Romantik İlişkiler

Benzerliğin İlişki Kurma Üzerindeki Etkileri

IMG_8244-21-10-18-08-20
Couple on a Sofa – Fernando Botero (1998)

“Anı yaşayan, eğlenceli” bir insan tanıdıkça “sorumsuz ve aptal” bir insana dönüşür. “Bir elmanın iki yarısı” olduğumuz düşüncesi bazen yerini “farklı dünyaların insanları” olduğumuz düşüncesine bırakır. Partnerler arası benzerlik tarafların algıladığı kadardır. Önemsenen konulardaki farklılıklar göze çok batarken, önemsenmeyen konulardaki farklılıklarsa hiç tartışma konusu dahi olmayabilir.

Etkisini incelemeden önce benzerliğin tanımını yapmalıyız. Benzerliği üç başlık altında inceleyebiliriz:

  • Demografik benzerlikler: Yaş, eğitim, dini görüş, sosyal sınıf gibi birçok parametreyi bu başlık altında alabiliriz. İnsanların soy isimlerinin baş harfi kendileriyle aynı olan insanlarla bile evlenme ihtimalleri tahmin edeceğimizden çok daha fazla1.
  • Değer ve tutum benzerlikleri: İnsanların değerlerinde karşılıklı uzlaşmalarıyla, birbirlerini çekici bulmaları arasında net bir doğru orantı var ve bu doygunluğa ulaşan bir durum da değil; ne kadar benzerlik varsa karşılıklı çekim de o kadar artıyor2.
  • Karakter benzerlikleri: Benzer hayat görüşleri ve kişilikleri olan insanlar özellikle zaman geçtikçe ve birbirlerini tanıdıkça birbirleriyle daha iyi anlaşmaya başlıyorlar3. Mutlu insanların mutlu insanlarla eşleşmesiyle ilgili ilginç bir şey yok ancak hüzünlü insanların da hüzünlü insanları tercih etmesi evrensel bir çekicilik standardı yerine tencere yuvarlandı, kapağını buldu tezini destekliyor4.

Heteroseksüel bir online dating servisinin 22 bin kullanıcısıyla yapılan bir araştırmada çekiciliği en düşük olan yüzde on erkeğin, çekiciliği en yüksek yüzde onda olan bir erkekle aynı sayıda kadının dikkatini çekebilmesi için yıllık kazancının 186 bin dolar daha fazla olması gerektiği bulunuyor5. Romantik bir yaklaşım olmadığını kabul etmekle beraber; şan, şöhret, unvan, para, yetenek, dış görünüş ve sağlık gibi faktörler insanların normalde bulunacaklarından daha çekici görülmelerine sebep olabiliyor. Yine de bu faktörleri de hesaba katarak düşündüğümüzde insanların kendileriyle aynı seviyelerde çekici görülen partnerler seçtiğini söyleyebiliriz. Yani, zıt kutupların birbirini çektiğini düşündüğümüz durumlarda bile aslında insanlar daha önemli gördükleri bir benzerliği önemsiz bir farklılıkla takas ediyor olabilirler.

Bir insanı iyice tanımadan onunla ne kadar benzer olduğumuzu, tam anlamıyla, anlamamız mümkün olamayabilir. Örneğin, erkekler, sadece bakarak çekici buldukları bir kadınla benzerliklerinin, çekici bulmadıkları bir kadından daha fazla olduğunu varsayıyorlar6. Bazen de zaman ve deneyim başta yapılan gözlemlerin subjektif olduğunu gösteriyor. Başta da belirttiğimiz gibi anı yaşayan, eğlenceli bir insan zamanla sorumsuz ve aptal bir insana dönüşüyor. Bu sonradan rahatsız edici bulunan özellikler her zaman orada olsa dahi tutulmanın etkisiyle idealize edilip fark edilmiyor7. (Aşkın Gözü Sahiden De Kör Müdür?)

Araştırmalar algılanan benzerliğin evlilikteki mutluluğa etkisinin, gerçek benzerliğin etkisinden daha fazla olduğunu gösteriyor8. Bu da benzerliğin öneminin büyük oranda algısal olduğuna işaret ediyor. Bunun yanı sıra, hayalimizde olmak istediğimiz insana benzer özellikler taşıyan insanları da daha fazla beğenebiliyoruz. Bu durum aslında biraz riskli, çünkü eğer bu kişiler bizim ideallerimizden bile daha iyi olurlarsa, bu durumda kendimizi tehdit altında hissedebiliyoruz9. Aslına bakarsanız bize en çekici gelen partnerler bize birçok konuda en çok benzeyen ama aynı zamanda idealimizdeki özelliklere de en çok yaklaşan insanlar oluyor10.

