Arkadaşlık İlişkileri Romantik İlişkiler

Yakın İlişkilerde Sorumluluk ve Hedef Paylaşımı

WhatsApp Image 2019-01-06 at 16.01.43.jpeg
Grace Darling Museum

Yakın ilişkilerimizin beynimiz ve genel anlamda fizyolojimiz üzerinde ne gibi etkileri olabileceğinden daha önceki yazılarımızda bahsettik. İkili ilişkiler dışında bir sosyal gruba ait olma durumu da samimiyet, öngörülebilirlik, güven, ortak hedefler için çabalama ve ortaya çıkan sorunları beraber çözme gibi duygu ve davranışları beraberinde getirir1. Fakat yine tüm bu ilişkiler ağı içerisinde, üzerimizde en büyük etkiye sahip olan kişiler genelde partnerlerimizdir. Partnerlerimiz sahip oldukları maddi ve manevi kaynakları bizim için kullanırlar2, hasta olduğumuz zaman bizimle ilgilenirler3 ya da ebeveyn olmanın getirdiği sorumlulukları bizimle paylaşırlar4.

2008 yılında yayınlanan bir araştırmaya göre, yük ve sorumlulukları yakınlarımızla paylaşarak otokontrol, karar verme ve dikkat yönetimi gibi bilişsel becerilerimizi daha etkin bir şekilde kullanabiliyoruz5. Bahsettiğimiz bu paylaşım özellikle bilişsel becerilerin etkin kullanımı açısından büyük öneme sahip çünkü bilişsel kaynaklarımız para ya da yiyecek gibi kaynaklara göre çok daha sınırlı. Başka bir deyişle; yakın ilişkilere sahip kişiler problem çözme, karar verme ya da tehditlere karşı tetikte olma gibi sorumlulukları tek başına üstlenmek yerine yakınındaki kişilerden destek alabiliyor. 2006 yılında yapılan deneysel bir araştırmaya göre; bir tehdit durumunda partnerimizin elimizi tuttuğu takdirde beynimiz bu tehditlere normalden daha zayıf tepkiler veriyor6. Yine aynı tehdit durumunda bir yabancı elimizi tutarsa beynimizin verdiği tepki biraz daha güçlü oluyor. Fakat beynimiz en büyük tepkiyi tehditle yalnız başımıza yüzleştiğimiz takdirde veriyor. Bu da yakın ilişkilerin stresle başa çıkma konusunda ne kadar etkili olduğunu, fakat yakın ilişkilerin yokluğunda sıradan sosyal ilişkilerin bile faydası dokunabileceğini bize gösteriyor.

Partnerler birbirleriyle zaman geçirdikçe, ilişkileri için yaptıkları yatırımlar ve fedakarlıklar da artıyor7,8,9. Bu süreçte partnerler birbirlerine daha bağlı ve de bağımlı hale geliyorlar, fakat bu bağımlılık düşündüğümüzden çok daha derin mekanizmalara işleyebiliyor. “Geçişken Bellek Sistemi” fikrini ortaya atan Daniel Wegner tarafından yapılan araştırmalar gösteriyor ki; hafızamız yani belleklerimiz de zamanla yakınlarımıza ve partnerlerimize bağımlı hale gelebiliyor10. Bellekte tutulması gereken bilgi yükünü farkında olmadan aramızda paylaşıyoruz ve bu sayede ortak bir bellek olarak daha fazla bilgiyi saklayabiliyoruz.

Yakınlarımızdan destek aldığımız konular tabii ki bunlarla sınırlı değil. Araştırmalar gösteriyor ki hedeflerimizin önemli bir bölümünü yakınlarımızla paylaşıyoruz. Fakat bundan bağımsız olarak hedeflerimize ulaşmak için yakınlarımızın destek ve önerilerine de ihtiyaç duyuyoruz11,12. Bireysel hedeflerin dinamikleri üzerine yapılan araştırmalar uzun yıllar bireyleri birbirinden bağımsız olarak inceleme yoluyla yapılmış olsa da yakın zamanda bireyler-arası ilişkiler de bu bağlamda incelenmeye başladı ve birçok araştırma sosyal ağların hedeflere ulaşma konusunda son derece etkili olduğunu gösterdi. 12.000 katılımcı ile 32 yıl boyunca sürdürülen bir araştırma sonucunda bu konu üzerine ilginç bulgular elde edildi. Araştırmaya göre, partneri obez olan bir kişinin obez olma ihtimali partneri obez olmayan kişiden %37 daha yüksekti13. Yine aynı araştırma sonucunda, partneri sigarayı bırakan kişilerin sigarayı bırakmış olma ihtimalinin partneri sigarayı bırakmamış kişilere göre %67 daha yüksek olduğu görüldü14. 5.000’den fazla kilolu katılımcı ile yapılan başka bir araştırma sonucunda ise, kilo verme konusunda benzer hedefleri olan takım arkadaşlarına sahip olmanın daha fazla kilo vermeyi sağladığı bulundu15(İlişkilerimiz Bizi Nasıl Değiştiriyor?.)

