Arkadaşlık İlişkileri Erken Çocukluk İlişkileri

Arkadaşların Hayatımızdaki Rolü Zamanla Nasıl Değişiyor? – Ergenlik Döneminde Arkadaşlık

Eugen von Blaas – Sharing the News (1904)

Arkadaşların hayatımızdaki varlığının önemi tartışılmaz bir gerçek. Önceki yazımızda arkadaşlarımızın hayatımızdaki önemli rolünü bebeklik ve çocukluk dönemi üzerinden ele almıştık. Bu yazımızda ise arkadaşlığın ergenlik dönemindeki rolüne odaklanacağız. 

Bebeklik ve çocukluk dönemine göre ergenlik döneminde daha kendimizi idare edebilir hale geliyoruz. Haliyle arkadaşlıklarımız da ebeveynlerimizin ya da çevremizdeki insanların şekillendirmesinden sıyrılarak daha bağımsız bir hal alıyor. Kendi kararlarımızı verebilmeye başladığımız bu dönemde sosyal çevremizi de kendi kendimize oluşturmaya başlıyoruz. 

Bilişsel ve sosyal olarak gelişiyor olmak da arkadaşlığın fark edilmesi, sürdürülmesi ve arkadaşlık ilişkilerinin kimi zaman getirdiği karmaşalarla başa çıkılması konusunda yardımcı oluyor. Bunun yanında, bildiğimiz gibi ergenlik dönemi psikolojik, sosyal ve fiziksel birçok değişimi de beraberinde getiriyor. Bu değişimler haliyle ilişkilere de yansıyor. İlişkilerin sayısını, içeriğini, ilişkiye verilen anlamı ve tepkileri etkiliyor1

Özellikle ergenlik döneminde arkadaşlığın vurgusu yakınlık üzerinden yapılıyor diyebiliriz. İlişkiyle birlikte kurulan bu yakınlık, ergenlerin kişisel kimlik algısını, başkalarının isteklerine karşı olan duyarlılığını ve karşılıklı bir ilişki sürdürme becerilerini destekler nitelikte gelişiyor2. Fakat kurulan yakınlığın fazla olması ya da bu yakınlığa karşı geliştirilen beklenti, ilişki içerisinde karmaşalara ve buna bağlı bitişlere yol açabiliyor. Sağlıksız ya da yetersiz iletişim, saygısız ya da güvensiz davranışlarla birlikte gelen birbirini suçlama hali, birbirine yeterince ilgi göstermeme gibi nedenler ergenlerin arkadaşlıklarını tehdit eder hale gelebiliyorlar. Fakat yine de bu karmaşa, ergenlik öncesi arkadaşlıklarda olduğu kadar kolay yıkıma yol açmıyor. Bunun sebebinin de ergenlikte gözlemlenen bilişsel ve sosyal gelişim olduğu düşünülüyor. 

Araştırmalar arkadaşlık ilişkilerinde ortaya çıkan sorunların ergenlerin kişilerarası uyum stratejilerinin gelişmesine yardımcı olduğunu gösteriyor3. Bu dönemde kurulan arkadaşlıklar, ergenlerin sosyal uyum becerilerini ve kişisel yeterliliklerini geliştirirken, kimlik gelişimlerine de yardımcı oluyor4. Arkadaşlar birbirlerinin önemli destek kaynakları oluyorlar. Özellikle de ergenlik dönemine has zorluklarla, bir diğer deyişle büyüme sancılarıyla başa çıkarken birbirlerine yardımcı oluyorlar. Ergenlik döneminde arkadaşlar en önemli sırdaşlarımız haline geliyorlar. Araştırmacılar bunu ergenlerin  ebeveynlerinden giderek bağımsızlaşmalarıyla açıklıyorlar5. Ancak bu bağımsızlaşma bazen olumsuz sonuçlar da getirebiliyor. Özellikle de yalnız kalma korkusuyla gösterilen arkadaş ortamına uyum sağlama çabası bazı durumlarda ergenleri tehlikeli ve korkutucu sonuçlarla baş başa bırakabiliyor6.

