Romantik İlişkiler

Hep “Kötüler” Mi Kazanacak? – İnceliğin Çekiciliğe Etkisi

incelik
Antonia de Banuelos Thorndike –  The Guitar Player  (1880)

Neredeyse hepimiz hiç düşünmeden 5 tane kötü erkek-iyi erkek temasının işlendiği romantik film sayabiliriz. Bu iyi-kötü ikilemi hem erkeklerin hem kadınların partner tercihleri konusunda sık sık karşımıza çıkıyor. Peki, özellikle kadınların “kötü” erkekleri iyi ve kibar olanlara tercih ettiği inanışı bir halk efsanesinden mi ibaret, yoksa gerçeği yansıtıyor mu?

Aslında partner seçimi, en basit haliyle, ideallerden ödün verilerek yapılan tercihlerden oluşuyor. Örneğin, güçlü ve nüfuz sahibi olmak aynı zamanda uyumlu olan erkekler için çekici bir özellikken, uyumlu olmayan erkeklerin çekiciliğine bir etkisi bulunmuyor1. Fiziksel olarak çekici olmak sağlık, doğurganlık ve genetik kalite göstergesi olarak algılandığı için herkes için tercih edilen bir özellik olmakla beraber2, 3, özellikle uzun süreli ve ciddi ilişkilerde nazik olmak gibi özelliklerle gönüllü bir şekilde takas ediliyor4. Kısa süreli ilişkilerde ise dış görünüş daha öncelikli bir rol oynuyor5.6. Ancak ince davranışlar sergileyen insanlar cinsiyetten bağımsız olarak uzun süreli ilişkiler için daha çekici bulunuyor4. Hatta, aynı etkiyi kısa süreli ilişkiler için, çok daha az da olsa, görmek mümkün. Güvenilirlik bağlamında da benzeri bir sonuç geçerli, ancak kadınların kısa süreli ilişkiler için de partner seçimlerinde güvenilirliği göz önünde bulundurduklarını görüyoruz. Bunun muhtemel sebebi olarak ise kadınların bu kısa süreli ilişkileri potansiyel partnerleri değerlendirmek için kullanmaya daha yatkın olmaları veya kadınların cinsel şiddet görme ihtimalinin çok daha fazla olması gösteriliyor7,8. Erkekler için ise güvenilirlik ilişkinin ciddiyetinin artmasına bağlı olarak önemli hale geliyor.

Dış görünüş, incelik veya finansal durum gibi herhangi bir faktör tek başına potansiyel bir partneri çekici kılmaya yetmezken, aynı özelliklerin beraber bulunması ise bu sefer potansiyel partnerlerin bu özelliklerin toplamından daha çekici algılanmasını bile sağlayabiliyor9-12. Birçok kültürde karakter, partner seçiminde önemli bir rol oynuyor ve kadınların daha seçici oldukları inancının aksine ciddi ilişkilerde partnerin karakterine verilen önem cinsiyetten neredeyse hiç etkilenmiyor, çünkü bu ilişkiler parçası olan tarafların ikisinden de ciddi bir yatırım talep ediyor13,14.

Yukarıda belirttiklerimizle beraber, incelikle ilgili yapılan araştırmalarda insanlar varsayımsal olarak kimi tercih edeceklerini belirttikleri için, bulguların çok daha fazla etkenin bulunduğu gerçek hayat durumlarını tam olarak temsil edemeyebileceğini de vurgulayalım. Örneğin, geçmişte yapılan araştırmalar gösteriyor ki kadınların bir erkeğin cinsel çekiciliğiyle ilgili yargıları, söz konusu erkeklerin ne kadar güçlü olduklarından oldukça etkileniyor15. Bu yargılar ise vücut dili, akranların davranışları, güç sembolleri gibi varsayımsal ortamlarda gösterilemeyen etkenleri içerebiliyor.

Ancak bu sınırlamalar bir yana, özellikle uzun süreli ilişkilerde inceliğin dış görünüşten daha etkili bir faktör olduğunu ve hatta tek gecelik ilişkilerde bile etkin bir faktör olarak kaldığını söyleyebiliriz16-18. Bu konuyla ilgili araştırmaların son yıllara kadar heteroseksüel çiftlere odaklanmış olması dolayısıyla heteroseksüel ilişkilere yoğunlaşmış olsak da filmler, diziler veya kişisel tecrübeleri dışında hiçbir kaynağı olmayan bazı blog yazarlarının söylediğinin aksine hepimizin – cinsiyet fark etmeksizin – ciddi ilişkilerinde partnerlerinin ince ve nazik olmasını dış görünüş gibi faktörlerden daha çok önemsediğini söyleyebiliriz.

