Romantik İlişkiler

Aldatma Davranışı – Kim, Ne Zaman ve Neden Aldatıyor?

 
aldatma davranısı
Helena Delmaire – Untitled (2015)

Cinsellik üzerine kurulan ilişkiler, tek gecelik seks ve ilişki dışı seks popüler kültür yoluyla sık sık karşılaştığımız kavramlar haline geldi. Bu kavramların yaygınlaşmasıyla beraber aldatma üzerine yapılan araştırmalar da arttı ve artmaya devam ediyor. Partner dışında biriyle seks yapma, öpüşme, sarılma, el ele tutuşma hatta sadece mesajlaşma bile artık farklı bağlamlarda aldatma olarak değerlendirilebiliyor. Hep belirttiğimiz gibi, neyin aldatma olarak görülebileceği kişiden kişiye farklılık gösterebiliyor. Biz bu yazımızda aldatmayı spesifik olarak cinsellik boyutundan ele alarak, cinsellik içeren aldatmaların neden ve nasıl gerçekleştiğinden ve nelere sebep olduğundan bahsedeceğiz.

Amerika’da yapılan bir araştırmaya göre insanların %90’ı aldatmayı ahlaksızlık, %65’i ise affedilemez bir davranış olarak görüyor1. Buna rağmen her yıl evli kişilerin yaklaşık %2-4’ünün eşlerini aldattığı tahmin ediliyor2,3,4. Aldatma, özellikle yaz aylarında ciddi bir artış gösteriyor. Bunun sebebi olarak ise yaz aylarında kişilerin daha fazla seyahat etmesi ve eşlerinden uzakken onları aldattıklarının açığa çıkmasının daha zor olması gösterilebilir5. Araştırmalara göre, evliliklerin %20-25’inde en az bir kere aldatma davranışı gözleniyor6,7. Yapılan anketlere bakıldığında, 1991-2006 yılları arasında aldatma davranışında tüm yaş gruplarında ciddi bir artış var. En büyük artışın 65-90 yaşları arasındaki erkeklerde olmasının muhtemel sebebinin ise ereksiyon sorunlarını çözmek için üretilen ilaçların yaygınlaşması olduğu tahmin ediliyor8. Aldatma davranışı elbette sadece evli çiftlerde görülen bir durum değil; hatta araştırmalar birlikte yaşayan çiftlerde ve ayrı yaşayan sevgililerde aldatma davranışının, evli çiftlerden daha fazla olduğunu söylüyor5.

Cinsiyet, aldatma davranışıyla yakından ilişkili ve araştırmalara göre erkekler aldatmaya kadınlara göre daha meyilli. Bu bulgu, aldatmanın erkeklerin üreme başarısını artırdığı yönündeki evrimsel perspektifi destekliyor9 ve erkeklerin sevgi ve cinselliği birbirinden ayırt etme konusunda daha başarılı olduğu düşüncesiyle bağdaşıyor10,11. Ancak bu gözlemlere rağmen aldatma davranışında cinsiyetler arasındaki fark zamanla azalıyor3. Örneğin, 45 yaşın altındaki kadınlar ve erkekler birbirlerine çok yakın oranlarda aldatma davranışı gösteriyorlar4,12 . Hatta bir araştırma, ilişkilerinden memnun olmayan kadınların partnerlerini aldatma ihtimalinin erkeklerden daha yüksek olduğunu gösteriyor13. Aldatma davranışında kadınlar ve erkekler arasındaki farkın zamanla kapanıyor oluşunu kadınların iş gücünde daha fazla yer alması ve bunun da ekonomik ve bireysel bağımsızlığa kavuşmalarını sağlamasıyla açıklayabiliriz. Kadınlar, erkeklere gittikçe daha az bağımlı hale geliyorlar ve ilişkilerinden memnun olmadıklarında çıkış yolları bulma konusunda daha fazla seçeneğe kavuşuyorlar14

Cinsiyetten bağımsız olarak, iş gereği seyahat etmek aldatma ihtimalini artıran faktörlerden15,16. Potansiyel seks partnerleriyle temas gerektiren işlerde çalışmak ve iş arkadaşları arasındaki potansiyel seks partneri sayısının fazla olması da yine aldatma ihtimalini artıran bir etken. Ayrıca, partnerlerden sadece birinin çalışıyor olması aldatma ihtimalini artırıyorken12, iki partnerin de çalışması aldatma ihtimalini azaltıyor17.