Bu dönemde arkadaşlarımız çoğunlukla bağlanma figürlerimiz, sırdaşlarımız ve boş zamanlarda vakit geçireceğimiz partnerlerimiz oluyorlar. Yapılan araştırmalar, ergenlik dönemi arkadaşlıklarının bizi gelecekte yaşayacağımız yakın romantik ilişkilere de hazırladığını gösteriyor7,8. Bunun yanında ergenlik dönemindeki romantik ilişkiler genellikle arkadaşlarımızla birlikte oluşturduğumuz sosyal ortamların içerisinden doğuyor ve bu aynı zamanda orta yaşlarımızdaki psikolojik sağlığımızla da ilişkilendiriliyor. Araştırmalara göre, çocukluk ve özellikle de ergenlik döneminde sağlıklı ve kaliteli arkadaşlık ilişkileri kuran bireyler gelecekte daha sağlıklı oluyorlar9,10. Buna göre, çocukken arkadaşlarıyla daha fazla vakit geçirmiş insanlar, yetişkinliklerinde hem daha düşük bir beden kitle indeksine sahip oluyorlar, hem de tansiyonları daha normal seyrediyor. Üstelik bu sonuçlarda katılımcıların çocukluk beden kitle indekslerinin, sosyo-ekonomik statülerinin, çocukluktaki fiziksel sağlıklarının veya yetişkinlikteki sosyalleşme düzeylerinin hiçbir etkisi bulunamıyor. 

Görüldüğü üzere, her dönemde olduğu gibi ergenlik döneminde de arkadaşlarımızın hayatımızdaki yeri oldukça önemli. Bu dönemde arkadaşlarımız kişisel ve sosyal gelişimimize yarar sağladıkları gibi hayatımıza eşlik eden önemli destek kaynakları da oluyorlar11. Gelecek yazımızda, yetişkinlik dönemi ile birlikte arkadaşların hayatımızdaki rolünden bahsetmeye devam edeceğiz. Takipte kalın! 

Yazan: Ande Ömeroğlu

Düzenleyen: Dr. Gizem Sürenkök

Kaynaklar

[1] Collins, W. A., & Repinski, D. J. (1994). Relationships during adolescence: Continuity and change in interpersonal perspective. In R. Montemayor, G. R. Adams, & T.P. Gullotta, (Eds.), Personal relationships during adolescence  (pp. 7–36). Thousand Oaks: Sage.

[2] Hartup, W. W., & Stevens, N. (1997). Friendships and adaptation in the life course. Psychological Bulletin, 121,355-370.

[3] Hartup, W. W. (1995). The three faces of friendship. Journal of Social and Personal Relationships, 12, 569-574.

[4] Cairns, R. B., & Cairns, B. D. (1994). Lifelines and Risks: Pathways of youth in our time. Cambridge: Cambridge University Press.

[5] Buhrmester, D., Bukowski, W. M., Newcomb, A. F., & Hartup, W. W. (1996). The company they keep: Friendship in childhood and adolescence. New York: Cambridge University Press.

[6] Cohen, G. L., & Prinstein, M. J. (2006). Peer contagion of aggression and health risk behavior among adolescent males: An experimental investigation of effects on public conduct and private attitudes. Child Development, 77, 967–983.

[7] Fraley, R. C., Roisman, G. I., Booth-LaForce, C., Owen, M. T., & Holland, A. S.

(2013). Interpersonal and genetic origins of adult attachment styles: A longitudinal study from infancy to early adulthood. Journal of Personality and Social Psychology, 104, 817-838. 

[8] Simpson, J. A., Collins, W., Tran, S., & Haydon, K. C. (2007). Attachment and the experience and expression of emotions in romantic relationships: A developmental perspective. Journal of Personality and Social Psychology, 92, 355–367. 

[9] Allen, J. P., Uchino, B. N., & Hafen, C. A. (2015). Running with the pack: Teen peer-relationship qualities as predictors of adult physical health. Psychological Science, 26, 1574-1583.

[10] Cundiff, J. M., & Matthews, K. A. (2018). Friends With Health Benefits: The Long-Term Benefits of Early Peer Social Integration for Blood Pressure and Obesity in Midlife. Psychological Science, 29, 814-823.[11] Blieszner, R., & Roberto, K. A. (2004). Friendship across the life span:Reciprocity in individual and relationship development. In F. R. Lang & K. L. Fingerman (Eds.), Growing together: Personal relationships across the life span (pp. 159–182). New York: Cambridge University Press.

Reklamlar