Partnerler arasındaki benzerlikler zamanla da oluşabiliyor. Romantik ilişkiler sosyal hayatın merkezinde yer aldığı için insanlarda değişikliğe sebep olabiliyorlar11. Zaman geçtikçe partnerlerin tutumları ve tepkileri birbirlerine benzeyebiliyor. Benzerliğin artmasının sebebi çiftlerin aynı tecrübeleri paylaşmasıyla beraber birbirlerine benzemek için özellikle çaba harcamaları da olabiliyor12. Önemsediğimiz konularda bizimle benzer görüşe sahip bir partnere sahip olmanın faydalı olduğu düşünülüyor. Dindar insanlar dini benzerliğin önemli olduğunu düşünürken, olmayan insanlar bu konudaki görüş ayrılıklarının farkında dahi olmayabiliyorlar. Bu da yine benzerliklerin çekiciliğinin onlara verdiğimiz değerle değiştiğine işaret ediyor. Bir başka etken de benzerliklerin partnerlerin hayatlarını ne kadar etkilediği. Örneğin, ev işlerinin paylaşımı konusundaki görüş ayrılıklarında evlilikten alınan haz düşerken, ev işlerinin eşit paylaşıldığı evliliklerin daha mutlu olduğu görülüyor13.

Özetle partnerler arasındaki benzerlikler ilişkinin kurulması ve devamı aşamasında büyük önem taşırken, bu önem büyük ölçüde bizim bu özelliklere atfettiğimiz değerden ve bu benzerlikleri algılama şeklimizden kaynaklanıyor. Bu konu hakkında ilerleyen günlerde yazmaya devam edeceğiz. Takipte kalın.

Yazan: Orhun Ogün Yücel

Düzenleyen: Gizem Sürenkök

Kaynaklar

[1] Jones, J. T., Pelham, B. W., Carvallo, M., & Mirenberg, M. C. (2004). How do I love thee? Let me count the Js: implicit egotism and interpersonal attraction. Journal of Personality and Social Psychology, 87, 665-683.

[2] Byrne, D., & Nelson, D. (1965). Attraction as a linear function of proportion of positive reinforcements. Journal of Personality and Social Psychology, 1, 659-663.

[3] Gonzaga, G. C., Campos, B., & Bradbury, T. (2007). Similarity, convergence, and relationship satisfaction in dating and married couples. Journal of Personality and Social Psychology, 93, 34-48.

[4] Locke, K. D., & Horowitz, L. M. (1990). Satisfaction in interpersonal interactions as a function of similarity in level of dysphoria. Journal of Personality and Social Psychology, 58, 823-831.

[5] Hitsch, G. J., Hortaçsu, A., & Ariely, D. (2010). What makes you click?—Mate preferences in online dating. Quantitative Marketing and Economics, 8, 393-427.

[6] Marks, G., & Miller, N. (1982). Target attractiveness as a mediator of assumed attitude similarity. Personality and Social Psychology Bulletin, 8, 728-735.

[7] Felmlee, D. H. (2001). From appealing to appalling: Disenchantment with a romantic partner. Sociological Perspectives, 44(3), 263-280.

[8] Levinger, G., & Breedlove, J. (1966). Interpersonal attraction and agreement: A study of marriage partners. Journal of Personality and Social Psychology, 3, 367-372.

[9] Herbst, K. C., Gaertner, L., & Insko, C. A. (2003). My head says yes but my heart says no: Cognitive and affective attraction as a function of similarity to the ideal self. Journal of Personality and Social Psychology, 84, 1206-1219.

[10] Klohnen, E. C., & Luo, S. (2003). Interpersonal attraction and personality: What is attractive–self similarity, ideal similarity, complementarity or attachment security? Journal of Personality and Social Psychology, 85, 709-722.

[11] Ruvolo, A. P., & Ruvolo, C. M. (2000). Creating Mr. Right and Ms. Right: Interpersonal ideals and personal change in newlyweds. Personal Relationships, 7, 341-362.

[12] Davis, J. L., & Rusbult, C. E. (2001). Attitude alignment in close relationships. Journal of personality and social psychology, 81(1), 65-84.

[13] Amato, P. R., Booth, A., Johnson, D. R., Johnson, D. R., & Rogers, S. J. (2007). Alone together: How marriage in America is changing. Harvard University Press.

Reklamlar