Cinsellik

Tartışılan Bir Konu: Pornografi – I

Liebesakt, Studie – Egon Schiele (1915)

Bu yazımızda hakkında çok konuşulan ve tartışılan bir kavram olan pornografiden bahsedeceğiz. Günümüzde pornografi sektörü git gide daha da gelişiyor ve daha kolay ulaşılabilir hale geliyor. Pornografinin iyi mi yoksa kötü mü, özgürleştirici mi yoksa zarar verici mi olduğu önemli bir tartışma konusu. Bunun yanında muhafazakar topluluklarda pornografi ahlaki açıdan da tartışılıyor. Karşıtları pornografinin ilişkileri bozabileceğini, cinsel bağımlılığa ve sağlıksız davranışlara neden olabileceğini ve cinsel yönden agresif davranışları teşvik edebileceğini düşünüyor. Öte yandan savunucuları, erotikanın kişilerin cinsel hayatlarını geliştirebileceğini, hatta cinsel saldırıları azaltabileceğine inanıyor. Araştırmacılar 1969’da pornografi Danimarka’da legal hale geldikten sonra cinsel agresyonda bir artış yaşanmadığını, hatta bazı türlerinde düşüş gözlendiğini belirtiyorlar1.

Diğer taraftan yıllar içinde porno içeriğinin giderek daha fazla şiddet içerdiği de  öne sürülüyor. 2010 yılında yayınlanan bir araştırmaya göre 300’den fazla porno sahnesini analiz eden bir çalışma bu sahnelerin %88’inden fazlasının fiziksel şiddet içerdiğini buluyor2. Sahnelerin büyük bir kısmında şiddeti uygulayan erkek, şiddet gören ise kadın. Şiddet davranışına karşı en çok gösterilen tepki ise zevk almak ya da hiçbir şey olmamış gibi davranmak. Bu konuda yapılan en güncel araştırmalar şu konuda uzlaşıyor: Şiddet içeren pornografik görüntüleri tercih eden kişiler zaten cinsel olarak agresif insanlar ve hali hazırda cinsel şiddet uygulamaya meyilliler. Yani porno izlemek bu anlamda alkol tüketmeye benziyor. Porno izlemek kendi başına tehlike oluşturmasa da, risk faktörü taşıyan birtakım insanlar için durumu daha kötü hale getirebiliyor3.

Peki insanların porno ile ilgili genel görüşleri ne şekilde? Amerika’nın cinsel araştırmalar konusunda önde gelen bilimsel araştırma enstitüsü Kinsey Institute tarafından 2002’de yaptırılan bir araştırmaya göre katılımcıların yüzde 86’sı pornonun insanları eğitebileceğini düşünüyor. Aynı araştırmada katılımcıların yüzde 72’si pornonun fanteziler için zararsız bir yol olabileceğini belirtiyor. Porno izleyicilerinin yüzde 80’i porno izlemeleri ile ilgili kendilerini kötü hissetmediklerini belirtiyor4. Ancak belirtmekte fayda var; bu araştırmaya katılanların %80’i erkek ve katılımcıların %72’si ayda birden fazla porno izlediklerini rapor ediyorlar. Bu sebeple, bu sonuçları bütün topluma genelleyebilmek pek de mümkün gözükmüyor.

