Cinsellik Romantik İlişkiler

İnsan Aynı Anda Birden Çok Kişiye Aşık Olabilir Mi?

ayni anda birden cok kisiye asik olmak
The Three Graces – Peter Raul Rubens (1630)

Önceki yazılarımızda iki insanın birbirleriyle kurdukları romantik ilişkilere ve bu ilişkilerdeki süreçlere değindik. Bu yazımızda ise daha farklı bir ilişki şekline odaklanacağız ve çok aşklı ilişkilerden bahsedeceğiz.

İnsan aynı anda birçok kişiye aşık olabilir mi? Bu, üzerine çok konuşulan bir konu ve aslında cevabı kişiden kişiye farklılık gösteriyor. Birçok insan sadece bir kişiye aşık olabileceğini düşünürken, aynı anda birden çok kişiye aşık olabilen kişiler de bulunuyor. İlişki araştırmaları genelde tek aşklılık ve tek eşlilik üzerine yoğunlaşırken çok aşklılık ve çok eşlilik henüz araştırılmaya ve anlașılmaya açık alanlar olarak kalmaya devam ediyor. Bazı araştırmacılar çok eşlilik ve çok aşklılık üzerine yapılan araştırmaların dahi birtakım ön yargılar yüzünden gerçekleri yeterince yansıtmadığını düşünüyorlar1.

Öncelikle çok aşklılık nedir? Poliamori yani çok aşklılık poligamiden yani çok eşlilikten farklı olarak aynı anda birden çok kişiyle aşk yaşamak ya da başka bir deyişle birden çok romantik partnere sahip olmak anlamına geliyor2. Söz konusu ilişkiye dahil olan herkes bu durumun bilincinde oluyor ve durumu onaylıyor.

Çok aşklılığı açık ilişki ile karıştırmamak gerekiyor. Açık ilişki genellikle birbirine romantik olarak bağlı olan çiftlerin ilişki dışı/ aromantik cinsellik yaşamaları anlamına geliyor. Karşılıklı onaya dayanan bu düzende partnerler kendi aralarında belirledikleri kurallar çerçevesinde açık ilişki yaşamayı tercih ediyorlar. Bu anlaşmanın kurallarına  örnek olarak duygusal yakınlık kurmamak ya da bağlanmamak adına aynı insanla birden çok kez seks yapmamayı gösterebiliriz. Açık ilişkiyi daha genel bir kavram olarak ele alırsak çok aşklılığı daha özel bir açık ilişki biçimi olarak görebiliriz. Çok aşklılıkta aranan sadece seks değil aynı zamanda aşk da oluyor.  Bu ilişki şekli partnerin izniyle yaşanmış tek gecelik bir ilişkiyi değil de aynı anda birden çok kişiyle kurulmak istenen romantik ilişkiyi temsil ediyor. Maalesef genel olarak toplumun nasıl bir yüzdesinin gönüllü bir şekilde çoklu ilişkilere sahip olduğuna dair kapsamlı bir istatistik olmasa da 2016’da yayınlanan bir çalışma Amerika’da her beş kişiden birinin hayatlarının bir noktasında karşılıklı rıza çerçevesinde çoklu ilişkinin bir formunu deneyimlediklerini gösteriyor3. Bu ilişkiler genelde toplum baskısı yüzünden ailelerden ve arkadaşlardan gizli yaşanıyor. Yapılan araştırmalar gerçekten de toplumda tek eşlilik dışındaki ilişki çeşitlerinin hepsinin olumsuz bir şekilde değerlendirildiğini gösteriyor4.  

Bazı çok aşklı ilişkilerde partnerler belli bir hiyerarşi içerisinde değerlendirilirken (örneğin birincil partner kişinin evli ve kendisinden çocuk sahibi olduğu kişiyken, ikincil partnerin daha çok flört edilen bir sevgili gibi görülmesi), diğer çok aşklı ilişkilerde partnerler arasında bir hiyerarşi olmuyor1. Hatta bazı kişiler – herkesin rızası dahilinde – hep birlikte yaşayabiliyorlar. Bir araştırma hiyerarşinin mevcut olduğu ilişkilerde birincil partnerin daha fazla duygusal ihtiyaçları karşılayan ve daha rahat iletişim kurulan partner olduğunu, ikincil partnerlerle daha fazla cinselliğe vakit ayrıldığını buluyor5. Bazı ilişkilerde bütün partnerler birbirlerini tanırken, bazılarında kişiler birbirlerinden haberi olan yabancılar şeklinde kalıyorlar. İnsanlar kasıtlı bir şekilde bir başka partner arayarak ya da tamamen tesadüfi bir şekilde birdenbire kendilerini çok aşklı bir ilişki içerisinde bulabiliyorlar.

