Romantik İlişkiler

Obsesif Kompulsif Bozukluğu Olan Kişiler ve Romantik İlişkileri

okb yazısı

En yaygın psikiyatrik rahatsızlıklardan biri olan Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) kontrol edilemeyen, sürekli tekrar eden düşünceler (obsesyonlar) ve bu düşünceleri yok etme isteği ile yapılan bazı ritüeller ve rutinlere (kompulsiyonlar) sebep olan bir kaygı bozukluğu türüdür. Kompulsif davranışlar obsesyonların yarattığı anksiyeteyi geçici olarak azaltmaya yardımcı oluyor ancak bu endişe ve takıntılar tekrar oluşmaya başladığında süreç kendini tekrarlıyor.

OKB romantik ilişki kurma ve ilişkileri sürdürme konusunda büyük zorluklara neden olabiliyor. Obsesif Kompulsif Bozukluk yaşayan kişiler çoğunlukla bekar olmakla birlikte, ilişki içinde olanlar da ilişkilerinde büyük stres yaşadıklarını belirtiyorlar1. Biz de bu yazımızda OKB’den ve bu psikolojik rahatsızlığın ilişkiler üzerindeki etkisinden bahsedeceğiz.

Obsesif Kompulsif Bozukluk ilk olarak genellikle birey açısından düşünülüyor ancak semptomlar genellikle ilişkisel bir bağlamda ortaya çıkıyor2. Bir araştırmada OKB hastalarının yaşam kalitelerinin zayıf, ilişki memnuniyetlerinin orta düzeyde olduğu bulunuyor3. Ayrıca OKB şiddeti arttıkça romantik ilişkilerdeki yakınlık, kişinin kendini partnerine açma davranışı ve ilişki memnuniyetinde azalma görülüyor4.

Obsesif kompulsif bozukluk yaşayan bireylerin yakınları da ilişkisel ve psikolojik strese maruz kalıyor5. Aile üyeleri, kaygıları hafifletmek, çatışmayı önlemek veya zaman alan kompulsif davranışlarda ritüelli hastalara yardımcı olmak için uyum hareketlerinde (accomodation) bulunuyorlar2. Uyum hareketleri aile üyelerinin OKB’li bireyin kaygısını önlemek veya hafifletmek için yaptıkları çeşitli davranışları ifade ediyor ve OKB şiddeti ve kompulsiyonların sıklığı arttıkça aile bireylerinin bu davranışları gösterme ihtimalleri artıyor.

En yaygın OKB obsesyonlarından biri olan pislik ve mikrop bulaşmasından korkma endişesi, bireyin ilişkide yakınlık kurmasının önemli bir yönü olan cinsellikte sık sık problem yaşamasına sebep oluyor4. Obsesif Kompulsif Bozukluk çoğu kez cinsellikten kaçınmaya ve cinsel olarak tatmin olamamaya sebep oluyor1. OKB’ye sahip kadınlarla yapılan araştırmada cinsellikte hissiyatsız, kaçıngan ve anorgazmik (cinsellikten keyif alamama durumu) oldukları görülüyor6. Enfekte olma korkusu yaşayan OKB’li kadınlar cinsel ilişkide, diğer OKB endişelerini (sosyal açıdan kabul edilmeme korkusu, hata yapma korkusu gibi) yaşayan kadınlara göre daha kaçıngan ve memnuniyetsiz olabiliyorlar. Cinsel ilişkide enfekte olma endişesi arttıkça kompulsif temizlik ve yıkanma davranışları da artıyor. Aynı zamanda OKB’li bireylerde partnere duyulan cinsel istek de arttıkça yıkanma davranışı da artıyor. Yani, romantik partnerlerine daha fazla cinsel istek duyan OKB’li bireyler cinsel ilişkide enfekte olma endişesini de daha şiddetli yaşıyorlar4 .

Semptomların türü ne olursa olsun OKB sadece hastayı etkilemiyor. Genellikle partnerin hayal kırıklığına yol açan davranışları, diğer kişinin bunu bilerek ve isteyerek yaptığı ya da psikiyatrik bir rahatsızlığı olduğu düşüncesi ile ayrılığa yol açıyor. Bu yüzden obsesif kompulsif bozukluk yaşayan bireylerin ayrılma ve boşanma ihtimali daha fazla oluyor7 .

