Cinsellik Romantik İlişkiler

Zeki İnsanları Daha Çekici Bulma: Sapyoseksüellik

IMG_8576-04-11-18-08-33
Women, Love&Desire Paintings by Jack Vettriano

Bu yazımızda, birçoğunuza oldukça tanıdık gelecek, çevrenizde muhakkak en az bir kez de olsa duymuş olduğunuz bir kavrama değineceğiz: Sapyoseksüellik.

Özellikle, La Casa De Papel dizisi Türkiye piyasasına girdikten sonra, dizideki profesör karakterini oynayan Alvaro Morte, nam-ı diğer El Profesor, diziyi izleyen birçok insanın beğenisini kazandı. Peki, çok sayıda insanın diziyi izleme sebebi olan bu karakteri bu denli çekici kılan şey ne?

Sapyoseksüellik, literatürde bir kişinin karşısındaki insanı çekici bulmasında zekanın, dış görünüşten veya diğer faktörlerden çok daha önde olması anlamına geliyor. Bu kişiler, karşılarındaki kişinin konuşmasından, eğitim seviyesinden, okuduğu okullardan veya bilgi birikiminden etkilenip, onu fazlasıyla çekici bulabiliyorlar. Sapyoseksüelliğin, evrimsel bir dayanağı olduğu düşünülüyor. İnsanların, hayatta kalmak için stratejiler geliştirebilen ve yiyecek bulma konusunda çok daha hızlı çözüm bulabilen daha “zeki” insanların çevresinde/hayatında bulunmayı istemesi ve onlara bir hayranlık duyması kulağa hiç tuhaf gelmiyor. Fakat, akıllara şöyle bir soru da geliyor: Bu evrimsel süreç, zeki insanları neden cinsel anlamda daha çekici bulduğumuzu tam olarak açıklıyor mu, yoksa sapyoseksüelliğin evrimsel kökenleri dışında bir açıklaması olabilir mi?

Araştırmacılar, zeka testi olarak bilinen IQ testine benzer bir Sapyoseksüellik Testi (SapioQ) hazırlıyorlar ve katılımcılara çekicilik ve zeka arasındaki ilişkiyle alakalı türlü sorular yöneltiyorlar. Testin sonucunda bu iki değişken arasında bir korelasyon bulunuyor. Katılımcılar 120 IQ’ya sahip olmanın hem çok çekici hem de uzun süreli ilişkilerde aranan bir özellik olduğunu belirtiyorlar1. Ardından, kültürler-arası oldukça fazla katılımcının dahil olduğu bir araştırma daha yapılıyor. Bu araştırmada ise, katılımcılara partner seçimlerinde içerisinde zekanın da olduğu 18 özelliğin hangi derecede önemi olduğu soruluyor. Araştırma sonucunda, zekanın, kibar ve anlayışlı olmadan sonra partner seçiminde en önemli görülen ikinci özellik olduğu bulunuyor. Ancak burada bahsedilen zeka, insanların partnerinde belli bir zeka düzeyini araması mı yoksa yüksek bir zeka seviyesi mi, bu hala tartışılmakta2.

Öte yandan, sapyoseksüelliğe daha psikoanalitik bir bakış açısıyla yaklaşabilmek de mümkün. Buna göre, kişilerin zeki insanları çekici bulmasının altında yatan sebep kendilerinde eksik gördükleri şeyi partnerlerinde arıyor olması olabilir. Örneğin, çocukluğundan beri zeki olmadığına inandırılmış bir insan, karşısındaki insanı kendisinden daha zeki görüp, o kişinin kendisinde olmayan bir şeye sahip olduğuna inanıp onu daha çekici bulabilir3.

Bu konu üzerinde çalışan başka bir grup bilim insanı ise, sapyoseksüelliğin ayrımcılığa yol açtığını ve sabit bir zeka anlayışını desteklediğini öne sürüyor. Örneğin, zeka dediğimizde aklımıza genellikle; derin konuşmalar yapabilme, eğitim seviyesinin yüksekliği veya analitik düşünme yeteneği geliyor; fakat zekanın bunlar dışında birçok türü var. Aynı zamanda sapyoseksüelliğin, yüksek eğitim almaya gücü yetmeyen kişilere veya zeka geriliği olan insanlara karşı bir ayrımcılığa yol açıp açmadığı da hâlâ tartışılan bir konu4.

Sonuç olarak, sapyoseksüellik hâlâ tam olarak açıklanamamış bir olgu. Bu konu üzerine birçok araştırma yapılıyor ve türlü hipotezler ortaya atılıyor olsa da, çekicilik ve zeka arasındaki ilişkiyi çözebilmek adına daha katedilmesi gereken çok yol var gibi görünüyor.

Yazan: Begüm Yılmaz

Düzenleyen: Gizem Sürenkök

Kaynaklar

[1] Gignac, G. E., Darbyshire, J., & Ooi, M. (2018). Some people are attracted sexually to intelligence: A psychometric evaluation of sapiosexuality. Intelligence, 66, 98-111.

[2] Li, N. P., Bailey, J. M., Kenrick, D. T., & Linsenmeier, J. A. (2002). The necessities and luxuries of mate preferences: testing the tradeoffs. Journal of Personality and Social Psychology, 82, 947.

[3] https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-empowerment-diary/201408/sapiosexuality-what-attracts-you-the-opposite-sex

[4] https://www.nytimes.com/2017/06/02/nyregion/the-hottest-body-part-for-a-sapiosexual-its-the-brain.html