Peki tüm bu bilgilerin bize ne faydası var? Şöyle düşünün; gerçekleştirmek istediğiniz hedeflerinizi yakınlarınızla paylaşabilir ve onların desteğini isteyebilirsiniz. Kurtulmak istediğiniz ve size zarar verdiğini düşündüğünüz alışkanlıklarınızı beraber bırakmayı deneyebilirsiniz. Stresli bir durumdaysanız, örneğin önemli bir sunuma hazırlanıyorsanız partneriniz ya da yakınınızdan sadece yanınızda bulunmasını ve elinizi tutmasını isteyerek kendinizi çok daha iyi hissedebilirsiniz. Kısacası; sorumluluklar gibi, hedeflerinizi de paylaşarak hayatınızı daha kolay ve keyifli bir hale getirebilirsiniz.

Yazan: Gizem Sürenkök

İngilizce Aslından Çeviren: Alper Günay

Kaynaklar

[1] Baumeister, R. F., Twenge, J. M., & Nuss, C. K. (2002). Effects of social exclusion on cognitive processes: anticipated aloneness reduces intelligent thought. Journal of Personality and Social Psychology, 83(4), 817-827.

[2] Rogers, S. J., & DeBoer, D. D. (2001). Changes in Wives’ Income: Effects on Marital Happiness, Psychological Well‐Being, and the Risk of Divorce. Journal of Marriage and Family, 63(2), 458-472.

[3] Townsend, A. L., & Franks, M. M. (1995). Binding ties: closeness and conflict in adult children’s caregiving relationships. Psychology and Aging, 10(3), 343-351.

[4] Ehrenberg, M. F., Gearing‐Small, M., Hunter, M. A., & Small, B. J. (2001). Childcare task division and shared parenting attitudes in dual‐earner families with young children. Family Relations, 50(2), 143-153.

[5] Coan, J. A. (2008). Toward a neuroscience of attachment. In J. Cassidy and P. R. Shaver (Eds.) Handbook of attachment: Theory, research, and clinical applications, 2nd edition (pp. 241-265). New York: Guilford Press.

[6] Coan, J. A., Schaefer, H. S., & Davidson, R. J. (2006). Lending a hand social        regulation of the neural response to threat. Psychological Science, 17(12), 1032-1039.

[7] Aron, A., Aron, E. N., Tudor, M., & Nelson, G. (1991). Close relationships as including other in the self. Journal of Personality and Social Psychology, 60(2), 241-253.

[8] Kelley, H. H. (1983). Love and commitment. In H. H. Kelley et al. (Eds.), Close relationships (pp. 265-314). San Francisco, CA: Freeman.

[9] Rusbult, C. E., & Buunk, B. P. (1993). Commitment processes in close relationships:   An interdependence analysis. Journal of Social and Personal Relationships, 10, 175-204.

[10] Wegner, D. M., Erber, R., & Raymond, P. (1991). Transactive memory in close relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 61(6), 923-929.

[11] Ruehlman, L. S., & Wolchik, S. A. (1988). Personal goals and interpersonal support and hindrance as factors in psychological distress and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 55(2), 293-301

[12] Salmela-Aro, K., Nurmi, J. E., Saisto, T., & Halmesmäki, E. (2010). Spousal support for personal goals and relationship satisfaction among women during the transition to parenthood. International Journal of Behavioral Development, 34(3), 229-237.

[13] Christakis, N. A., & Fowler, J. H. (2007). The spread of obesity in a large social network over 32 years. New England journal of medicine, 357(4), 370-379.

[14] Christakis, N. A., & Fowler, J. H. (2008). The collective dynamics of smoking in a large social network. New England journal of medicine, 358(21), 2249-2258.

[15] Leahey, T. M., Kumar, R., Weinberg, B. M., & Wing, R. R. (2012). Teammates and      social influence affect weight loss outcomes in a team‐based weight loss    competition. Obesity, 20(7), 1413-1418.

Reklamlar