Aldatma davranışını belirleyen faktörlerden biri de kişilik özellikleri. Araştırmalara göre; nevrotizm, daha önce aldatma davranışı göstermiş olma, stres ve güvensiz bağlanma stili gibi özellikler aldatma ihtimalini artıran faktörler4,18,19. Alkol ve madde bağımlılığı ile aldatma davranışı arasında da bir ilişki gözleniyor. Bekleneceği üzere, aldatma davranışı konusundaki düşünceler ve ilişki dışı seks yapma isteği de aldatma davranışıyla doğru orantı gösteriyor. Büyürken ailede bir aldatma olayı yaşanması da kişilerin aldatma ihtimalini ikiye katlayan bir faktör20.

Yine de, kişilik özelliklerine kıyasla ilişkiye dair faktörler aldatma konusunda daha güçlü etkiye sahip. Özellikle de mevcut ilişkiden tatmin olmamak aldatma ihtimalini büyük ölçüde artırıyor. 17 yıl süren bir araştırma gösteriyor ki, aldatma davranışı sorunlu evliliklerde hem bir sebep hem de bir sonuç21. Fakat ilişki memnuniyeti, mevcut verilerle paralellik gösteren “yatırım modeli”nin sadece bir parçası. Yatırım modeline göre, bağlılık ilişkinin işleyişinde merkezi bir role sahip ve bağlılığın sürmesi için hem geçmişte bağlanma koşullarının sağlanmış olması hem de ilişkiye devam etme isteğinin korunması gerekiyor. Yani ilişkiye devam etme isteği kalmadığında veya partnerler birbirlerine bağlılık hissetmediklerinde aldatma ihtimali de artıyor. Ayrıca evlilik öncesi birlikte yaşamak ile aldatma davranışı arasında da bir ilişki gözleniyor fakat bu iki durumun birbirine direkt olarak sebep-sonuç ilişkisiyle bağlı olduğunu söylemek şu noktada pek de doğru olmaz.

Aldatma davranışı sadece aldatılan kişiye değil, aldatan kişiye, ilişkiye ve çocuklara da zarar veriyor. Araştırmalara göre aldatma davranışı kişilerde depresyon, kaygı durum bozuklukları ve travma sonrası stres bozukluğu gibi sorunlara yol açabiliyor22. Ayrılıklar ya da boşanmalar eğer çiftin çocukları varsa onların da zarar görmesine sebep oluyor23. Buna ek olarak, çok sayıda toplumda aldatma, ayrılıkların en büyük sebebi olarak görülüyor24. Üstelik, aldatmanın aile içi şiddet ile de yakından ilişkisi olduğu biliniyor9. Bunlar sağduyu sahibi herkesin tahmin edebileceği şeyler olsa da aldatmanın başka gizli ve tehlikeli sonuçları da var. Araştırmalara göre, partnerini aldatan kişiler cinsel ilişkilerinde kondom kullanmama eğilimi gösteriyorlar25 ve cinsel yollarla bulaşan hastalıklara daha kolay yakalanıp bu hastalıkları partnerlerine de bulaştırabiliyorlar. Örneğin, HIV-pozitif kadınların çoğu bu virüsü ilişkide oldukları birincil partnerlerinden kapıyorlar26. Yani aldatma, toplum sağlığına da dolaylı yoldan zarar verebiliyor27.

Bu yazımızda, aldatma üzerine şimdiye kadar yapılmış araştırmalardan bir özet sunmaya çalıştık. Aldatmayla ilgili daha fazla bilgi için şu yazılarımıza göz atabilirsiniz:

Aldatmalar Hep Aynı Mıdır?

Affetmenin Psikolojisi: Aldatmanın Ardından

Not: Bu yazı Frank Fincham ve Ross W. May’in “Infidelity in romantic relationships” yazısından derlenmiştir28.

Yazan: Alper Günay

Düzenleyen: Gizem Sürenkök

Kaynaklar

[1] Negash, S., Cui, M., Fincham, F. D., & Pasley, K. (2014). Extradyadic involvement and relationship dissolution in heterosexual women university students. Archives of Sexual Behavior, 43, 531-539.

[2] Choi, K. H., Catania, J. A., & Dolcini, M. M. (1994). Extramarital sex and HIV risk behavior among US adults: results from the National AIDS Behavioral Survey. American Journal of Public Health, 84, 2003-2007.

[3] Treas, J., & Giesen, D. (2000). Sexual infidelity among married and cohabiting Americans. Journal of Marriage and Family, 62, 48-60.

[4] Whisman, M. A., Gordon, K. C., & Chatav, Y. (2007). Predicting sexual infidelity in a population-based sample of married individuals. Journal of Family Psychology, 21, 320.

