Cinsellik Romantik İlişkiler

Partnerimizle Olan İletişimimiz Prezervatif Kullanımımızı Etkiler Mi?

Make Love Not War – Beata Czyzowska (2012)

Bugün Amerika Birleşik Devletleri’nde yaklaşık 65 milyon insan cinsel yolla bulaşan hastalıklarla boğuşurken, her sene 15 milyon yeni zührevi hastalık vakası ortaya çıkıyor1. Bunun yanında, istenmeyen hamilelikler ve doğum sırasındaki komplikasyonlar, 15-19 yaş aralığındaki düşük ve orta gelirli kadınların birincil ölüm sebebi2. İstenmeyen/planlanmayan gebeliklere ve cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı izlenebilecek en iyi tutumun korunma yöntemlerini kullanmak olduğu aşikâr. Erkek prezervatifi de hem ulaşılabilirliğinin yüksek olması hem fiyatlarının görece uygun olması sebebiyle en çok tercih edilen korunma yöntemleri arasında3. İstenmeyen gebelikleri önleyebilmesinin yanı sıra, cinsel yolla bulaşan enfeksiyon ve hastalıkları önleyebilen tek korunma yöntemi olduğu için de kullanımı sosyal toplum kuruluşları, vakıflar ve devlet tarafından artırılmaya çalışılan prezervatifi kullanmama sebepleri arasındaysa şunlar var: satın almaya utanma, maddi olarak karşılayamama, alkol ve madde kullanımı, partnerle prezervatif kullanma konusunu konuşamamak, partnerden yeterli desteği görememek, olası riski azımsamak, partnerin HIV pozitif olmadığını düşünmek, prezervatiflere duyulan ihtiyacı küçümsemek veya bir başka korunma metodunu kullanmak4.

Korunma yöntemi kullanma davranışı bireysel, ailevi, toplumsal, kültürel ve arkadaş çevresi ile ilişkili birçok faktörden etkilenebiliyor. Cinsel aktiviteler daha çok cinsel partner(ler) ile yaşandığı için korunma davranışını incelerken bireyler arası faktörlere odaklanmak gerekiyor ve partnerlerin cinsellik konusunda sözel iletişim kurabilmeleri de bu faktörlerden bir tanesi5. Bir partnerle güvenli seksi tartışabilme ve bu konuda birlikte karar verebilme becerisi ilişkideki cinsel iletişimi belirliyor6. Bireyler arası bir düzlemde duran cinsellikte cinsel konuları tartışabilmek ciddi bir öneme sahip. Birçok çalışma, partnerlerin cinsel iletişimi ile prezervatif kullanımı arasında pozitif bir ilişki olduğunu gösteriyor7. İletişimde olmak aynı zamanda partnerlerin birbirlerinin cinsel geçmişlerini de öğrenmelerine olanak sağlıyor. Bu da olası bir riskin farkına varabilmeye ve bunun neticesinde yüksek riskli bir partnerle cinsel ilişkiye girmemeyi seçmeye ya da prezervatif kullanmaya olanak sağlıyor. Partnerin geçmişi hakkında yeterli bilgiye sahip olunmadığı durumlarda ise bireyler partnerin risk taşıyıp taşımadığına kişilik özellikleri, dış görünüş, sosyal çevresi gibi daha az geçerli ve daha az güvenilir ipuçlarıyla karar veriyorlar8.