Çok aşklı bir ilişkiyi sağlıklı bir şekilde yürütebilmenin yolu ise sağlıklı iletişimden geçiyor. Partnerlerin birbirlerine olan bağları ve duydukları güven oldukça önem taşıyor. Kişinin bir başkasına romantik hisler beslemeye başladığında partnerine gelip rahatlıkla açılabilmesi ilişkilerindeki karşılıklı güvenin ne kadar sağlam olduğunu gösteriyor. Diğer partner de bu durumu onaylıyorsa çok aşklı bir ilişkiye başlanabiliyor. Çok aşklı ilişkilerde partnerler ilişki içerisinde çok fazla iletişim kuruyorlar. Kişiler birbirlerine kendilerini dürüstçe açtıkça güvenli bir alan yaratarak daha da yakınlaşıyorlar. Araştırmalar da sağlıklı iletişim kurma konusunda çok aşklı çiftlerin tek aşklı çiftlere göre daha başarılı olduğunu gösteriyor1. Bunun yanı sıra çok aşklı çiftler özellikle birincil partnerleriyle olan ilişkilerinden tek aşklı çiftlere göre daha fazla tatmin duyduklarını dile getiriyorlar. Yine aynı araştırma çok partnerli ilişkilerde insanların partnerlerine olan güveninin daha fazla ve kıskançlıklarının daha az olduğunu gösteriyor. Tek aşklı çiftler partnerlerinin telefonlarını kontrol etme ya da partneri takip etme gibi eylemleri daha çok gösteriyorlar. Bunun yanında tek aşklı çiftler kıskanç olmaktan tamamen kaçınırken çok aşklılar bunun olabileceğini baştan kabullenerek bu duyguyla nasıl başa çıkabileceklerini tartışıyorlar; bu da etkin olan iletişimlerine ve kurdukları güvenli alana güzel bir örnek daha oluşturuyor.

Çok aşklı insanlar bu ilişki tarzı sayesinde daha fazla ihtiyaçlarını giderdiklerini düşünüyorlar. Bazı ilişki uzmanları çok aşklı ilişkilerin kişilerin kendilerini geliştirme gibi hedeflerini kolaylaştırdığını düşünüyorlar. Bulundukları ilişki içerisinde gelişebilmek ve olumlu yönde değişebilmek de kişilerin hem hayattan hem de ilişkiden aldıkları keyfi arttırıyor6.

Bütün bu olumlu taraflarının yanında, her ilişkide olduğu gibi çok aşklı ilişkilerde de sorunlar yaşanabiliyor. Çok aşklı bir ilişkiyi yürütmek her zaman kolay olmuyor. İki ya da daha fazla partnerin ihtiyaçlarına karşılık verebilmek zaman zaman zor bir hal alabiliyor. Çok aşklı bir ilişki potansiyel bir ayrılığı engellemek için kullanıldığında ilişki için kurtarıcı bir rol oynamıyor. Tam tersi işleri daha karmaşık bir hale getirebiliyor. Yeni ilişkinin heyecanıyla ikincil kişiye gösterilen ilgi birincil partnere arka plana itilmiş gibi hissettirebiliyor. Bu durumda ilk ilişkiye verilen özenin değişmemesine dikkat etmek gerekiyor. Bunun yanında insanlar ilişki içerisinde birbirlerini manipüle edebiliyorlar. En önemli sorunlardan biri de partnerlerden biri sırf karşısındakini mutlu etmek için çok aşklı bir ilişki içerisinde olmayı onayladığında ortaya çıkıyor. Bu durum kişiyi mutsuz edeceğinden ilerleyen süreçlerde ilişki için problematik bir hal alabiliyor. Bu yüzden çok aşklılıkta partnerlerin karşılıklı olarak istekli olmaları ve sağlıklı bir şekilde iletişim kurabilmeleri çok büyük önem taşıyor.

Tıpkı tek eşliliğin ya da tek aşklılığın herkese uymaması gibi, çok aşklılık ya da çok eşlilik de herkese uygun bir ilişki tarzı değil. Bu konuda herkes birbirinden farklı ama önemli olan insanların birbirlerinin yaşam tercihlerine saygı duyabiliyor olmaları. Bir ilişkinin içerisindeki insanların karşılıklı rızaları olduğu sürece o ilişkide yaşananlar sadece o iki insanı ilgilendiriyor. Çok aşklılığın da karşılıklı güvenle ve sağlıklı bir iletişimle kurulduğu sürece birçok insana hitap edebilen bir ilişki şekli olduğunu akılda tutmakta fayda bulunuyor.

Yazan : Ande Ömeroğlu

Düzenleyen : Gizem Sürenkök

Kaynaklar

[1] Conley, T. D., Matsick, J. L., Moors, A. C., & Ziegler, A. (2017). Investigation of consensually nonmonogamous relationships: Theories, methods, and new directions. Perspectives on Psychological Science, 12, 205-232.

[2] Sheff, E., & Tesene, M. M. (2015). Consensual non-monogamies in industrialized nations. In J. DeLamater & R. F. Plante (Eds.), Handbook of the Sociology of Sexualities (pp. 223–242). Cham, Switzerland: Springer International Publishing

[3] Haupert, M. L., Gesselman, A. N., Moors, A. C., Fisher, H. E., & Garcia, J. R. (2017). Prevalence of experiences with consensual nonmonogamous relationships: Findings from two national samples of single Americans. Journal of Sex & Marital Therapy, 43, 424-440.

[4] Grunt-Mejer, K., & Campbell, C. (2016). Around consensual nonmonogamies: Assessing attitudes toward nonexclusive relationships. Journal of Sex Research, 53, 45–53.

[5] Balzarini, R. N., Campbell, L., Kohut, T., Holmes, B. M., Lehmiller, J. J., Harman, J. J., & Atkins, N. (2017). Perceptions of primary and secondary relationships in polyamory. PloS one, 12(5), e0177841.

[6] Moors, A. C., Matsick, J. L., & Schechinger, H. A. (2017). Unique and shared relationship benefits of consensually non-monogamous and monogamous relationships: A review and insights for moving forward. European Psychologist, 22(1), 55-71.