Romantik İlişkiler

Zoru Oynamak: Elde Etmek için Uğraştığımız İnsanlar Daha mı Çekicidir?

9cd5c59e7702d8d6240f1f045bd89c3f.jpg
Open Air Interior – Ramon Casas (1892)

Bir ilişkide zoru oynamak mantıklı mıdır, yoksa kaçınılması gereken bir davranış mıdır? İnsanlar neden ve nasıl zoru oynarlar?  Bunlar zoru oynayan insanlarla karşılaşan insanların merak ettikleri temel sorulardır. Zoru oynamanın altında yatan temel sebeplerin; kişinin kendisine olan talebin fazla olduğunu karşıdakine fark ettirmesi, kendisinin potansiyel eş olarak değerini arttırması ve karşıdaki kişinin bağlılığını ve ilgisini test etmesi olduğu bulunmuştur1. Peki, zoru oynarken kullanılan taktikler nelerdir?

Yapılan bir çalışmaya göre insanlar elde edilmesi zoru oynarken 58 farklı davranış sergiliyorlar1. Bunlardan bazıları:

  • Özgüvenli davranmak ve çok fazla duygu belirtisi göstermemek
  • Asıl istenilen partnerden başka kişilerle konuşmak, flört etmek ve hatta onlarla çıkmak
  • Meşgul davranmak ve başka şeylere öncelik vermek
  • Mesajlara ve aramalara geç yanıt vermek veya hiç cevap vermemek
  • Duygu içermeyen fiziksel temaslarda bulunmak

Kısacası zoru oynayan insanlar genel olarak ulaşılabilirliklerinin kısıtlı olduğunu, meşgul olduklarını ve elde tutulması zor biri olduklarını karşı tarafa hissettirmeye çalışırlar. Aynı zamanda ilgi aramak fakat ilgi bulunca uzaklaşmak veya başlangıçta ilgi gösterip sonra akışına bırakmak da zoru oynayan insanların özellikleri arasındadır2. Bu konuda aynı araştırmacıların yaptığı diğer bir çalışmada da kadınlarla erkeklerin aynı amaçlarla zoru oynadıklarını bulunmuştur2:

  1. Kendilerine olan talebi artırmak ve karşıdaki kişinin onları daha çok sevmesini sağlamak
  2. Karşıdaki kişinin bağlılık ve ilgi seviyesini ölçmeye çalışmak

Peki zoru oynayan insanlar gerçekten de hoşumuza gidiyor mu? Bunun cevabı oldukça basit aslında. Kısa vadeli gördüğümüz (genellikle cinsellik odaklı) ilişkiler için ulaşılması kolay olan insanları seçiyoruz. Bu tarz ilişkilerde karşımızdaki kişi zoru oynarsa ondan vazgeçiyoruz.  Fakat daha uzun süreli ve ciddi baktığımız ilişkilerimizde zoru oynayan insanları biraz daha fazla seviyoruz2,3. Burada biraz kelimesi oldukça önemli çünkü tamamen ulaşılması güç ve sürekli zoru oynayan insanlardan – uzun süreli ilişki düşünsek bile – bir yerden sonra vazgeçiyoruz3.

Zoru oynamaktaki kilit nokta aslında oldukça basit: Kaçan kovalanır fakat kovalamanın sonunda kaçanın yakalanacağı biliniyorsa. Zoru oynamak, belirsizlik yaratır ve insanlar ilk başta bu belirsizliğin verdiği motivasyonla karşıdaki kişiyi daha iyi tanımaya çabalarlar ve tutulma semptomlarının miktarı ve şiddeti artar. Fakat belirli bir noktadan sonra karşınızdaki kişinin sıkılma ve vazgeçme ihtimalini akıldan çıkarmamak gerekiyor. Belirsizlik, içgüdüsel olarak insanların azaltmaya çalıştığı bir durumdur çünkü belirsizlik demek bilgi eksikliği demektir. Bu belirsizlik yaşanan olumsuz olayları daha kötü hale getirirken, olumlu olayları daha olumlu hale getirir4.

Zoru oynama davranışı kadınlarda erkeklerden daha fazla gözlemlenmiştir. Bunun temelinde bize atalarımızdan miras kalmış ilkel davranışlar yatıyor olabilir. Erkeklerin cinsiyet içi rekabeti daha fazladır çünkü doğada eş seçimi için erkeğin dişiye maddi kaynaklarını sunması; dişinin de doğurganlığını bir şekilde belli etmesi gerekir. Erkeklerin kadınların doğurganlık seviyesini algılayabildiğini bugün biliyoruz. Dolayısıyla doğurganlık seviyesi en yüksek olan dişiye erkeklerin neredeyse tamamı yöneldiği için, dişi daha seçici ve ayrımcı olabilmektir5. Bu da zaten zoru oynamanın tanımıdır.

Yapılan bir deney, 4 dakikalık hızlı tanışma (speed dating) sonucunda insanların zor insanları neden ilk başta beğendiğini ortaya çıkardı. Kolay ulaşılabilir kişilerin herkes için kolay ulaşılabilir olacağını düşünüyoruz fakat zoru oynayan kişi bir şekilde bizim hoşumuza gidiyor çünkü karşımızdaki kişinin seçici olduğunu düşünüyoruz. Bu düşünce de zihnimizde özel olduğumuz izlenimi yaratıyor ve belirsizliğin de katkısıyla karşıdaki kişiyle daha çok ilgilenmeye başlıyoruz6. Fakat bir süre daha karşıdaki  kişi zoru oynamaya devam ettikçe, bu sefer vazgeçme davranışı sergiliyoruz çünkü ona asla ulaşamayacağımızı düşünüyoruz.

Zoru oynamalı mıyım sorusunun cevabı da aslında burada gizli.  Zoru oynayan insanlar ilk başta herkese çekici geliyor. Zoru oynamanın temel amacı karşınızdakine seçici bir insan olduğunuzu hissettirmek, tamamen ulaşılmaz ve sizin seviyenizde olmadığını hissettirmek değil. Dolayısıyla, uzun süreli bir ilişki yaşamayı planladığınız bir kişiye dozunda zoru oynamakta pek sakınca yok fakat kısa süreli takılmalarda zoru oynamanın aleyhinize olacağı oldukça açık.

Yazan: Berk Bilmez

Düzenleyen: Gizem Sürenkök

Kaynaklar

[1] Jonason, P. K., & Li, N. P. (2013). Playing hard to get: Manipulating one’s perceived availability as a mate. European Journal of Personality, 27, 458-469.

[2] Walster, E.,Walster,G. W., Piliavin, J.,& Schmidt, L. (1973). “Playing hard to get”: Understanding an elusive phenomenon. Journal of Personality and Social Psychology, 26, 113-121.

[3] Dai, X., Dong, P., & Jia, J.S., (2014). When does playing hard to get increase romantic      attraction? Journal of Experimental Psychology. 143(2), 521-526.

 [4] Bar-Anan, Y., Wilson, T.D., & Gilbert, D.T., (2009). The feeling of uncertainty intensifies   affective reactions. Emotion, 9, 123-127.

[5] Buss, D.M., (1988), The evolution of human intrasexual competition: tactics of male     attraction. Journal of Personality and Social Psychology, 54(4), 616-628.

[6] Eastwick, P.W., Finkel, E.J., Mochon, D., & Ariely, D., (2007). Selective versus unselective   romantic desire not all reciprocity is created equal. Psychological Science, 18(4), 317-319.

Reklamlar