Romantik İlişkiler

Aldatmalar Hep Aynı Mıdır?

IMG_7694-23-09-18-06-59
Unknown Artist

Romantik ilişkiler denince akla gelen ilk konulardan bir tanesi de aldatma. Peki aldatmayı nasıl tanımlayabiliriz? Günlük konuşmalarda aldatma, ilişki içerisindeki bir kişinin partnerinin dışındaki bir kişiyle cinsel birliktelik yaşaması olarak kullanılıyor. Ama gerçekten aldatma sadece bu mudur? Bilimsel literatürde aldatma ilişkinin dışında kalan bir kişiyle gizlice yaşanan romantik ya da cinsel her türlü aktiviteyi içeriyor. Bu ikincil ilişki birebir temas ile ya da online olarak sürdürülebiliyor. İlişki içerisindeki aldatma tanımı ise daha çok iki partnerin aldatmayı nasıl tanımladığı ile ilgili. Örneğin, bir çift için biriyle sadece yazışmak bile aldatma sayılırken, bir başka çift için bu bir sorun teşkil etmeyebiliyor. Bu konuda partnerlerin birbirlerinin aldatma tanımları üzerinde anlaşmaları büyük önem taşıyor.

Araştırmalara göre, insanların %90’ı aldatmayı kötü bir davranış, %65’i ise affedilmeyecek bir davranış olarak görse de aldatan ve aldatılan sayısı da bir o kadar fazla1. Yakınlarda Amerika’da yapılan bir araştırmada erkeklerin %20’si, kadınların ise %13’ü partnerlerini aldattıklarını belirttiler2.Bu kadar sık rastlanan bir durum olan aldatmanın çeşitlerinden bahsederek başlayalım. Aldatma üzerine yapılan çalışmalar, üç çeşit aldatma üzerine yoğunlaşıyor:

  • Anlaşmalı aldatma durumlarında, partnerlerden biri ya da her ikisi de başka ilişkiler de yaşayabiliyorlar. Ana ilişki dışında yaşanan bu ikincil ilişkiler asıl ilişkiyi tamamlayıcı bir rol oynuyorlar. Partnerlerin bilgisi dahilinde yaşanan bu durum tam bir aldatma sayılmadığı için, ilişkide de bir sorun teşkil etmiyor.
  • Duygusal aldatmada ise aldatmanın temel bir amacı oluyor: kişinin kendisini daha iyi hissetmesi. Bu tarz aldatmalarda ya ilişkinin kendisinde ya da aldatan partnerin hayatında birtakım sorunlar olduğu için, aldatan kişi bu sorunların yarattığı negatif duygulardan bu şekilde kurtulmayı umuyor. Asıl ilişkinin zamanla azalan heyecanının yerine yeni insanlarla yaşanan heyecan konulmaya çalışılıyor.
  • Durumsal aldatma ise en sık yaşanan ve belki de en yıkıcı aldatma türü olarak biliniyor. Bu aldatmanın yaşandığı ilişkilerde ortada gözle görülür hiçbir sebep problem olmayabiliyor. Partnerlerin ilişkilerinin gayet yolunda olduğu durumlarda dahi yaşanabilen bu tarz aldatmalar fırsatçı aldatma türü olarak da adlandırılıyor, çünkü yaşanan ikincil ilişki tamamen fırsat üzerine kurulu oluyor. Yine de bu tür aldatmayı tetikleyen bazı durumlardan bahsedebiliyoruz. Yeni bir ortama girmek, seyahat etmek, alkol tüketmek ve genel olarak fizyolojik olarak uyarılmış olmak (mesela nabzı yükseltebilecek bir eylem gerçekleştiriyor olmak) yeni kişilerle tanışmayı, onları çekici bulmayı ve dürtüsel hareket etmeyi tetikleyebildiği için bu faktörler birleştiğinde durumsal aldatma eyleminin gerçekleşmesi daha kolay hale geliyor. Durumsal aldatmalar genelde ilişkide yaşanan ilk aldatmalar oluyor ve romantik aldatmalar bu aldatmadan sonra görülmeye başlıyor.

Aldatmanın nedenleri üzerine ise birçok teori var. Örneğin, sosyal normlar perspektifine göre eğer bir insanın çevresindeki insanlar aldatmaya karşı toleranslılarsa  ve/veya hali hazırda partnerlerini aldatıyorlarsa o kişinin kendisi de aldatmaya yatkın olabiliyor4. Evrimsel perspektif ise daha cinsiyetçi bir bakış açısıyla erkeklerin kadınlara göre aldatmaya daha meyilli olduğunu savunuyor5. Bu perspektife göre kolay bir şekilde sperm üreten erkeklerin soyunu devam ettirme isteğiyle birden fazla kadınla birlikte olmak istemesi çok da şaşırtıcı bir durum değil. Eminiz bunu daha önce bir yerlerden duymuşsunuzdur. Bu perspektifin pek de konuşulmayan başka bir önermesi ise kadınların aldatması ile ilgili. Evrimsel perspektife göre kadınlar partnerlerini aldatırken, evrimsel olarak daha iyi bir seçeneği tercih ediyorlar. Yani partnerlerini fiziksel olarak daha çekici ya da sosyal statü olarak daha üstün olan bir erkekle aldatıyorlar. Son perspektifimiz olan yatırım perspektifinin bakış açısı ise oldukça basit: Kaybedecek ne kadar çok şeyin varsa, aldatmadan o kadar fazla uzaklaşırsın6. Tabi burada kaybedilecek şeylerin sadece maddi değil, manevi de olduğunu belirtmekte fayda var.

Aldatma ne olursa olsun yıkıcı bir eylem ve özellikle aldatılan partner için çok sancılı bir süreç. Aldatma konusuyla ilgili daha fazla bilgi vermeye devam edeceğiz. Takipte kalın!

Yazan: Berk Bilmez

Düzenleyen: Dr. Gizem Sürenkök

Kaynaklar

[1] Fincham, F. D., & May, R. W. (2017). Infidelity in romantic relationships. Current Opinion in Psychology, 13, 70-74.

[2] Negash, S., Cui, M., Fincham, F. D., & Pasley, K. (2014). Extradyadic involvement and relationship dissolution in heterosexual women university students. Archives of Sexual Behavior, 43, 531-539.

[3] Pittman, F. (1989). Private lies: Infidelity and the betrayal of intimacy. New York, NY: W.W. Norton & Company.

[4] Buunk, B., & Bakker, A. (1995). Extradyadic sex: The role of descriptive and injunctive norms. Journal of Sex Research, 32, 313–318.

[5] Buss, D. (1998). Evolutionary psychology. Needham Heights, MA: Allyn & Bacon.

[6] Rusbult, C.E., Drigotas, S.M., & Verette, J. (1994). The investment model: An interdependence analysis of commitment processes and relationship maintenance phenomena. In D. Canary & L. Stafford (Eds.), Communication and relational maintenance (pp. 115–139). San Diego: Academic Press.