Romantik İlişkiler

Tutulmanın Psikolojisi – I

Şimdi gözlerinizi kapayın ve kendinizi sırılsıklam aşık hissettiğiniz bir zamanı düşünün. Mesela yeni tanışmışsınızdır, o gün bir şekilde aynı ortamda bir araya geleceğinizi biliyorsunuzdur. Zaman yavaş geçer, yerinizde zor durursunuz. Ne giyeceğinizi bilemezsiniz, elinizi kolunuzu nereye koyacağınızı bilemezsiniz. Kalbinizin sesinin neredeyse dışardan duyulabileceğini düşünürsünüz. Size bir gülümsemesi dahi gününüzün güzel geçmesine sebebiyet verirken, ondan aldığınız en ufacık bir olumsuz sinyalde kendinizi yerle bir hissedersiniz. Bu kadar güzel özelliğin bir insanda toplanmasina hayret edersiniz, ne yapsa size hoş gelir. E doğal olarak da, bütün gündeminiz bu insan olmuştur, ondan başka bir şey hakkında düşünemez, konuşamaz olursunuz. Bütün şarkılar ondan bahseder sanki, bütün işaretler sizi ona çıkartır. Okumaya devam edin!
chagall-over-the-town-e1517858678667
                                   Over The Town – Marc Chagall (1918)                                                                                                                                        

Şimdi gözlerinizi kapatın ve sırılsıklam aşık hissettiğiniz bir zamanı düşünün. Mesela yeni tanışmışsınızdır, o gün bir şekilde aynı ortamda bir araya geleceğinizi biliyorsunuzdur, zaman yavaş geçer ve yerinizde zor durursunuz. Ne giyeceğinizi bilemezsiniz, elinizi kolunuzu nereye koyacağınızı bilemezsiniz, kalbinizin sesinin neredeyse dışardan duyulabileceğini düşünürsünüz. Size bir gülümsemesi dahi gününüzün güzel geçmesine sebebiyet verirken, ondan aldığınız en ufacık bir olumsuz sinyalde kendinizi yerle bir hissedersiniz. Bu kadar güzel özelliğin bir insanda toplanmasına hayret edersiniz, o ne yapsa size hoş gelir. Bütün gündeminiz bu kişi olmuştur, ondan başka bir şey hakkında düşünemez, konuşamaz olursunuz. Bütün şarkılar ondan bahseder, bütün işaretler sizi ona çıkartır sanki.

Romantik tutulma ya da sırılsıklam aşık olma olarak da tanımlayabileceğimiz bu dönem, eğer karşılıklı bir şekilde ilerlerse ilişkilerin en güzel dönemlerinden biri olan “cicim aylarına” temel oluşturur. Peki birine tutulmak/vurulmak tam olarak ne demektir? Temel özellikleri nedir? Ne kadar sürer? Bu yazı serisinde birine tutulmanın biliminden bahsedeceğiz.

Tutulma diye çevirdiğimiz terimin İngilizcesi Infatuation. Bu terim, romantik ilişkilerin özellikle ilk dönemlerinde iki kişinin birbirine hissettiği yoğun tutkuyu ve aşkı ifade ediyor. Ancak şunu da belirtmekte fayda var: Karşılık almadan da birine tutulabilirsiniz. Bu durum Türkçe’ye genelde “kara sevda” olarak çevriliyor. Ancak kara sevda dilimizde genellikle umutsuz ve çoğunlukla karşılıksız bir şekilde, hatta yataklara düşerek aşık olma durumlarını ifade etmek için kullanılan bir terim. Biz bu olumsuz çağrışımın bu dönemi yeterince iyi aktaramadığına kanaat getirip, Yakın İlişkiler ekibi olarak “tutulma” terimini kullanmaya karar verdik.

Aslında tutulmanın bilimi, tam olarak birine tutulmuş bir öğrencinin profesörüne gidip dert yanmasıyla başlıyor. Dr. Dorothy Tennov, acı çeken öğrencisine yardımcı olmak istiyor ve çareyi dönemin psikoloji kitaplarında arıyor. Ancak bu konuda yazılmış hiçbir şey olmadığını fark ettiğinde, bu durumu düzeltmek için 1000’den fazla kişiyle aşkı ve tutulmayı, aşk öznesine yönelik hissedilen o  doyumsuzluğu anlamak üzerine mülakatlar yapmaya başlıyor1. Bütün görüşmelerinin sonunda fark ediyor ki, bu süreç çoğu insan için benzer bir deneyim içermekte. Dr. Tennov, bütün bu deneyimleri incelediğinde, romantik tutulmanın tıpkı bir hastalık gibi birtakım semptomları olduğunu görüyor. Üstelik mülakata girmiş olan hemen hemen herkes tüm bu hisleri hayatında bir kere de olsa tattığını dile getiriyor.

Aslında her ne kadar Dr. Tennov bu işin bilimsel temellerini atmış olsa da, tutulma durumu milattan önce 600’lü yıllarda bile hakkında konuşulan bir olguydu. Eski Yunan doktorları, aşkı, semptomları olan bir rahatsızlık olarak görmüş ve kabul etmişlerdi. Bu daha çok bizim “kara sevda” anlayışımıza denk gelmekte. Günümüz dünyasında ise aşk bulunması zor, zaman zaman acılı ama mükemmel bir deneyim olarak görülmekte. Bu güzelliği ise bizler tutulma kelimesini kullanarak daha iyi ifade edebiliyoruz.

Bu konu hakkında konuşmaya yakında devam edeceğiz. İkinci yazımızda tutulmanın semptomlarını inceleyeceğiz. Bakalım kaç tanesi size de fazlasıyla tanıdık gelecek?

Sevgiyle Kalın!

Yazan: Can Anarat & Dr.Gizem Sürenkök 

Düzenleyen: Dr.Gizem Sürenkök

Kaynaklar

[1] Tennov, D. (1979). Love and limerence: The experience of being in love. New York: Stein and Day.

Reklamlar