Profesyonel İlişkiler

İş yerinde tükenmişliğe neler sebep olur ve bunlarla nasıl baş edilir?

Edward Hopper – Office at Night (1940)

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından iş yerinde ruh sağlığına zarar veren bir sendrom1 olarak kabul edilen tükenmişlik, WHO tarafından üç boyutlu olarak tanımlanıyor:

  • Enerji yoksunluğu ve aşırı halsizlik
  • İşe karşı zihinsel bir uzaklaşma ve olumsuzluk hali
  • Profesyonel etkinin azalması

Tükenmişlik hisseden bireyler işlerinden keyif almıyorlar, takdir gördüklerini hissetmiyorlar, başarılı olduklarını düşünmüyorlar ve devamlı olarak yorgun hissediyorlar. Bu konuda yapılan bir araştırma2 tükenmişliğe altı ana sebep gösteriyor:

  • İş yükü: İnsanın kabiliyetiyle eşleşen ancak altında ezilmediği bir iş yüküne sahip olması, dinlenmeye, yenilenmeye ve kendisini geliştirmeye zaman ayırabilmesi tükenmişlik hissetmeyi önlüyor. İnsanlar sürekli olarak haddinden fazla yükleri olduğunu hissettiklerinde ise bu denge olumsuz yönde bozulmaya başlıyor. Bunu önlemenin yolu olarak iş yükünü azaltmak, daha iyi planlama yapmak, bazı işleri devretmek ve hayır demeyi öğrenmek görülü
  • Kontrol hissinin kaybedilmesi: İş yerinde bağımsız hissetmemek, kaynaklara erişiminiz olmadığını, size güvenilmediğini hissetmek yıpratıcı olabiliyor. Bu hissinizin neden kaynaklandığını düşünüyorsunuz? Üstleriniz sürekli olarak sizi kontrol mu ediyor veya görev tanımınız sürekli değişiyor mu? Bu sorunları değiştirmek için ne yapabileceğinizi düşünüyorsunuz? Üstlerinizle konuşmak veya kişisel sınırlarınızı daha iyi çizebilmek bunu değiştirebilir.
  • Ödül: Verdiğiniz emeğin aldığınız karşılıkla eşleşmediğini düşünüyorsanız zaman ve emeğinizi boşa harcadığınızı hissediyor olabilirsiniz. İşinizi yaptığınıza değdiğini hissetmek için neler yapabileceğinizi düşünün. Örneğin, daha fazla maaş hak ettiğinizi düşünüyorsanız bunu yetkili bireylere aktardığınızdan emin olun veya daha fazla takdir görmeniz gerektiğine inanıyorsanız bunun hakkında iletişime geçin.
  • Topluluk: Kiminle beraber çalıştığınızı veya kime hizmet verdiğinizi değiştiremeyebilirsiniz ancak bu insanlarla nasıl iletişim kuracağınıza siz karar verirsiniz. Daha olumlu bir üslup kullanmak, daha iyi dinlemek ve daha fazla takdir etmek gibi küçük değişiklikler bile daha olumlu ilişkiler kurmanızı ve daha pozitif bir iş atmosferinde bulunmanızı sağlayabilir.
  • Adalet: İşlerinizin yeterince takdir edildiğine ve ekip arkadaşlarınızın size adil davrandığına inanıyor musunuz? Eğer, adil bir muamele gördüğünüzü düşünmüyorsanız bunu söyleyin. İnsanlar farkında olmadıkları ön yargılarıyla dahi bazen adil davranamayabilir ve bu onlara söylenene kadar bunun farkında olmayabilirler. Bu sebeple sorununuzdan karşı tarafı haberdar etmek önemlidir.
  • Değer uyuşmazlığı: Eğer organizasyonunuzun değerleri ile sizin değerleriniz uyuşmuyorsa bu da tükenmişlik ve iş konusunda tatminsizliğe sebep olabilir. Gerek bireylerin gerek organizasyonların temel değerleri kolay kolay değişmez. Bu sebeple uyuşmazlık olduğunu hissettiğiniz değerlerin ne kadar önceliği olduğunu sorgulamak ve ona göre aksiyon almak yerinde bir davranış olacaktır. Organizasyonunuz için sadece kendi yaptıklarınızı değil, organizasyonunuz bünyesindeki diğer bireylerin yaptıklarının da içinize sinmesi tükenmişlik hissetmenizi engelleyebilir.

 

[1] Burn-out an “occupational phenomenon”: International Classification of Diseases. (2019, May 28). Retrieved September 01, 2020, from https://www.who.int/mental_health/evidence/burn-out/en/

[2] Leiter, Michael & Maslach, Christina. (1999). Six areas of worklife: A model of the organizational context of burnout. Journal of health and human services administration. 21. 472-89.

[3] Maslach, C., & Leiter, M. P. (2016). Understanding the burnout experience: recent research and its implications for psychiatry. World psychiatry : official journal of the World Psychiatric Association (WPA), 15(2), 103–111. https://doi.org/10.1002/wps.20311

[4] Saunders, E. (2019, September 04). 6 Causes of Burnout, and How to Avoid Them. Retrieved September 01, 2020, from https://hbr.org/2019/07/6-causes-of-burnout-and-how-to-avoid-them?referral=03758