Kısa Bulgular

Hayvan, bitki ya da nesnelerle neden konuşuruz?

24. antropomorfizm

Çevremizde sıklıkla hayvanlarıyla, bitkileriyle ya da nesneleriyle konuşan ve onlara “insanmış” gibi davranan kişiler görüyoruz. Bu tür insana ait olan özelliklerin insan olmayan canlılara ya da nesnelere atfedilmesine antropomorfizm deniyor. Genel olarak çocuklar yetişkinlere kıyasla daha çok antropomorfizm yaptığından dolayı bu eylem yetişkinler tarafından çocukça görülebiliyor. Ancak yapılan çalışmalar, aslında yetişkinlerin de sıkça antropomorfizm yaptığını gösteriyor. Peki neden insana ait özellikleri başka şeylere atfetme ihtiyacı hissediyoruz?

Bir ilişki içinde olmak, kendimizi bir yere ait hissetmek hepimiz için temel birer ihtiyaç. Antropomorfizm de insan olmayan varlıklarla da sosyal ihtiyaçlarımızı karşılamamızı sağlıyor. Yapılan bir çalışma, güvensiz bağlanan kişilerin daha çok antropomorfizm yaptığını gösteriyor. Örneğin, bu kişiler hayvanlarını adeta bir insanmış gibi tarif ediyorlar. 

Antropomorfizm aynı zamanda bize yabancı gelen şeyleri daha tanıdık bir hale getirmek için kullandığımız yollardan biri. Çünkü tanıdık olmayan şeyler kontrolü kaybetmiş gibi hissetmemize sebep olabiliyor ve antropomorfizm sayesinde biraz da olsa çevremiz hakkında fikir sahibi olabiliyoruz. Aynı zamanda, tahmin edilemez veya beklenmedik şeyler karşısında da daha çok antropomorfizm kullanıyoruz. Çünkü bu sayede etrafımızda olan şeylere açıklama getirebiliyoruz. Öte yandan, antropomorfizm teknolojiyi daha rahat kullanmamızı da sağlıyor. Bilgisayarlara ya da robotlara insansı özellikler atfetmek, onların bilinmezliğini ve dolayısıyla kaygı seviyemizi de azaltıyor. 
Kaynak: Waytz, A., Morewedge, C. K., Epley, N., Monteleone, G., Gao, J. H., & Cacioppo, J. T. (2010). Making sense by making sentient: Effectance motivation increases antropomorphism. Journal of Personality and Social Psychology, 99(3), 410-435.