OKB romantik ilişkiler kurma ve bu ilişkileri sürdürme konusunda büyük zorluklar yaratsa da bununla başa çıkma yolları bulunuyor1.

  • Semptomları kontrol etmek için tedaviyi değerlendirin. OKB semptomlarının şiddeti arttıkça ilişki kurmak ve sürdürmek zorlaşıyor. Belirtilerin farkında olup buna göre bir tedavi planı oluşturmak romantik ilişkiyi hayata adapte etme konusunda ilk adım oluyor.
  • Psikoterapiyi düşünün. Obsesif Kompulsif Bozukluğun neden olduğu, dengeli ve uzun süreli ilişki kurmayı engelleyen zayıf iletişim becerisi, düşük öz güven ve düşük benlik saygısı gibi konularda faydalı bir yapı oluşturmak için psikoterapi fayda sağlayabilir.
  • Partnerinizi dahil edin. Partnerinizin tedavinizde daha aktif bir rol alması yararlı olabilir. Partneriniz belirtilerinizi ne kadar iyi anlarsa birbirinize olan güveniniz o kadar artar. Partner, aile, arkadaşlar OKB hakkında daha fazla bilgi sahibi olduğunda, destekleyici ve anlayışlı olmak onlar için daha da kolaylaşıyor8.
  • Açık ve dürüst iletişimi sürdürün. Özellikle OKB belirtileri yoğunlaştığında veya semptomlar değiştiğinde bunu partnerinizle paylaşmak, deneyimlenen durumu ve karşılaşılan zorlukları bildirmek gerekiyor. Yanlış anlaşılmalardan kaçınmak; yakınlık ve güven kurmak için önem taşıyor1.

Obsesif Kompülsif Bozukluğa sahip olmanız kendinizi çaresiz ve umutsuz hissetmeniz gerektiği anlamına gelmiyor, sağlıklı ve tatmin edici ilişkiler kurabilirsiniz. Şefkat, sabır ve destek sayesinde, ilişkilerinizde oluşabilecek zorluklarla mücadele edebilir, kendinizi daha huzurlu hissedebilirsiniz8.

 

Yazan: Dilara Saçal

Düzenleyen: Dr. Gizem Sürenkök

 

Kaynaklar:

[1]  Owen Kelly, P. (n.d.). How to Overcome the Impact of OCD on Your Romantic Relationship. Retrieved July 16, 2020, from https://www.verywellmind.com/ocd-and-romantic-relationships-2510557

[2] Boeding, S. E., Paprocki, C. M., Baucom, D. H., Abramowitz, J. S., Wheaton, M. G., Fabricant, L. E., & Fischer, M. S. (2013). Let me check that for you: Symptom accommodation in romantic partners of adults with Obsessive–Compulsive Disorder. Behaviour Research and Therapy, 51(6), 316–322. https://doi.org/10.1016/j.brat.2013.03.002

[3] Remmerswaal, K. C. P., Batelaan, N. M., Smit, J. H., van Oppen, P., & van Balkom, A. J. L. M. (2016). Quality of life and relationship satisfaction of patients with Obsessive Compulsive Disorder. Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 11, 56–62. https://doi.org/10.1016/j.jocrd.2016.08.005

[4] Abbey, R. D., Clopton, J. R., & Humphreys, J. D. (2007). Obsessive–compulsive disorder and romantic functioning. Journal of Clinical Psychology, 63(12), 1181-1192. doi:10.1002/jclp.20423

[5] Steketee, G. (2011). The Oxford Handbook of Obsessive Compulsive and Spectrum Disorders (Oxford Library of Psychology) (1st ed.). Oxford University Press.

[6] Aksaray, Berkant Yelken, Cem Kaptan, G. (2001). Sexuality in Women with Obsessive Compulsive Disorder. Journal of Sex & Marital Therapy, 27(3), 273–277. https://doi.org/10.1080/009262301750257128

[7] Koolwal, A., Agarwal, S., Manohar, S., Koolwal, G. D., & Gupta, A. (2020). Obsessive–Compulsive Disorder and Sexuality: A Narrative Review. Journal of Psychosexual Health, 2(1), 37–43. https://doi.org/10.1177/2631831819896171

[8] American Brain Society. (2020, January 24). The Impact of OCD on Relationships. Retrieved July 16, 2020, from https://americanbrainsociety.org/the-impact-of-ocd-on-relationships/