Romantik İlişkiler

Aldatılmanın Psikolojisi

Aldatılan Kişi
Melancholic Music – Albert Ritzberger (1900)

Aldatılmak tecrübe etmesi ve üstesinden gelmesi en zor deneyimlerden biri. En çok güvendiğiniz, en derin duyguları ve en özel anları paylaştığınız kişinin ihanetini düşünmek bile zor. Aldatılan kişi, durumu öğrendiği andan itibaren aslında birçok soru işaretiyle baş başa kalıyor. Bu yazımızda bu soru işaretleriyle birlikte aldatılan kişinin girdiği ruh halini ve yaşadığı tecrübeyi inceleyeceğiz.

Bu konu üzerine yapılan çalışmalar aldatılan kişilerin kendilerini partnerleri tarafından reddedilmiş hissettiklerini ve kişilerin kendilerine olan güvenlerinin zedelendiğini gösteriyor1. Bu durum kişide belli hormonların salınımını tetikliyor ve beynin fiziksel bir acı yaşandığında aktif olan bölgelerini devreye sokuyor. Yani yaşanan bu deneyim kişinin fiziksel acıya çok benzer duygusal bir acı hissetmesine sebep oluyor. Nitekim aldatılan kişide baş ağrıları, mide bulantıları, halsizlik gibi durumlar da görülebiliyor. Yapılan bir başka çalışmada ise insanların aldatıldıktan sonra duygularını kontrol etmekte zorlandıkları, kendilerini güçsüz ve kırılmış hissettikleri görülüyor2. Yaşadıkları kafa karışıklığı günlük hayata uyum sağlamalarını zorlaştırabiliyor. Bir katılımcı yaşadığı tecrübeyi şu şekilde aktarıyor:

“Neler olduğunu düşünmeden duramıyorum. Her gece aynı kabusu görüyorum. Aşka ve güvene olan inancım yok oldu. Dünyada en çok güvendiğim kişi umursamadan bana ihanet etti. Bir şeyin yolunda gitmediğini bilseydim, belki durdurabilirdim. Yıkılmış bir halde olmakla öfkeli olmak arasında gidip geliyorum.”

Yaşanan bu deneyim insanların belli bir süre boyunca sadece ve tekrar tekrar bu durumun nasıl yaşandığını, sebeplerini ve sonuçlarını düşünmelerine sebep oluyor. Hatta bazı insanların konuşabildikleri tek konu bu haline geliyor1. Bu uzun uzadıya düşünme eylemi (ruminasyon) arttıkça kişinin partnerini affedip ilişkiye devam etme ihtimali azalıyor. Aldatılan kişilerin bu duruma verdikleri tepkiler içlerinde bulundukları ilişkiye ve geçmiş deneyimlerine göre değişim gösterebiliyor2. Eğer bir kişi ilişkisinin çok yolunda gittiğini ve duyduğu güvenin hiçbir zaman kırılmayacağını düşünüyorsa yaşadığı travma daha ağır oluyor. Aynı zamanda eğer kişi daha önce de güveninin kırıldığı bir deneyim yaşadıysa bu yeni ihanetin de etkileri daha çok oluyor. Aldatılmanın yaşattığı travmanın etkilerini arttıran bir diğer durum ise partnerin aldatma eylemini kiminle gerçekleştirdiği oluyor. Eğer aldatılan kişi partnerinin onu aldattığı kişiyi tanıyorsa bu durum kişi için çok daha yıkıcı olabiliyor. Çünkü bu aynı anda iki kişiye karşı duyduğu güvenin yıkılması anlamına geliyor2.

Aldatılan kişilerde yaygın olarak öne çıkan iki duygu öfke ve utanç3. Öfke duygusu güvenlerini kıran ve onları hayal kırıklığına uğratan partnere yönelmiş durumda oluyor. Bu durum aldatılan kişilerin partnerlerine düşmanca ve agresif bir şekilde davranmasına sebep oluyor. Utanç duygusu ise aldatılan kişi kendisinin sevilmeye layık olmadığını ve iyi bir ilişkiyi hak etmediğini düşünmeye başladığında ortaya çıkıyor. Bu durum aldatılan kişinin partnerinden uzaklaşmasına ve içine kapanmasına sebep olabiliyor. Aynı zamanda bu kişiler romantik ilişkilerinde eskisine kıyasla çok daha kontrolcü davranışlar sergilemeye başlayabiliyorlar. Çünkü bu sayede yara alma risklerini en aza indirdiklerini düşünüyorlar3.

Öte yandan, aldatılan kişilerde depresyon ve kaygı bozukluğu görülme ihtimali artıyor4,5. Çünkü kişi kendisini aşağılanmış ve değersiz hissediyor4. Aynı zamanda aldatılan kişinin yaşanan bu durumun sonuçları üzerinde kontrolü yokmuş gibi hissetmesi de kaygı bozukluğu deneyimleme ihtimalini arttırıyor. Aldatıldığını öğrendikten sonra daha uzun süreli ve yoğun depresyona giren kişilerin risk alma davranışlarında artış görülüyor5. Bu davranışlar arasında daha az yemek yemek veya hiç yememek, alkol ve uyuşturucu kullanımında artış ve bunların etkisi altındayken cinsel deneyim yaşama, aşırı egzersiz yapma yer alabiliyor. Aldatılan kişi eğer partnerinin yaptığı bu eylemden dolayı kendisini suçluyorsa veya bu durumu durdurabilirdim gibi düşünüyorsa daha çok risk alma davranışında bulunuyor. Yani aldatılan kişilerin psikolojik sağlıkları bu durumdan fazlasıyla etkileniyor ve bunun yansımasını bu kişilerin davranışlarında da görebiliyoruz. Üstelik bu durum aldatma eyleminden sonra partnerinden ayrılan kişilerde olduğu kadar ilişkiye devam eden kişilerde de görülüyor5.

