Cinsellik Romantik İlişkiler

Flört Şiddeti

flort siddeti
Woman with Jealous Lover – Robert Lennkiewicz (1977)

Telefonunuzu şarja takıyor ve bir anlığına yanından ayrılıyorsunuz; döndüğünüzde partnerinizden gelmiş olan sayısız mesaj ve cevapsız çağrı ile karşılaşıyorsunuz. Hatta öyle ki telefonun yanında olmayacağınızı haber vermediğiniz için ayrıca azar işitiyorsunuz. Partneriniz sizi öylesine sahipleniyor ki akşamları arkadaşlarınızla onsuz dışarı çıkmanız kavga sebebi oluyor ya da sizi öylesine seviyor ki size kolaylıkla “ daha önce hiç kimse ile böyle hissetmemiştim, sen olmazsan yaşayamam.” gibi “romantik” cümleler kuruyor. Yakın çevrenizde veya kendi ilişkilerinizde denk gelmiş olabileceğiniz bu tarz davranışlar size o ilişkide şiddet olduğunu düşündürüyor mu, yoksa gayet normal mi karşılıyorsunuz? Şiddet sadece birisine fiziksel olarak zarar verildiğinde mi söz konusudur?

“Flört şiddeti” dediğimiz kavram kişinin romantik ya da cinsel partneri ya da flört ettiği kişi tarafından fiziksel, duygusal, cinsel ya da sözlü olarak tacize uğratılması olarak tanımlanıyor ve ısrarlı takibi (stalking) de içinde barındırıyor1. Flört şiddetine hem kadınlar hem de erkekler maruz kalabiliyor olsa da kadınlarda bu oranın daha yüksek olduğu biliniyor; bu sebeple de araştırmalar genellikle kadınların uğradığı flört şiddeti üzerine yoğunlaşıyor. ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi (CDC)’nin topladığı veriler son bir yıl içerisinde ergenlik çağındaki her 9 kadın öğrenciden birinin ve her 13 erkek öğrenciden birinin son bir yıl içerisinde fiziksel flört şiddetine maruz kaldığını gösteriyor2. Yine bu öğrencilerin kadınlarda yüzde 23’ünün, erkeklerde ise yüzde 14’ünün flört şiddetinin herhangi bir türüne 18 yaşlarına gelmeden maruz kaldıkları bulunuyor3. Ergenlik çağında maruz kalınan bu şiddetin kişide bıraktığı kısa ya da uzun dönemli etkilerle birlikte görülme sıklığının bu denli yüksek olması da göz önüne alındığında flört şiddeti nedir, çeşitleri ve sonuçları nelerdir üzerine konuşmak da haliyle büyük önem kazanıyor.

Birçok insan şiddeti, fiziksel şiddet ile aynı anlamda düşünüyor olsa da yukarıda bahsettiğimiz gibi şiddet farklı şekillerde kendini gösterebiliyor:

  • Fiziksel şiddet, kasten ya da istemeyerek direkt olarak vücudunuza ya da size yakın bir şeye saldırılması olarak tanımlanıyor ve vücudunuzda bir yerin acıması ile sonuçlanmak zorunda olmadığı gibi herhangi bir yara bere de oluşturmayabiliyor. Fiziksel şiddet partneri boğmaya çalışma, tekmeleme, partnerin saçını çekme, bir yere gitmesini engellemek için tutma, partnere bir şeyler fırlatma gibi davranışları içeriyor.
  • Duygusal şiddet ise fiziksel bir saldırı içermeyen partneri tehdit etme, aşağılama, sürekli kontrol etmeye ya da izole etmeye çalışma gibi davranışlardan oluşuyor. Partnerine bağırmak, toplum içinde onu bilinçli olarak küçük düşürmek, onun ne giyeceğine ya da kiminle konuşacağına karışmak, ayrılık durumunda kendini öldürmekle ya da partnerine zarar vermekle karşısındaki tehdit etmek, cinsel ilişkiye girmek istemediğinde partnerine kendisini suçlu hissettirmek gibi davranışların tümü duygusal şiddet olarak değerlendiriliyor. Duygusal şiddet fiziksel şiddet gibi fiziksel, gözle görülür bir zararla sonuçlanmıyor olsa da buna maruz kalan kişide ciddi hasarlara sebep olabiliyor. Partneri tarafından sürekli aşağılanan, eleştirilen kişi bir süre sonra kendisini partnerinin gözünden görmeye başlıyor ve özgüveni ve özsaygısı azalıyor; hatta maruz kaldığı şiddetin sorumlusu olarak kendisini sorumlu tutmaya bile başlayabiliyor4.
  • Cinsel şiddet, partner üzerinde kendisinin rızasının olmadığı herhangi bir cinsel eylemi gerçekleştirmek için baskı kurmak, onu buna zorlamak olarak tanımlanırken kişinin kendi cinsel aktivitesini kontrol etmesini engellemek, örneğin doğum kontrol yöntemlerini kullanmasını önlemek de cinsel şiddet olarak görülüyor. Bu noktada şunu vurgulamak gerekiyor ki karşı tarafın cinsel anlamda bir yakınlaşmaya hayır demiyor olması evet dediği anlamına gelmiyorken hayır demesi net bir şekilde bunu istemediğini anlamına geliyor, “aslında istiyorum ama bunun için bana ısrar etmeni bekliyorum.” değil. İstenmeyen bir öpücük ya da dokunma kadar net ve açık bir şekilde “evet” ya da “hayır” cevabını veremeyecek kadar alkol almış, madde etkisinde ya da bilinci yerinde olmayan bir kişi ile cinsel olarak yakınlık kurmaya çalışmak da cinsel istismarın örnekleridir.
  • Son olarak birisi tarafından sürekli olarak izleniyor, takip ediliyor, aranıyor iseniz ve bu sizin tedirgin olmanıza ve güvenliğinizin tehdit altında olduğunu hissetmenize neden oluyorsa bu durum ısrarlı takibe (stalking) maruz kaldığınızı gösteriyor. Davet etmediğiniz halde kişinin evinize veya iş yerinize geliyor olması, sürekli gelen kutunuza mailler, telefonunuza mesajlar bırakıyor olması, istemediğiniz halde hediyeler yolluyor olması, takıldığınız yerlerde sizi bekliyor olması, sizinle ilgili daha çok bilgiye sahip olabilmek için çevrenizdeki insanları kullanması da ısrarlı takip dediğimiz şiddet türünün bazı göstergeleri.