Günümüzde araştırmacılar pornografinin karanlık yanını keşfetmeye çabalıyor. Çok fazla porno izlemek kısa ve uzun vadede istenmeyen kişisel ve sosyal sonuçlara yol açabiliyor. İnsanların romantik ilişkileri bu durumdan zarar görebiliyor. Bu durumun en önemli sebeplerinden biri olarak gerçek hayattaki cinsellikle pornografinin çoğunlukla bağdaşmaması gösterilebilir. Pornodaki seks, gerçek hayattaki seks ve yakınlıktan daha farklı. Bu sebeple ekstrem seviyede porno izlemek gençlerin cinselliği gerçekte olduğundan daha farklı algılamasına neden olabiliyor ve gerçek bir partnere karşı olan uyarılmayı negatif yönde etkileyebiliyor. Benzer bir şekilde, porno izlemek ilişkilerden daha az tatmin duymaya ve birtakım bağlanma problemlerine yol açabiliyor5,6. Gerçek bir partnerle ilişki kurma durumu kişilerin iletişimle veya cinsel olarak yeterlilikleriyle ilgili kaygılarını daha aktif hale getirebiliyor. Partnerin cinsel ve romantik isteklerini tatmin etmek de fazla porno izleyen biri için zorlayıcı hale gelebiliyor. Böyle olunca, kişiler pornografiyi bir sığınma alanı, kolay bir kaçış yolu olarak görebiliyorlar. Partnerleri çok fazla porno izleyen insanlar için bu durum ilişki memnuniyetinin azalmasına, ilişkideki cinsellikten alınan keyfin azalmasına ve bu kişilerin özgüvenlerinin azalmasına neden oluyor7. Daha sonraki yazılarımızda pornonun ilişkiler üzerine olan etkisine daha detaylı değineceğiz.

Porno izlemek ile doğrudan ilişkili bir başka problem ise porno bağımlılığı. Günümüzde binlerce genç insan giderek artan seks düşkünlüklerinin üstesinden gelmeye çabalıyor. Kinsey Institute’ün yaptığı araştırmaya göre katılımcıların %9’u çok uğraşmalarına rağmen porno izlemeyi bırakamadıklarını belirtiyorlar4. Peki porno izlemek beyni nasıl etkiliyor? Porno izlemenin bağımlılık yaratması mümkün mü?

Porno izlemenin tıpkı güzel bir yemek yemek ya da cinsellik yaşamak gibi beynin ödül mekanizmasını harekete geçirdiğini ve dopamin salgılanmasına neden olduğunu biliyoruz8. Internet porno kullanıcılarıyla birlikte yapılan bir araştırmaya göre saat ve yıl üzerinden porno kullanımı beynin ödül duyarlılığına hizmet eden alanın küçülmesiyle doğru orantılı9. Ancak bu bulgunun bir neden-sonuç ilişkisi içermediğini vurgulamamız gerekiyor. Başka bir deyişle, zaten beynin ödül sistemi daha küçük olan insanlar daha fazla uyarana ihtiyaç duyarak daha fazla porno izliyor olabilirler ya da fazla porno izlemek beynin ödül sistemini küçültüyor olabilir. Araştırmacılar ikinci ihtimalin daha kuvvetli olduğunu tahmin ediyorlar çünkü sık sık porno izleyen insanların zamanla daha fazla ve daha değişik içerikte porno izlemek istediklerini de biliyoruz10. Bunun yanında araştırmalar internet pornosu yaygınlaştıktan sonra ereksiyon bozukluğunun da yaygınlaştığını gösteriyor11. Yapılan bir çalışma, aşırı porno izleyicilerinin porno izlemeyi bıraktıktan sonra günlük yaşantılarındaki konsantrasyon problemleri ve duygusal sorunlarında daha iyiyi gittiklerini gösteriyor12.

Uzmanlar aşırı miktarda porno izlemenin hangi kategoriye sokulacağı konusunda henüz uzlaşabilmiş değiller. Vazgeçilemeyen porno izleyiciliği hiperseksüel bir bozukluk olarak tanımlanamıyor13. Peki aşırı porno izleyiciliği alkol veya uyuşturucu bağımlılığı gibi bir bağımlılık olabilir mi? Beyin görüntüleme çalışmaları bu konuda şunu gösteriyor: Dayanılmaz bir istekle porno izlemekten vazgeçemeyen kullanıcıların beynindeki aktivite ile uyuşturucu ya da alkol bağımlılarının bağımlı oldukları maddeye karşı gösterdikleri beyin aktivitesi birbirleriyle çok benzeşiyor14,15.