[5] Adamopoulou, E. (2013). New facts on infidelity. Economics Letters, 121(3), 458-462.

[6] Laumann, E. O., Gagnon, J. H., Michael, R. T., & Michaels, S. (1994). The social organization of sexuality: Sexual Practices in the United States. University of Chicago Press.

[7] Wiederman, M. W. (1997). Extramarital sex: Prevalence and correlates in a national survey. Journal of Sex Research, 34(2), 167-174.

[8] Parker-Pope, T. (2008). Love, sex, and the changing landscape of infidelity. New York Times, 27.

[9] Buss, D. M. (2016). Evolution of Desire, The (pp. 1-5). Springer International Publishing.

[10] Allan, G. (2004). Being unfaithful: His and hers affairs. In J. Duncombe, K. Harrison, G. Allan, & D. Marsden (Eds.) The state of affairs: Explorations in infidelity and commitment (pp. 121-140). New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers.

[11] Buunk, B. P., & Dijkstra, P. (2004). Men, women, and infidelity: Sex differences in extradyadic sex and jealousy. In J. Duncombe, K. Harrison, G. Allan, & D. Marsden (Eds.) The state of affairs: Explorations in infidelity and commitment (pp. 103-120). New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers.

[12] Atkins, D. C., Baucom, D. H., & Jacobson, N. S. (2001). Understanding infidelity: Correlates in a national random sample. Journal of Family Psychology, 15, 735.

[13] Brand, R. J., Markey, C. M., Mills, A., & Hodges, S. D. (2007). Sex differences in self-reported infidelity and its correlates. Sex Roles, 57, 101-109.

[14] Abzug, R. (2016). Extramarital affairs as occupational hazard: A structural, ethical (cultural) model of opportunity. Sexualities, 19, 25-45.

[15] Træen, B., & Stigum, H. (1998). Parallel sexual relationships in the Norwegian context. Journal of Community & Applied Social Psychology, 8, 41-56.

[16] Wellings, K., Field, J., Johnson, A. M., Wadsworth, J., & Bradshaw, S. (1994). Sexual behaviour in Britain: The national survey of sexual attitudes and lifestyles. Penguin Books.

[17] Brooks, T. J., & Monaco, K. (2013). Your cheatin’heart: joint production, joint consumption and the likelihood of extramarital sex. Applied Economics Letters, 20(3), 272-275.

[18] Whisman, M. A., & Snyder, D. K. (2007). Sexual infidelity in a national survey of American women: Differences in prevalence and correlates as a function of method of assessment. Journal of Family Psychology, 21, 147-154.

[19] DeWall, C. N., Lambert, N. M., Slotter, E. B., Pond Jr, R. S., Deckman, T., Finkel, E. J., … & Fincham, F. D. (2011). So far away from one’s partner, yet so close to romantic alternatives: Avoidant attachment, interest in alternatives, and infidelity. Journal of Personality and Social Psychology, 101, 1302-1316.

[20] Weiser, D. A., Weigel, D. J., Lalasz, C. B., & Evans, W. P. (2017). Family background and propensity to engage in infidelity. Journal of Family Issues, 38, 2083-2101.

[21] Previti, D., & Amato, P. R. (2004). Is infidelity a cause or a consequence of poor marital quality?. Journal of Social and Personal Relationships, 21, 217-230.

[22] Cano, A., & O’leary, K. D. (2000). Infidelity and separations precipitate major depressive episodes and symptoms of nonspecific depression and anxiety. Journal of consulting and clinical psychology, 68, 774-781.

[23] Amato, P. R. (2010). Research on divorce: Continuing trends and new developments. Journal of marriage and family, 72, 650-666.

[24] Betzig, L. (1989). Causes of conjugal dissolution: A cross-cultural study. Current Anthropology, 30, 654-676.

[25] Conley, T. D., Moors, A. C., Ziegler, A., & Karathanasis, C. (2012). Unfaithful individuals are less likely to practice safer sex than openly nonmonogamous individuals. The Journal of Sexual Medicine, 9, 1559-1565.

[26] O’leary, A. (2000). Women at risk for HIV from a primary partner: balancing risk and intimacy. Annual Review of Sex Research, 11, 191-234.

[27] Hall, J. H., Fals-Stewart, W., & Fincham, F. D. (2008). Risky sexual behavior among married alcoholic men. Journal of Family Psychology, 22, 287-292.

[28] Fincham, F. D., & May, R. W. (2017). Infidelity in romantic relationships. Current Opinion in Psychology, 13, 70-74.