Ergenlik döneminde yukarıda bahsettiğimiz şiddet türlerinden herhangi birini içeren bir ilişkinin içerisinde bulunmak ergende kısa ve uzun vadede ciddi etkilere sebep olabiliyor5,6. Bu kişilerin depresyon ve anksiyete semptomları göstermeleri, sağlıksız davranışlar geliştirmeleri (sigara kullanımı, uyuşturucu kullanımı vb.), antisosyal davranışlar sergilemeleri (yalan söylemek, hırsızlık yapmak vb.) ve intihar düşünceleri geliştirmeleri sağlıklı ilişkiler içerisinde bulunan yaşıtlarına göre daha muhtemel oluyor. Üstelik ergenlik çağında flört şiddetine maruz kalmış kişilerin ilerleyen yaşlarındaki ilişkilerinde de mağduriyet yaşama riskleri daha yüksek bulunuyor.

Flört şiddeti üzerine çalışan araştırmacılar aşırı kıskançlık ya da kontrolcülük, kişiyi ailesinden veya arkadaşlarından izole etmeye çalışma, davranışlarının sorumluluğunu üstlenmeme, toplumun empoze ettiği cinsiyet rollerini benimseme, kavgaya ve hayvanlara zarar vermeye yatkınlık gibi bazı davranışların ilişkinin şiddet içeren bir ilişkiye dönüşme ihtimaline işaret edebileceğini söylüyor. Bu davranışlardan birkaçını partnerinizde ya da flörtünüzde görüyorsanız ilişki üzerine düşünmeli, işaretleri görmezden gelmemelisiniz. Yakında bu konuyla ilgili daha detaylı bir yazıyı sitemizde paylaşacağız. Araştırmalar şiddete eğilimi olan kişilerin bunu zamanla arttırdığını gösteriyor; yani şiddet eğilimi zamanla azalmıyor tam tersi daha da kötüye gidiyor.

Bu konuyla ilgili olumlu bir haberle yazımızı bitirmek istiyoruz: Kanada’da flört şiddetini önlemek amacıyla 20 okulun dahil edildiği bir çalışma yürütülüyor ve bu okullarda toplamda sadece 28 saatlik sağlıklı ilişkiler, cinsellik ve madde kullanımı gibi konuları içeren dersler veriliyor. 2 buçuk yıl sonra bakıldığında ders verilen öğrencilerde fiziksel flört şiddetinin verilmeyenlere göre çok daha düşük oranda olduğu görülüyor7. Bu bulgu bizlere ergenlik döneminde kişileri bu konu hakkında bilgilendirmenin, sağlıklı ilişki nedir, şiddet nerede başlar gibi konulara dair bilinç kazandırmanın flört şiddetini azaltma konusunda ne kadar etkili olabileceğini gösteriyor.

Yazan: Pelin Gömleksiz

Düzenleyen: Gizem Sürenkök

Kaynaklar

[1] Breiding, M., Basile, K. C., Smith, S. G., Black, M. C., & Mahendra, R. R. (2015). Intimate partner violence surveillance: uniform definitions and recommended data elements. Version 2.0.

[2] Kann, L., Olsen, E. O. M., McManus, T., Harris, W. A., Shanklin, S. L., Flint, K. H., … & Thornton, J. (2016). Sexual Identity, Sex of Sexual Contacts, and Health-Related Behaviors among Students in Grades 9-12–United States and Selected Sites, 2015. Morbidity and Mortality Weekly Report. Surveillance Summaries. Volume 65, Number 9. Centers for Disease Control and Prevention.

[3] Breiding, M. J. (2015). Prevalence and characteristics of sexual violence, stalking, and intimate partner violence victimization—National Intimate Partner and Sexual Violence Survey, United States, 2011. American Journal of Public Health, 105(4), e11-e12.

[4] Ackard, Diann & E Eisenberg, Marla & Neumark-Sztainer, Dianne. (2007). Long-Term Impact of Adolescent Dating Violence on the Behavioral and Psychological Health of Male and Female Youth. The Journal of pediatrics. 151. 476-81. 10.1016/j.jpeds.2007.04.034.

[5] Roberts TA, Klein JD, Fisher S. Longitudinal Effect of Intimate Partner Abuse on High-Risk Behavior Among Adolescents. Arch Pediatr Adolesc Med. 2003;157(9):875–881. doi:10.1001/archpedi.157.9.875

[6] Exner-Cortens, Deinera & Eckenrode, John & Rothman, Emily. (2012). Longitudinal Associations Between Teen Dating Violence Victimization and Adverse Health Outcomes. Pediatrics. 131. 10.1542/peds.2012-1029.

[7] Wolfe DA, Crooks C, Jaffe P, et al. A School-Based Program to Prevent Adolescent Dating Violence: A Cluster Randomized Trial. Arch Pediatr Adolesc Med. 2009;163(8):692–699. doi:10.1001/archpediatrics.2009.69