Reklamlar
Erken Çocukluk İlişkileri

Çocuklarla Nasıl Oynamalıyız?

Oyun ve Çocuk_ The Card Trick 1880–89 John George Brown
The Card Trick – John George Brown (1880)

Çocukların oyun oynarken nasıl mutlu olduklarına birçoğunuz şahit olmuşsunuzdur. Aynı oyunu sizi hayrete düşürecek derecede sıkılmadan ve yorulmadan defalarca oynayabilirler. Çocuk ve oyun arasındaki ilişki öylesine olağandır ki çoğu zaman bu ilişki üzerine kafa yormayız ve bu durum çocuğun gelişiminde oldukça önemli bir payı olan oyunun önemini göz ardı etmemizle sonuçlanabilir.

Oyun, özellikle dil becerileri henüz tam olarak gelişmemiş çocuklar için kendini ifade etme biçimlerinin başında gelir çünkü çocuklar oyunlar üzerinden aslında hislerini iletebilirler1. Yaşları büyüdükçe çocukların oyunlardan edindikleri de değişir. Çocuklar; oyuncaklarını paylaşmayı, sıralarını beklemeyi, lider ya da takip eden olmayı, kurallara uyabilmeyi oyunlar sırasında öğrenirler. Arkadaşlık kurmalarının en kolay ve en eğlenceli yolu biriyle oyun oynamaktır. Oyunlar, çocukların özgüven kazanmasını, sosyal, fiziksel, bilişsel becerilerinin gelişmesini, yaratıcılıklarının artmasını sağlar2.

Oyunlar ile ilgili yazmaya devam edeceğiz fakat bu yazımızda sizlere çocuklar için bu kadar kritik olan oyun oynama zamanlarında, onlarla ilgilenenler, bu anları çocuklar için daha faydalı ve eğlenceli hale getirmek adına neler yapabilir bunlara değinmek istiyoruz. Sevgili ebeveynler, isterseniz çocuklarınızın 1 numaralı oyun arkadaşı şu anda siz olabilirsiniz. İşte size oyun zamanlarını çocuğunuzun dünyayı keşfedebilmesi adına daha faydalı hale getirecek 6 ipucu1:

1- Çocuğunuzun yönlendirmelerini takip edin.

Çocuğunuza bir oyuncak ya da aktivite sunun ve daha sonra onunla ne yapacağına bakın. Sunduğunuz şey ile ilgilenmemiş olabilir, onda takılı kalmak yerine onun sizi yönlendirmesine ve ona uyum sağlamaya özen gösterin.

2- Yavaş olun.

Çocuğunuza bir oyuncağın nasıl çalıştığını göstermek, ona bir şey öğretecek olmak sizi çok heyecanlandırıyor olabilir fakat bunu onun için her zaman yapmaktan kaçının. Başlangıç için oyunun ilk adımını siz atabilirsiniz ama önemli olan onu denemesi için cesaretlendirmeniz. Ancak ona gerektiği kadar yardımcı olarak onun yeni beceriler edinmesini sağlayabilirsiniz.

3- Çocuğunuzun verdiği sinyalleri okumaya çalışın.

Çocuğunuz bir oyundan sıkıldığını ya da oyunun onu zorladığını konuşarak ifade edebilecek bir yaşta olmayabilir, fakat kendini ifade etmenin başka yollarını bulacaktır; ses tonunu, yüz ifadelerini ve jestlerini kullanmak gibi. Oyun oynarken bunlara dikkat etmek bir sorun olduğunu anlamanız konusunda size yardımcı olabilir.

4- Oyun alanınızı kontrol edin.

Oyun oynadığınız alan çocuğunuz için yeterince güvenli mi? Alanda çok fazla dikkat dağıtan öge ya da çok fazla ses var mı? Bu alan çocuğunuzun ortamı keşfedebilmesi için yeterince güvenli mi? Çocuğunuzla birlikte yapmak istediğiniz aktivite için uygun bir alan mı? Oyuna başlamadan önce oyun oynayacağınız alanı kontrol etmek oyun sırasında oluşabilecek bir kazayı önlemesi adına önem taşıyabilir.

5- Tekrarlamasına müsaade edin.

Her ne kadar bir şeyleri tekrar tekrar yapmak anne-baba için heyecan verici değilse de çocuklar için ilginç olabilir. Yeni karşılaştıkları şeylerin hepsi onlar için zorlu bir görev gibidir ve bu görevde ustalaşmak için pratik yapma ihtiyacı duyarlar. Nihayet tek başlarına yapabildiklerinde ise yetkinliklerini -başarılı ve akıllı varlıklar olduklarını- hissederler. Bir şeyleri tek başlarına yapabildikçe yeni şeyler öğrenmek için olan istekleri de artacaktır. Bu sebeple, bir dahaki sefere bir oyuncakla oynamaktan sıkıldığınızda o oyuncağı saklamadan önce kendinize tekrarlamanın ve pratik etmenin çocuğunuzun gelişimi açısından ne kadar önemli olduğunu hatırlatmayı deneyin.

6- Oyunları/ oyun alanlarını çocuğunuzun ihtiyacını karşılayacak şekilde uyarlayın.

Özel ihtiyaçları olan bir çocuğun ebeveynleri olabilirsiniz. Sizin için oyun oynamak başlı başına bir zorlanma alanı olabilir. Yine de, bütün çocuklar oyunlar aracılığıyla öğrenir ve oyun ortamı çocuğun ihtiyaçlarına adapte edilebilir. Belli kriterleri dikkate almanız oyun zamanını çocuğunuz için eğlenceli, oyun ortamını da uygun bir hale getirmenize yardımcı olabilir.

  • Yukarıda bahsettiğimiz gibi ilk olarak ortama dikkat edin. Çevrede çocuğunuzun rahat edeceğinden daha fazla ses ya da ışık var mı? Etrafta başka çocuklar var mı? Çocuğunuz bulunduğunuz ortamda rahat hissetmiyor görünüyorsa daha az uyaranın olduğu bir ortamı deneyebilirsiniz.
  • Çocuğunuz yeniliklere nasıl tepki verir? Bazı çocuklar -özellikle özel ihtiyaçları olanlar- uyaranlardan kolayca etkilenebilirler. Oyuna bir oyuncak ile başlayın ve yenilerini eklediğinizde çocuğunuzun ne tepkiler verdiğini görün. Bir oyuncağın çıkardığı ses ya da belli bir oyuncağa dokunmak onu tedirgin ediyor olabilir.
  • Tıpkı tipik gelişim gösteren çocuklar gibi özel ihtiyaçları olan çocukların da arkadaşlık ilişkileri geliştirmesi, kurabilmesi çok önemlidir. Çocuğunuz için diğer çocuklarla bir arada olabileceği fırsatlar yaratmaya çalışın. Arkadaşlarıyla vakit geçirmek; bir çocuğun paylaşma, çatışma çözebilme, empati gibi sosyal becerileri geliştirebilmesinin ve okula hazır hissedebilmesinin önemli bir yoludur.

 

Yazan: Pelin Gömleksiz

Düzenleyen: Dr. Gizem Sürenkök

[1] Tips on Playing with Babies and Toddlers. (n.d.). https://www.zerotothree.org/resources/1081-tips-on-playing-with-babies-and-toddlers sitesinden derlenmiştir.

[2] Why play is important. (2019, June 24). Retrieved from https://raisingchildren.net.au/newborns/play-learning/play-ideas/why-play-is-important#the-importance-of-play-nav-title.

 

Reklamlar