Alışkanlığa dönmüş porno izleyiciliğine bir etiket koymak henüz o kadar kolay olmasa da, aşırıya kaçan bu davranışın sonuçlarının olumlu olmadığını net bir şekilde görüyoruz. Bu durumu aşmak isteyen insanlar için ilk aşama kendilerini bu davranışa iten dürtünün ne olduğunu anlamak olmalı. Bazı tedavi programları aşırı miktarda porno izlemeyi bir bağımlılık olarak görüyorlar. Bu konu üzerindeki bilimsel araştırmalar devam ediyor. Ne yazık ki porno izlenmesi toplumda bir tabu olarak görüldüğünden bu durum bilimsel çalışmaların da hızını düşürebiliyor. Bu konuyla ilgili yazmaya devam edeceğiz. Takipte kalın.

Yazan: Ande Ömeroğlu

Düzenleyen: Gizem Sürenkök

 

Kaynaklar

[1] Kutchinsky, B. (1973). The effect of easy availability of pornography on the incidence of sex crimes: The Danish experience. Journal of Social Issues, 29(3), 163-181.

[2] Bridges, A. J., Wosnitzer, R., Scharrer, E., Sun, C., & Liberman, R. (2010). Aggression and Sexual Behavior in Best-Selling Pornography Videos: A Content Analysis Update. Violence Against Women, 16(10), 1065–1085.

[3] Fidgen, J. (2013, June 25). Do we know whether pornography harms people? The BBC. Retrieved from https://www.bbc.com/news/magazine-22987051

[4] PBS. (2002). Do you use porn? A survey from the Kinsey Institute. Retrieved from https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/porn/etc/survey.html

[5] Morgan, E. M. (2011). Associations between young adults’ use of sexually explicit materials and their sexual preferences, behaviors, and satisfaction. Journal of Sex Research, 48(6), 520-530.

[6] De Boer, B. J., Bots, M. L., a Nijeholt, A. L., Moors, J. P. C., Pieters, H. M., & Verheij, T. J. (2004). Erectile dysfunction in primary care: prevalence and patient characteristics. The ENIGMA study. International Journal of Impotence Research, 16(4), 358-364.

[7] Stewart, D. N., & Szymanski, D. M. (2012). Young adult women’s reports of their male romantic partner’s pornography use as a correlate of their self-esteem, relationship quality, and sexual satisfaction. Sex Roles, 67(5-6), 257-271.

[8] Brand, M., Snagowski, J., Laier, C., & Maderwald, S. (2016). Ventral striatum activity when watching preferred pornographic pictures is correlated with symptoms of Internet pornography addiction. Neuroimage, 129, 224-232.

[9] Kühn, S., & Gallinat, J. (2014). Brain structure and functional connectivity associated with pornography consumption: the brain on porn. JAMA Psychiatry, 71(7), 827-834.

[10] Banca, P., Morris, L. S., Mitchell, S., Harrison, N. A., Potenza, M. N., & Voon, V. (2016). Novelty, conditioning and attentional bias to sexual rewards. Journal of Psychiatric Research, 72, 91-101.

[11] Capogrosso, P., Colicchia, M., Ventimiglia, E., Castagna, G., Clementi, M. C., Suardi, N., … & Montorsi, F. (2013). One patient out of four with newly diagnosed erectile dysfunction is a young man—worrisome picture from the everyday clinical practice. The Journal of Sexual Medicine, 10(7), 1833-1841.

[12] Zimbardo, P., & Coulombe, N. (2016). Man, interrupted: Why young men are struggling & what we can do about it. Red Wheel/Weiser.

[13] Weir, K. (2014). Is pornography addictive? Monitor on Psychology, 45, 456.

[14] Kraus, S. W., Voon, V., & Potenza, M. N. (2016). Should compulsive sexual behavior be considered an addiction?. Addiction, 111(12), 2097-2106.

[15] Gola, M., Wordecha, M., Sescousse, G., Lew-Starowicz, M., Kossowski, B., Wypych, M., … & Marchewka, A. (2017). Can pornography be addictive? An fMRI study of men seeking treatment for problematic pornography use. Neuropsychopharmacology, 42(10), 2021.

 

Reklamlar