Partner ile kurulan sağlıklı cinsel iletişiminin yanında ilişkinin statüsü de prezervatif kullanımını belirleyen başka bir bireyler arası faktör. Bazı çalışmalar ciddi (stable) ilişkilerde prezervatif kullanımının daha fazla ve düzenli olduğunu bulurken7, bazı çalışmalar da tam tersine geçici (casual) ilişkilerde prezervatif kullanımının daha fazla ve düzenli olduğunu buldu9. Her iki bulgunun da geçerli destekleyici sebepleri var. Ciddi ilişkilerde seks daha planlı bir aktivite olabileceği ve partnerler arasında olumlu hisler ve güvenin varlığından söz edilebileceği için korunma üzerine önceden konuşmak ve karar vermek daha kolay ve olası. Örneğin, 2004 yılında yapılan bir çalışmaya göre çift olmaya daha meyilli partnerlerin korunma üzerine konuşma eğilimi diğer çiftlerden daha fazla10. Diğer bir yandan, geçici ilişkilerde partneri riskli görme eğilimi daha fazla ve bu risk algısı da bireyleri korunma yöntemlerini kullanmak gibi önlemler almaya daha çok teşvik ediyor. Araştırmacılar, geçici ilişkilerde daha düzenli ve sık korunan bireylerin partnerlerine daha az bağlı olabildiğini ve daha az güvenebildiğini de belirtiyorlar11.

Düzenli prezervatif kullanmak, planlanmamış gebeliklerden ve zührevi hastalıklardan korunmak için izlenebilecek en etkili yollardan biri. İlişkimizin türünün prezervatif kullanımımıza bir etkisi olup olmadığı araştırmacıların üzerinde çalışmaya devam ettikleri ve henüz net bir cevabı olmayan bir konuyken; partnerimizle cinsel konularda konuşmanın korunma yöntemlerini kullanma kararında önemli bir teşvik olabildiğini biliyoruz.

Yazan: İlayda Dursun

Düzenleyen: Dr. Gizem Sürenkök

Kaynaklar

[1] Noar, S. M., Carlyle, K., & Cole, C. (2006). Why communication is crucial: Meta-analysis of the relationship between safer sexual communication and condom use. Journal of Health Communication, 11(4), 365-390.

[2] Chandra-Mouli, V., McCarraher, D. R., Phillips, S. J., Williamson, N. E., & Hainsworth, G. (2014). Contraception for adolescents in low and middle income countries: needs, barriers, and access. Reproductive Health, 11(1), 1.

[3] Colquitt, C. W., & Martin, T. S. (2017). Contraceptive methods: A review of nonbarrier and barrier products. Journal of Pharmacy Practice, 30(1), 130-135.

[4] Bauman, L. J., & Berman, R. (2005). Adolescent relationships and condom use: Trust, love and commitment. AIDS and Behavior, 9(2), 211-222.

[5] Kirby, D. (2007). Emerging answers: Research findings on programs to reduce teen pregnancy and sexually transmitted diseases. Washington, DC: National Campaign to Prevent Teen and Unplanned Pregnancy.

[6] Noar, S. M. (2007). An interventionist’s guide to AIDS behavioral theories. AIDS Care, 19, 392–402. doi:10.1080/09540120600708469

[7] Widman, L., Noar, S. M., Choukas-Bradley, S., & Francis, D. B. (2014). Adolescent sexual health communication and condom use: a meta-analysis. Health Psychology, 33(10), 1113.

[8] Whitaker, D. J., Miller, K. S., May, D. C., & Levin, M. L. (1999). Teenage partners’ communication about sexual risk and condom use: The importance of parent-teenager discussions. Family Planning Perspectives, 117-121.

[9] Ford K, Rubinstein S and Norris A. (1994) Sexual behavior and condom use among urban, low-income, African American and Hispanic youth, AIDS Education and Prevention, 6(3), 219–229.

[10] Ryan, S., Franzetta, K. and Manlove, J. (2003) Characteristics of teens’ first sexual partner,  <http://www.teenpregnancy.org/works/pdf/Science_Says_5_fi rstpartner.pdf>, accessed Oct. 23, 2007.

[11] Manning, W. D., Flanigan, C. M., Giordano, P. C., & Longmore, M. A. (2009). Relationship dynamics and consistency of condom use among adolescents. Perspectives on Sexual and Reproductive Health, 41(3), 181-190.

Reklamlar