkadaşlık İlişkileri Romantik İlişkiler

Beden Algı Bozukluğu Nedir ve Etkileri Nelerdir?

No Name – Lubaina Himid

İnsan zihninde canlanan beden imgesi, kişinin kendi bedeni hakkında nasıl hissettiğini ve düşündüğünü yansıtabiliyor. Bu duygu ve düşünceler kişinin görünüşünden ne kadar memnun olduğundan diğerlerinin onun bedeni hakkında neler düşündüğüne kadar birçok şeyi kapsayabiliyor2. Beden Algı Bozukluğu (BAB) ise kişinin bedeninde hayali kusurlar görmesi ya da küçük kusurları gözünde büyütmesi ve zihnin bunlarla meşgul olması durumunda ortaya  çıkıyor1. BAB genelde birçok başka ruhsal problemle eş zamanlı ortaya çıkan ve kişilerde öz güven düşüklüğüne neden olabilen psikolojik bir problem olarak görülüyor1. Çok erken yaşlarda ortaya çıkabilen BAB, kişilerin günlük hayatlarını ve ilişkilerini yakından etkileyebiliyor3.

Beden hakkında kaygı duymak birçok insan arasında, özellikle kadınlarda, yaygın olarak görülebiliyor1. Ancak beden ile ilgili rasyonel olmayan düşünceler kişinin günlük hayattaki işlevselliğini etkileyecek kadar kaygı yaratıyorsa patolojik bir durum söz konusu olabiliyor1. Obsesif Kompulsif Bozukluk ile de ilişkili olan BAB, kız ve erkek çocuklarını aynı oranda etkileyerek genelde ergenlik döneminde başlıyor3.

Her bireyde farklı şekilde ortaya çıksa da BAB’ın ortak olarak görülen semptomları da bulunuyor. Bu semptomların başında yara izleri, saç veya kalça gibi vücudun farklı alanlarındaki küçük kusurlarla zihnin fazlaca meşgul olması geliyor3. Bunun dışında sürekli aynadan kendini kontrol etmek ya da çok fazla makyaj yapmak gibi kendini tekrar eden davranışlarda bulunmak da BAB semptomları arasında yer alıyor3. Bu problemin sosyal yaşamı etkileyen birçok yönü olsa da bu etkiyi en çok kişilerin deneyimledikleri sosyal kaygıda görüyoruz6. BAB; kişilerin sosyal ortamlardan kaçmalarına ve insanların kusurlu tarafları nedeniyle onları reddedeceğine ya da kendileriyle dalga geçeceğine inanmalarına sebep olabiliyor6. Son olarak vücutta var olduğu düşünülen kusurların gerçekliğine dair yüksek bir inanç taşımak da BAB semptomlarından birisi olarak görülüyor3.

BAB’a sahip olan kişilerde görülen başka bir durum ise bu kişilerin mükemmeliyetçi olmaları1. Mükemmeliyetçilik söz konusu olduğunda kişinin kendisine yönelttiği eleştirilerin yapıcı değil de yüksek ve gerçekçi olmayan standartlar içermesi depresyona olan eğilimi artırabiliyor5. BAB’da da kişinin bedenine yönelttiği eleştirilerin gerçekçi ve yapıcı olmadığı göz önüne alınırsa BAB’ın da birçok kişide depresyon semptomlarına neden olabileceği düşünülebiliyor1. Birçok araştırma ve klinik veri de BAB’ın depresyonla eş zamanlı tanısının yaygın olduğunu gösteriyor1.

BAB’ın günlük hayatta etkilediği bir diğer alan ise kişilerin kendilerini çekici görüp görmemeleri oluyor. Bedenle ilgili yapılan yorumların kendini çekici görmeyen kişilerin ilişkilerinde birçok etkiye sahip olduğu biliniyor. Örneğin kişilerin kendi kilolarıyla ilgili endişeleri kurdukları ilişkilere zarar verebiliyor4. Evli çiftler ile yapılan bir araştırmaya göre özellikle kadınların eşlerinden kilolarına dair aldıkları yorumlar evlilik içi çatışmayı artırıyor4. BAB eğilimleri bulunan insanlarda çekicilik anlayışı BAB’dan etkilenirken bu etkinin yoğunluğu ise çekici görünmediğini düşünmekle iğrenç göründüğünü düşünmek arasında değişebiliyor1.

Peki kişinin hayatına çok farklı etkileri olan BAB’ın bu kadar yaygın olması ve önemli etkilerinin olması nasıl açıklanabilir? Özellikle Batı toplumlarındaki güzellik ve beden algısının insanların bedenleriyle olan ilişkilerini etkilediği görülüyor4. Sosyal medya ve toplum ise gerçekçi olmayan güzellik anlayışını çekici hale getirebiliyor3,7. Sosyal medyada sürekli vurgulanan sıfır beden modeller, leke giderici kremler, estetik ameliyatlar gibi etmenler insanları her geçen gün etkilemeye devam ediyor3. Bu mükemmeliyetçi tutumlara sosyal medyada maruz kalmak BAB’a sahip insanların bedenleriyle ilgili gerçek olmayan düşüncelerden kurtulmalarını daha da zor bir hale getirebiliyor3.

Birçok insanın bedeniyle ilgili kaygıları olsa da BAB’a sahip kişiler bu zorlukları üst seviyelerde ve hayatlarını etkileyecek şekilde yaşayabiliyor. BAB, sosyal ilişkilerden kendini çekici görmemeye hatta iğrenç bulmaya kadar kişilerin hayatını birçok yönden etkileyebiliyor. Bu nedenle Beden Algı Bozukluğu ve yatkınlıklarının gözden kaçırılmamasının önemli olduğunu düşünüyoruz.

 

Yazan: Şeyma Esra Doğru

Düzenleyen: Dr. Gizem Sürenkök

 

Kaynaklar:

[1] Ayub, N., Kimong, P. J., Ee, G. T. (2018). A distorted body image: Cognitive Behavioral Therapy for Body Dysmorphic Disorder. Retrieved from: https://www.intechopen.com/books/cognitive-behavioral-therapy-theories-and-applications/a-distorted-body-image-cognitive-behavioral-therapy-for-body-dysmorphic-disorder

[2]Body Image Report. Mental Health Foundation, Retrieved from: https://www.mentalhealth.org.uk/publications/body-image-report/intro

[3] Ehmke, R. What is body dismorphic disorder? Childmind Institute, Retrieved from: https://childmind.org/article/body-dysmorphic-disorder/

[4]Hochgraf, A. K., McHale, S. M. (2019). Honey, do I look fat? Perception of spouses’ weight and weight concerns predict marital relationship quality. Journal of Social and Personal Relationships, 1-20. doi: https://doi.org/10.1177%2F0265407519880961

[5] Moore, E., Holding, A. C., Moore, A., Levine, S. L., Powers, T. A., Zuroff, D. C., & Koestner, R. (2020, April 30). The Role of Goal-Related Autonomy: A Self-Determination Theory Analysis of Perfectionism, Poor Goal Progress, and Depressive Symptoms. Journal of Counseling Psychology. Advance online publication. http://dx.doi.org/10.1037/cou0000438

[6]Well, T. (2018). Dealing with body image issues. Psychology Today, Retrieved from: https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-clarity/201804/dealing-body-image-issues

[7]Ryding, C. F. & Kuss, D. J. (2019). The use of social networking sites, body image dissatisfaction and Body Dysmorphic Disorder: A review of psychological research. Psychology of Popular Media Culture. In press. Post-print.