Romantik İlişkiler

Online Dating ve Seçim Felci

WhatsApp Image 2018-12-02 at 20.00.38.jpeg
Unknown

Online dating’le ilgili insanların en çok yaptığı varsayımlardan biri de daha fazla seçeneğe sahip olmanın daha iyi sonuçlar vereceği varsayımıdır. Matematiksel olarak mantıklı duruyor, değil mi? Ancak insanlar çok seçenekleri varken tercihlerini toplu bir şekilde değerlendirirken, bu tercihlerin sonuçlarını ise ayrı ayrı tecrübe ederler. Peki, insanların online dating uygulamalarını kullanırken – veya başka platformlarda partner seçerken – uyguladıkları değerlendirme süreçleri onları mutlu olacakları partnerlerle eşleştirmeye yetecek kalitede mi?

Seçim felci, çok fazla seçenekle karşı karşıya kalındığında karar verme mekanizmalarının felce uğraması olarak tanımlanabilir. Online dating uygulamalarında bu durum kendisini, Tinder gibi erişilebilen havuzun çok geniş olduğu algoritmalarda gösterir. Profilleri gözden geçirirken birçok insan karşılaştırılır ve bu insanları karşılaştırmak için kullandığımız metodlar aslında çoğu zaman o insanlarla birebir ilişkilerimizin kalitesi konusunda belirleyici olmaz1. Ancak, bir iletişim kurulduğunda ve karşıdaki insan artık kendi içinde bir birey olarak görüldüğünde, bu kişiyle romantik bir ilişkide mutlu olunup olunamayacağı değerlendirilmeye başlanır. Buna göre, birinci seçenekte insanlar birbirleriyle karşılaştırılırken, ikinci seçenekte ise potansiyel bir partner kendi içinde değerlendirilir.

Online dating’den bağımsız alanlarda seçim üzerine yapılan araştırmalar gösteriyor ki insanların çoklu değerlendirme yaparken dikkate aldıkları nitelikler, tekli değerlendirme yaparken dikkate aldıklarından farklılık gösteriyor2. Online dating konusunda bu durumun önemi ise, insanlar eşleşirken ortaya çıkıyor. Çoğu zaman insanlarla eşleşme konusunda göz önüne alınan özellikler aslında bir partnerde aranandan çok daha farklı oluyor. Örneğin bir çalışmada, üniversitedeki öğrenciler 12 yurda rastgele dağıtılmadan önce onlardan hangi yurtta daha mutlu olacaklarına dair tahmin yürütmeleri isteniyor. Öğrenciler yurtların fiziksel özelliklerinin mutluluklarında büyük bir etken olacağını tahmin etseler de, yurtlara yerleştirilip de yaşamaya başladıktan sonra bu fiziksel özelliklerin onların mutluluklarını etkilemediği görülüyor3. Online dating özelinde de eşleşme aşamasında önem verdiğimiz özelliklerin, gerçekten ilişkiye başladığımızda önem verdiğimiz özelliklerden farklılık gösterdiğini söyleyebiliriz. Bunun sebebi ise, gerçekten önemli ancak değerlendirmesi zor ve tecrübeye dayalı bilgiler yerine, online dating uygulamalarının bize insanlarla ilgili sunduğu yüzeysel ve değerlendirmesi kolay bilgilerle karar veriyor olmamız4. Uyum veya mizah anlayışı gibi tecrübeye dayalı özellikler ancak yüz yüze iletişimde değerlendirilirken, online dating ise bizi dış görünüş veya gelir gibi yüzeysel özelliklere sıkıştırıyor.

İncelenen grup büyüdükçe verilen kararlar gerçek motivasyonlardan giderek uzaklaşıyor. Örneğin, 30-60-90 diye artarak giden miktarlardaki online dating profillerini değerlendiren insanlardan büyük gruplarda değerlendirme yapanlar en başta belirttikleri kıstaslardan en çok uzaklaşanlar oluyor5. Aynı şekilde, grup boyutu arttıkça insanların karar mekanizması da tembelleşiyor. 20 profili değerlendiren bir insanın, profillerle ilgili bilgileri yanlış hatırlama ya da karıştırma ihtimali, 4 profil değerlendiren bir insana göre çok daha fazla6.

Online olsun ya da olmasın, insanlarla tanışmak her türlü bir miktar ön değerlendirme yapmayı gerektiriyor. Online dating’in sorunu ise bu kararımızın ardından bir tık ötede yüzlerce başka potansiyel partner olduğunu bilmek. Binlerce insanın profillerine bu kadar kolay erişebilmek, herhangi bir partnere bağlanma isteğini azaltabilir. Gerçekten de birçok araştırma gösteriyor ki insanların alternatif partner seçeneklerini ne kadar çok sayıda algıladıkları boşanmaları tahmin etme konusunda oldukça belirleyici olabiliyor7,8. Dolayısıyla bu kısır döngünün içinde hep daha iyisinin olduğu varsayımıyla yola çıkarak sıkışıp kalabiliyoruz.

Üç boyutlu insanları iki boyutlu bilgi kutucuklarına indirgediğimizde bazı hayati önemdeki bilgileri de elimizden kaçırmış oluyoruz. İnsanlar kimin çekici olduğunu anlayabiliyor olabilirler ama kimin onların biricik karakterleriyle uyuşacağını tahmin etmekte pek başarılı oldukları söylenemez. İronik bir şekilde, online dating uygulamalarının en çok reklamını yaptığı özelliklerden biri olan bu uçsuz bucaksız tercih havuzu, bir noktadan sonra boğucu bir hal alarak insanların romantik bir ilişki arayışını olduğu gibi baltalayabiliyor.

Yazan: Orhun Ogün Yücel

Düzenleyen: Gizem Sürenkök

Kaynaklar

[1] Finkel, E. J., Eastwick, P. W., Karney, B. R., Reis, H. T., & Sprecher, S. (2012). Online dating: A critical analysis from the perspective of psychological science. Psychological Science in the Public Interest, 13(1), 3-66.

[2] Hsee, C. K., Blount, S., Loewenstein, G. F., Bazerman, M. H. (1999). Preference reversals between joint and separate evaluations of options: A review and theoretical analysis. Psychological Bulletin, 125(5), 576-590.

[3] Dunn, E. W., Wilson, T. D., Gilbert, D. T. (2003). Location, location, location: the misprediction of satisfaction in housing lotteries. Pers Soc Psychol Bull., 29(11), 1421-1432.

[4] Frost, J. H., Chance, Z., Norton, M. I., Ariely, D. (2008). People are experience goods: Improving online dating with virtual dates. Journal of Interactive Marketing, 22(1), 51-61.

[5] Yang, M. L., Chiou, W. B. (2010). Looking online for the best romantic partner reduces decision quality: the moderating role of choice-making strategies. Cyberpsychol Behav Soc Netw., 13(2), 207-210.

[6] Lenton, A. P., Fasolo, B., Peter, M. T. (2008). “Shopping” for a Mate: Expected versus Experienced Preferences in Online Mate Choice. IEEE Transactions on Professional Communication, 51(2), 169-182.

[7] Le, B., & Agnew, C. R. (2003). Commitment and its theorized determinants: A meta-analysis of the investment model. Personal Relationships, 10, 37-57.

[8] Le, B., Dove, N. L., Agnew, C. R., Korn, M. S., & Mutso, A. A. (2010). Predicting nonmarital romantic relationship dissolution: A meta-analytic synthesis. Personal Relationships, 17(3), 377-390.

Reklamlar