Peki bir ilişkide aldatma gibi bir durum yaşandıktan sonra ilişki gerçekten kurtarılabilir mi? “Affetmenin Psikolojisi: Aldatmanın Ardından” adlı yazımızda daha ayrıntılı bir şekilde bahsettiğimiz bu konu birçok farklı değişkenden etkilenebiliyor. Bu değişkenlerden en çok öne çıkanı aldatan partnerin kendini affettirmeye çalışıp çalışmaması oluyor. Eğer aldatan partner kırılan güveni yeniden inşa etmeye yeterince emek harcarsa hem aldatılan partnerin yaşadığı travmanın etkileri azalıyor hem de ilişkiye devam etme ihtimalleri artıyor3. Bu noktada, aldatılan partnerin eğer ilişkiye devam etmek istiyorsa aldatan partnerin hatasını telafi edecek davranışlarda bulunmasına izin vermesi gerekiyor. Çiftlerin bu deneyimin hissettirdiklerini ve ilişkilerinde neyin ihlal edildiğini net bir şekilde tartışmaları gerekiyor. Öte yandan, aldatma eylemini gerçekleştiren partnerin bu davranışının aldatılan kişi tarafından nasıl yorumlandığı da affetme sürecinde önem taşıyor. Eğer aldatma eylemi bencilce ve kasıtlı bir şekilde yapılmış bir eylem olarak görülürse affedilme ihtimali azalıyor6. Bu sebeple her iki tarafın da kendini açıkça ifade etmesi ilişkilerinin geleceği için önem taşıyor. Aynı zamanda ilişkilerine daha sadık olan, kendilerini partnerlerine daha yakın hisseden ve ilişkilerinden daha fazla tatmin olan kişiler partnerlerinin aldatma davranışını affetmeye daha meyilli oluyorlar7. Aldatan kişinin içten gelen bir özrü aldatılan kişinin affetme ihtimalini çok büyük ölçüde arttırıyor, çünkü bu durumda aldatılan kişinin karşı tarafın gerçekten yaptığı eylemden pişman olduğunu görmeye ihtiyacı oluyor7,8.

İlişki devam etsin ya da etmesin, aldatılmak kişide derin yaralar açıyor. Ancak bu yaralar yanımızda güvendiğimiz ve sevdiğimiz insanlar olduğunda daha kolay iyileşiyor. Yapılan bir çalışma, aldatılan kişilerin yanlarında onlara destek olan birileri olduğunda bu süreci daha rahat atlattığını gösteriyor2. Sevdiğiniz birisi tarafından ihanete uğramanın çok zor bir şey olduğunu kabul etmenin ve bu süreçte hem sevdiklerinizden hem de mümkünse profesyonel çalışanlardan destek almanın önemini hatırlatmak istiyoruz.

 

Yazan: İdil Salih

Düzenleyen: Dr. Gizem Sürenkök

 

Kaynaklar:

[1] Thorpe, J. (2016, July 14). Five things happen to our brains when we’re cheated on, according to science. Bustle. https://www.bustle.com/articles/172289-5-things-that-happen-to-our-brains-when-were-cheated-on-according-to-science

[2] Gundher, R. (2017, Sep 29). How infidelity causes post-traumatic stress disorder. Psychology Today. https://www.psychologytoday.com/us/blog/rediscovering-love/201709/how-infidelity-causes-post-traumatic-stress-disorder

[3] Hargrave, T.D., & Sells, J.N.(1997). The development of a forgiveness scale. Journal of Marital and Family Therapy, 23(1), 41-62.

[4] O’Leary, K. D. (2000). Infidelity and separation precipitate major depressive episodes and symptoms of non-specific depression and anxiety. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68(5), 774-781.

[5] Shrout, M. R., & Weigel, D. J. (2017). Infidelity’s aftermath: Appraisals, mental health, and health-compromising behaviors following a partner’s infidelity. Journal of Social and Personal Relationships, 35(8), 1067-1091.

[6] Fincham, F. D., Jackson, H. ve Beach, S. R. H. (2005). Transgression severity and forgiveness: Different moderators for objective and subjective severity. Journal of Social and Clinical Psychology, 24, 860-875.

[7] McCullough, M.E.(2000). Forgiveness as human strength: Theory, measurement, and links to well-being, Journal of Social and Clinical Psychology, 19(1), 43-55.

[8] McCullough, M. E., Pargament, K. I., & Thoresen, C. E. (2000). The psychology of forgiveness: History, conceptual issues, and overview. In M. E. McCullough, K. I. Pargament, & C. E. Thoresen (Eds.), Forgiveness: Theory, research, and practice (pp. 1-14). New York, NY, US: Guilford Press.