Romantik İlişkiler

Romantik İlişkilerde Güç Dinamikleri

romantik iliskilerde guc dinamikleri
Frida and Diego Rivera – Frida Kahlo

Sosyal ilişkilerdeki güç kavramı gözle görülür, elle tutulur olmamasına rağmen ilişkilerin dinamiklerini belirleyen çok önemli bir faktör. Öyle ki Bertrand Russell, İktidar isimli kitabında, pozitif bilimlerde enerji olan temel kavramın sosyal bilimlerde de güç olduğunu ve bu yüzden de sosyal dinamiklerin kanunlarının sadece güce dayanarak açıklanabileceğini öne sürmüştür1. Güç kavramının sadece kurumlara, liderlere, hiyerarşik ilişkilere ait olmadığını kabul ettiğimiz zaman, romantik ilişkilerdeki güç kavramının da ne kadar önemli olduğunu ve belki de ilişkilerimizin doğasını belirlediğini anlamaya başlayabiliriz.

Güç, romantik ilişkilerde ortak sosyal çevreden finansal kararlara, nasıl zaman geçirileceğinden ebeveynliğe kadar birçok konuda incelenebilir. Ancak, yine de incelenen çiftlere göre bazı tekrar eden konular olduğunu söyleyebiliriz. Evli veya beraber yaşayan çiftler finansal kararlar ve ev işleri gibi konular daha önemliyken, ayrı yaşayan çiftlerde ise beraber ne kadar zaman geçirileceği daha kritik bir tartışma konusudur.

Çiftler üzerinde gözlem ve öz bildirim yöntemleri kullanılarak yapılan araştırmalar gösteriyor ki çiftlerin ilişki için en önemli gördükleri alanlar; beraber geçirilen zaman ve bu zamanın nasıl geçirildiği, sevgi ve cinselliğin fiziksel olarak gösterilme şekilleri, aile ve arkadaşlardır. Bununla beraber, çocuk büyütme ve finansal kararlarla ilgili alanlar ise çiftler arasında çok büyük farklılık göstermektedir. Bu durumun sebebi olarak da sosyal cinsiyet rolleri gösterilebilir.

Romantik ilişkilerdeki güç kavramı incelenirken dikkate alınması gereken dört anahtar alan vardır2: Gücün şartlara göre değişkenliği, gücün kendini gösterebileceği yollar (güç direkt olarak sonucu etkileyebileceği gibi, karar alma sürecini de etkileyebilir), gücün diğer partnerin gücüne bağlı olarak etkisi ve gücün pasif bir direnme olarak kendisini gösterebilmesi. Bu sebeplerle gücü kimin elinde bulundurduğunu anlamak için sadece son kararın ne olduğu değil, bu karara ulaşma süreci de incelenmelidir3. Örneğin, bazı insanlar agresif bir şekilde kararlarını dikte etmek yerine tartışma sırasında kendi fikirlerini daha mantıklı göstermeye çalışırlar ki bu da süreç boyunca daha pasif gözükseler dahi, nihai kararda daha etkili olmalarını sağlayabilir ya da bazı insanlar son sözü söyleyen taraf olmaya kararlı oldukları için onları bu karara itenin partnerleri olduğunu fark etmeyebilirler.

Peki, güç partnerlerin hedeflerini nasıl etkiliyor? İnsanların hedeflerini tamamen bireysel olarak seçtiği ve takip ettiğini söyleyemeyiz. Bir başka yazımızda da paylaştığımız gibi yakın çevrelerinin bu süreçlere etkisi oldukça fazla. Örneğin, üniversite öğrencilere onlardan akademik başarı bekleyen yakınları hatırlatıldığında dersleri için daha fazla çabaladıkları görülüyor4. Romantik ilişkilerde de partnerler birbirlerine hedeflerine ulaşmaları konusunda duygusal ve fiziksel yardımda bulunuyor ve birbirlerinin potansiyellerine ulaşmalarına yardımcı olacak davranışlar sergiliyorlar5,6. Hatta, başkalarının hedeflerinden etkilenmek için onları tanımamız dahi gerekmiyor. 2004’te yapılan bir araştırma gösteriyor ki insanlara öncesinde hedefi para kazanmak olan birinin davranışları okutulduğunda, sonunda para ödülü olan bir görevde daha uzun süre dayandıkları görülüyor7. İlişkilerdeki gücü daha az olan partnerlerin ortak hedefleri veya direkt olarak karşı tarafın hedeflerini benimseyecek ve onlara yardım edecek davranışları daha çok gösterdiklerini bildiriyorlar. Hatta, bunu bazen kendi hedeflerinden ve psikolojik sağlıklarından dahi feda ederek yapıyorlar8.

Romantik ilişkilerden bağımsız olarak da sosyal gücü daha az olan insanlar davranışlarında duruma bağlı sinyallerden daha fazla etkileniyorlar. Örneğin, bir araştırmada insanlardan bir uzaylı çizmeleri isteniyor ve sosyal gücü daha az olan insanların çizimlerinin kağıt üzerindeki örnek çizime daha çok benzediği bulunuyor9. Bu da gösteriyor ki çevremizdeki en küçük işaretten bile düşündüğümüzden çok daha fazla etkileniyoruz. Bu bilgi özellikle de romantik partnerlerimiz gibi hayatımıza çok daha derinden dokunan insanların seçimini çok daha önemli kılıyor. Güç dinamiklerinin sosyal cinsiyet normlarından nasıl etkilendiği ile ilgili yazımız için önümüzdeki haftaları bekleyin!

Yazan: Orhun Ogün Yücel

Düzenleyen: Gizem Sürenkök

Kaynaklar

[1] Russell, B. (1938). Power: A new social analysis. New York, NY: Norton.

[2] Simpson, J. A., Farrell, A. K., Orina, M. M., & Rothman, A. J. (2014). Power and social influence in relationships. In J. A. Simpson & J. F. Dovidio (Eds.), The handbook of personality and social psychology: Interpersonal relations and group processes (pp. 393–420). Washington, DC: American Psychological Association.

[3] Davis, H. L., & Rigaux, B. D. (1974). Perception of marital roles in decision processes. Journal of Consumer Research, 1, 51–61.

[4] Shah, J. (2003). Automatic for the people: How representations of significant others implicitly affect goal pursuit. Journal of Personality and Social Psychology, 84, 661–681.

[5] Girme, Y. U., Overall, N. C., & Simpson, J. A. (2013). When visibility matters: Short-term versus long-term costs and benefits of visible and invisible support. Personality and Social Psychology Bulletin, 39, 1441– 1454.

[6] Drigotas, S. M., Rusbult, C. E., Wieselquist, J., & Whitton, S. W. (1999). Close partner as sculptor of the ideal self: Behavioral affirmation and the Michelangelo phenomenon. Journal of Personality and Social Psychology, 77, 293–323.

[7] Aarts, H., Gollwitzer, P. M., & Hassin, R. R. (2004). Goal contagion: Perceiving is for pursuing. Journal of Personality and Social Psychology, 87, 23–37.

[8] Hortop, E. G., Wrosch, C., & Gagne, M. (2013). The why and how of goal pursuits: Effects of global autonomous motivation and perceived control on emotional well-being. Motivation and Emotion, 37, 675–687.

[9] Galinsky, A. D., Magee, J. C., Gruenfeld, D. H., Whitson, J. A., & Liljenquist, K. A. (2008). Power reduces the press of the situation: Implications for creativity, conformity, and dissonance. Journal of Personality and Social Psychology, 95, 1450–1466.