İnceliğin kendilerine sadık bir yol arkadaşı (başka bir deyişle kalıcı bir bağlanma figürü) arayan insanların aradığı temel özelliklerden biri olması aslında hiç de şaşırtıcı değil, öyle değil mi19?

 

Yazan: Orhun Ogün Yücel

Düzenleyen: Dr. Gizem Sürenkök

 

 Kaynaklar

[1] Jensen-Campbell, L. A., Graziano, W. G., & West, S. G. (1995). Dominance, prosocial orientation, and female preferences: Do nice guys really finish last? Journal of Personality and Social Psychology, 68(3), 427-440.

[2] Little, Anthony & C Jones, Benedict & DeBruine, Lisa. (2011). Facial attractiveness: Evolutionary based research. Philosophical transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological sciences. 366. 1638-59.

[3] Rhodes, G. (2006). The evolutionary psychology of facial beauty. Annual Review of Psychology, 57, 199–226.

[4] Li, N. P., Bailey, J. M., Kenrick, D. T., & Linsenmeier, J. A. W. (2002). The necessities and luxuries of mate preferences: testing the tradeoffs. Journal of Personality and Social Psychology, 82, 947–955.

[5] Li, N. P., & Kenrick, D. T. (2006). Sex similarities and differences in preferences for short-term mates: what, whether, and why. Journal of Personality and Social Psychology, 90(3), 468–489.

[6] Regan, P. C., Levin, L., Sprecher, S., Christopher, F. S., & Gate, R. (2000). Partner preferences: What characteristics do men and women desire in their short-term sexual and long-term romantic partners?Journal of Psychology & Human Sexuality, 12, 1–21.

[7] Li, N. P., & Kenrick, D. T. (2006). Sex similarities and differences in preferences for short-term mates: what, whether, and why. Journal of Personality and Social Psychology, 90(3), 468–489.

[8] Buss, D. M. (1989). Conflict between the sexes: Strategic interference and the evocation of anger and upset. Journal of Personality and Social Psychology, 56, 735–747.

[9] Barclay, P. (2010). Altruism as a courtship display: some effects of third- party generosity on audience perceptions. British Journal of Psychology,101, 123–35.

[10] Farrelly, D. (2013). Altruism as an Indicator of Good Parenting Quality in Long Term Relationships: Further Investigations Using the Mate Preferences Towards Altruistic Traits Scale. The Journal of Social Psychology, 153, 395–398.

[11] Farrelly, D., Clemson, P., & Guthrie, M. (2016). Are Womens Mate Preferences for Altruism Also Influenced by Physical Attractiveness? Evolutionary Psychology, 14, 1–6.

[12] Stavrova, O., & Ehlebracht, D. (2015). A Longitudinal Analysis of Romantic Relationship Formation: The Effect of Prosocial Behavior. Social Psychological and Personality Science, 6, 521–527.

[13] Buss, D. M., Abbot, M., Angleitner, A., Asherian, A., Biaggio, A., Blanco-Villasenor, A., et al. (1990). International preferences in selecting mates. Journal of Cross-Cultural Psychology, 21, 5–47.

[14] Kenrick, D. T., Groth, G. E., Trost, M. R., & Sadalla, E. K. (1993). Integrating evolutionary and social exchange perspectives on relationships: Effects of gender, self-appraisal, and involvement level on mate-selection criteria. Journal of Personality and Social Psychology, 64, 951–969.

[15] Sadalla, E., Kenrick, D., & Vershure, B. (1987). Dominance and heterosexual attraction. Journal of Personality and Social Psychology, 52, 730–738.

[16] Herold, E., & Milhausen, R. (1999). Dating preferences of university women: An analysis of the nice guy stereotype. Journal of Sex and Marital Therapy, 25, 333–343.

[17] Regan, P. (1998b). What if you can’t get what you want? Willingness to compromise ideal mate selection standards as a function of sex, mate value, and relationship context. Personality and Social Psychology Bulletin, 24, 1294–1303.

[18] Sprecher, S., & Regan, P. (2002). Liking some things (in some people) more than others: Partner preferences in romantic relationships and friendships. Journal of Social and Personal Relationships, 19, 463–481.

[19] Hazan, C., & Diamond, L. M. (2000). The place of attachment in human mating. Review of General Psychology, 4(2), 186-204.